Nữ phó giáo sư tiên phong đưa công nghệ in phun nano về Việt Nam

Trong danh sách Asian Scientist 100 năm 2026, Việt Nam có 5 nhà khoa học được vinh danh, trong đó có PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Nano (ĐH Quốc gia TPHCM). Bà được ghi nhận nhờ những đóng góp nổi bật trong nghiên cứu công nghệ in phun nano (nano-inkjet printing), một hướng công nghệ giàu tiềm năng ứng dụng trong các lĩnh vực điện tử, y sinh và môi trường.

Bảng xếp hạng có sự góp mặt của nhiều nhà khoa học hàng đầu châu Á, trong đó có các chủ nhân giải Nobel và những tên tuổi có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng khoa học thế giới. Sự có mặt trong bảng xếp hạng uy tín này khẳng định vị thế của nhà khoa học Việt Nam trên trường khoa học quốc tế.

PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Nano (ĐH Quốc gia TPHCM). Ảnh: Ngọc Duy.

Hành trình theo đuổi công nghệ in phun của PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung bắt đầu từ năm 2009, khi công nghệ in phun nano còn là lĩnh vực khá mới mẻ tại Việt Nam. Trong bối cảnh hạn chế về tài liệu chuyên môn, thiết bị nghiên cứu cũng như kinh nghiệm thực tiễn, bà vẫn kiên trì theo đuổi hướng nghiên cứu này. Để tiếp cận những thành tựu tiên tiến, bà đã sang Pháp và Nhật Bản học tập, nghiên cứu trước khi chuyển giao và triển khai công nghệ tại Việt Nam.

PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung cho hay, ưu điểm nổi bật của công nghệ in phun là không cần sử dụng mặt nạ "mask, một thành phần có chi phí rất cao trong quy trình chế tạo truyền thống. Thay vào đó, hệ thống máy tính sẽ điều khiển quá trình in từng chấm vật liệu dựa trên hình ảnh thiết kế sẵn. Quy trình này không chỉ đơn giản hơn mà còn giúp tiết kiệm đáng kể nguyên vật liệu và hóa chất, với mức tiêu thụ chỉ khoảng 10-20% so với phương pháp quang khắc.

“Và quan trọng hơn, nó cho phép người làm khoa học ở Việt Nam tự thiết kế, tự làm chủ. Trước kia, thường chỉ các trung tâm công nghệ hàng đầu thế giới mới làm được điều này”, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung chia sẻ.

Theo các tính toán sơ bộ của nhóm nghiên cứu, công nghệ in phun có thể giúp giảm khoảng 50% chi phí chế tạo vi linh kiện so với các sản phẩm được sản xuất bằng phương pháp quang khắc đang lưu hành trên thị trường.

Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng giúp công nghệ in phun trở thành giải pháp phù hợp để chế tạo màng mỏng trên nhiều loại đế khác nhau, đặc biệt là đế nhựa và đế giấy, những vật liệu khó xử lý bằng các phương pháp truyền thống.

Với mong muốn thúc đẩy sự phát triển của công nghệ in phun tại Việt Nam, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung đã tiên phong thành lập nhóm nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này tại Viện Công nghệ Nano (Đại học Quốc gia TPHCM). Dưới sự dẫn dắt của bà, nhóm nghiên cứu đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, từ các công bố khoa học quốc tế, bằng sáng chế độc quyền đến các sản phẩm khoa học – công nghệ có giá trị ứng dụng thực tiễn.

Sau hơn 15 năm hoạt động khoa học, bà đã công bố 60 bài báo trên các tạp chí quốc tế uy tín, trong đó có 17 bài là công trình nghiên cứu chính do bà thực hiện. Bà cũng là chủ nhiệm và hoàn thành 3 đề tài cấp Quốc gia, 2 đề tài cấp Đại học Quốc gia TPHCM và 1 đề tài cấp Viện.

Chia sẻ về cơ duyên đến với lĩnh vực nghiên cứu, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung cho biết, bà bắt đầu tiếp cận nghiên cứu khoa học từ thời gian thực hiện luận văn thạc sĩ tại Viện Công nghệ Nano vào năm 2008.

Sau khi được tuyển dụng chính thức năm 2009, bà có cơ hội làm việc cùng Tiến sĩ Eric Fribourg-Blanc, chuyên gia người Pháp trong lĩnh vực in phun. Chính sự hướng dẫn của nhà khoa học này cùng tiềm năng ứng dụng rộng lớn của công nghệ đã mở ra con đường nghiên cứu mà bà kiên trì theo đuổi cho đến hôm nay.

Trong giai đoạn 2011-2018, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung nhiều lần sang Pháp và Nhật Bản học tập, tiếp cận công nghệ tiên tiến trước khi trở về Việt Nam triển khai các đề tài nghiên cứu.

Theo bà, làm khoa học đòi hỏi sự kiên trì rất lớn bởi kết quả không đến ngay sau những nỗ lực ban đầu. Có những hướng nghiên cứu phải mất nhiều năm thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện mới có thể tạo ra sản phẩm ứng dụng hoặc công bố quốc tế.

Đặc biệt, giá trị của nghiên cứu khoa học không chỉ nằm ở các công bố quốc tế mà còn ở khả năng tạo ra những giải pháp phục vụ đời sống. Từ nền tảng công nghệ in phun nano, nhóm nghiên cứu của bà đang hướng đến nhiều ứng dụng giàu tiềm năng như linh kiện điện tử linh hoạt (flexible electronics), cảm biến sinh học và cảm biến môi trường, những lĩnh vực được đánh giá sẽ đóng vai trò quan trọng trong xu hướng phát triển công nghệ của tương lai.

Không chỉ là nhà nghiên cứu, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung còn dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo thế hệ kế cận. Với vai trò giảng viên và nhà quản lý khoa học, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung luôn khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu từ sớm, tiếp cận các dự án thực tế và môi trường học thuật quốc tế.

Theo bà, người trẻ hiện nay có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức toàn cầu hơn trước, song cũng đòi hỏi các nhà khoa học phải đổi mới phương pháp hướng dẫn và đồng hành nhiều hơn trong quá trình phát triển năng lực nghiên cứu. “Tôi mong nghiên cứu của mình sẽ truyền cảm hứng cho sinh viên và các nhà nghiên cứu trẻ”, bà chia sẻ.

Sau khi được trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2024, PGS.TS Đặng Thị Mỹ Dung từng chia sẻ rằng đây không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực cá nhân mà còn là nguồn động viên dành cho các nhà khoa học nữ trẻ.

Theo bà, phụ nữ Việt Nam hoàn toàn có thể thành công và tỏa sáng trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật đòi hỏi chuyên môn cao nếu có đủ đam mê, sự kiên định và môi trường thuận lợi để phát triển. Chính vì vậy, bên cạnh việc nghiên cứu, bà luôn kỳ vọng có thể truyền cảm hứng để nhiều nữ sinh mạnh dạn theo đuổi các ngành STEM, góp phần tạo nên thế hệ nhà khoa học mới cho Việt Nam trong tương lai.