Nuôi dưỡng tình yêu thiên nhiên từ văn hóa và nghệ thuật

Chương trình “Bảo tồn đa dạng sinh học dưới lăng kính văn hóa nghệ thuật” dùng nghệ thuật để đánh thức nhận thức

Sự kiện do Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn Tài nguyên Thiên nhiên phối hợp cùng Bộ môn Sinh thái - Sinh học tiến hóa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM) vừa tổ chức tại TP.HCM. Chương trình quy tụ các nhà khoa học, nghệ sĩ, giảng viên, học sinh, sinh viên cùng những người yêu thiên nhiên.

Sự hiện diện của nhiều thế hệ tại chương trình cho thấy bảo tồn thiên nhiên đang dần vượt ra khỏi phạm vi của các hội thảo chuyên môn để trở thành một vấn đề văn hóa và trách nhiệm xã hội rộng lớn hơn.

Điểm nhấn giàu cảm xúc của chương trình là triển lãm ảnh về Sếu đầu đỏ, được tuyển chọn từ cuốn sách ảnh cùng tên của nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh.

Những khuôn hình ghi lại vẻ đẹp mong manh của loài chim quý hiếm và phản chiếu sự biến đổi của sinh cảnh đất ngập nước suốt hơn một thập kỷ quan sát và theo dõi thực địa.

Ẩn sau mỗi bức ảnh là dấu vết của thời gian, của những khoảng thiên nhiên đang dần thu hẹp và cả nỗi trăn trở về sự biến mất âm thầm của các hệ sinh thái.

Trước giờ Tọa đàm, đông đảo học sinh, sinh viên đã trực tiếp tham quan triển lãm và trao đổi cùng nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh về câu chuyện phía sau các tác phẩm.

Những câu hỏi không dừng lại ở kỹ thuật nhiếp ảnh thiên nhiên, mà mở rộng tới trách nhiệm của con người trong bảo tồn môi trường sống và vai trò của thế hệ trẻ trước các biến đổi sinh thái hiện nay.

Điều đó cho thấy, nghệ thuật khi chạm được tới cảm xúccó thể mở ra những cuộc đối thoại mà đôi khi các con số khô khan khó làm được.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh (Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh TP.HCM) chia sẻ về hành trình sống cùng thiên nhiên và chứng kiến những đổi thay của hệ sinh thái đất ngập nước

Phần tọa đàm với sự tham gia của TS. Trần Triết (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG - HCM), đạo diễn Đỗ Tín (Hãng phim Giải Phóng), nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh (Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh TP.HCM) đã tạo nên một không gian giao thoa giữa khoa học, điện ảnh và nhiếp ảnh nghệ thuật.

Nếu TS. Trần Triết mang đến góc nhìn khoa học về các loài sếu trên thế giới cũng như nỗ lực phục hồi sếu đầu đỏ tại Việt Nam, thì đạo diễn Đỗ Tín và ê-kíp bộ phim Sếu có về phương Nam lại nhấn mạnh sức mạnh của điện ảnh trong lan tỏa nhận thức cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên.

Trong khi đó, câu chuyện của nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh khi giới thiệu cuốn sách ảnh Sếu đầu đỏ giống như một lát cắt đầy chiêm nghiệm về hành trình sống cùng thiên nhiên và chứng kiến những đổi thay của hệ sinh thái đất ngập nước.

Đặc biệt, chương trình không chỉ dừng ở việc kể những câu chuyện đẹp về thiên nhiên, mà còn đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn như ứng dụng AI trong truyền thông bảo tồn, vai trò của cộng đồng trong hoạt động bảo tồn hay tình trạng săn bắt chim hoang dã tại các vườn chim cộng đồng hiện nay.

Những trao đổi ấy cho thấy bảo tồn đa dạng sinh học đang cần một cách tiếp cận đa ngành, nơi khoa học không đứng tách rời mà kết nối với giáo dục, văn hóa, truyền thông và cả công nghệ hiện đại.

Các đại biểu tham dự Triển lãm ảnh về sếu đầu đỏ được tuyển chọn từ cuốn sách ảnh "Sếu đầu đỏ" của nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh

Từ triển lãm ảnh, phim tài liệu đến các cuộc trò chuyện mở, chương trình đã cho thấy một điều quan trọng: bảo tồn thiên nhiên không thể chỉ là nhiệm vụ của các nhà khoa học hay cơ quan chuyên môn. Đó còn là câu chuyện của văn hóa sống, của nhận thức xã hội và của khả năng nuôi dưỡng tình yêu thiên nhiên trong mỗi con người.

Khi thiên nhiên được kể bằng ngôn ngữ của hình ảnh, điện ảnh và cảm xúc, khoảng cách giữa cộng đồng với các vấn đề môi trường dường như cũng được rút ngắn hơn.

Kỳ vọng tiếp tục mở rộng mô hình kết nối giữa khoa học - giáo dục - nghệ thuật trong tương lai không chỉ là mong muốn của Ban Tổ chức, mà còn gợi ra một hướng đi đáng suy ngẫm cho công tác bảo tồn hiện nay.

Muốn giữ được thiên nhiên, trước hết cần nuôi dưỡng được sự đồng cảm của con người với thiên nhiên.

Và đôi khi, một bức ảnh, một thước phim hay một câu chuyện chân thành lại có sức lay động sâu hơn rất nhiều lời kêu gọi khô cứng.