Nuôi dưỡng văn hóa đọc trong trường học

Học sinh Trường Tiểu học Hoằng Quang đọc sách tại thư viện.

Với mong muốn đưa sách đến gần học sinh, giúp học sinh hình thành thói quen đọc sách, nuôi dưỡng tâm hồn, hoàn thiện nhân cách, Trường THCS Cù Chính Lan (phường Hạc Thành) đã từng bước đổi mới cách tổ chức, xây dựng mô hình thư viện mở kết hợp thư viện truyền thống tạo môi trường học tập thân thiện. Thư viện trường học không chỉ là không gian khép kín, chỉ mở theo giờ hành chính. Thay vào đó là mô hình thư viện mở với không gian đọc thân thiện ngay tại sân trường. Những giá sách nhỏ gọn, phù hợp với lứa tuổi, được sắp xếp khoa học, tạo điều kiện để học sinh dễ dàng tiếp cận sách.

Trong giờ ra chơi, không khó để bắt gặp những nhóm học sinh say sưa đọc sách, trao đổi về nội dung cuốn sách vừa đọc. Em Nguyễn Hoàng Linh San, học sinh lớp 8H, chia sẻ: “Không gian đọc sách của trường rất gần gũi với học sinh, em và các bạn thường xuống đọc sách lịch sử, sách kỹ năng sống. Em thấy việc đọc sách giúp mình hiểu bài tốt hơn và bớt phụ thuộc vào điện thoại”.

Để thư viện phát huy hiệu quả, nhà trường không chỉ đầu tư cơ sở vật chất mà còn chú trọng đổi mới cách tổ chức hoạt động đọc. Nhà trường đã xây dựng kế hoạch phát triển văn hóa đọc theo từng năm học. Duy trì tổ chức giờ học định kỳ tại thư viện và lớp học. Đồng thời, nhà trường đã phát động phong trào “Mỗi học sinh – một cuốn sách hay”, “Đọc và làm theo sách”; tổ chức ngày hội đọc sách với các hoạt động, như: giới thiệu sách hay, kể chuyện theo sách, viết cảm nhận hoặc vẽ tranh về sách... Đặc biệt, việc xây dựng góc sách lớp học, viết sổ tay đọc sách và thành lập câu lạc bộ sách cho học sinh đã giúp các em mạnh dạn hơn, không ngại đọc sách, thể hiện hiểu biết về sách. Từ đó dần nuôi dưỡng tình yêu sách và đam mê đọc sách cho học sinh.

Cô giáo Lê Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường THCS Cù Chính Lan, cho biết: “Phát triển văn hóa đọc không thể làm theo phong trào hay mang tính hình thức. Do đó, muốn học sinh đọc sách thì trước hết phải tạo được môi trường đọc hấp dẫn. Nhà trường đã đổi mới cách tổ chức thư viện, bổ sung đầu sách phù hợp với từng lứa tuổi, đồng thời gắn hoạt động đọc với các tiết học và hoạt động trải nghiệm để mỗi học sinh xem việc đọc sách là nhu cầu tự thân, từ đó hình thành năng lực tự học và tư duy độc lập”.

Nếu ở bậc THCS, văn hóa đọc hướng tới hình thành năng lực tự học và tư duy độc lập, thì ở bậc tiểu học, việc gieo mầm tình yêu sách lại mang ý nghĩa nền tảng. Từ nhận thức đó, Trường Tiểu học Hoằng Quang (phường Nguyệt Viên) đã sớm triển khai nhiều mô hình, hoạt động thiết thực nhằm đưa sách đến gần học sinh ngay từ những năm học đầu đời. Cùng mô hình thư viện truyền thống nhà trường đã xây dựng thư viện xanh với không gian đọc gần gũi, thân thiện. Không gian đọc ngay dưới những tán cây rợp mát, với bàn ghế thấp, màu sắc sinh động, phù hợp với học sinh nhỏ tuổi.

Bên cạnh tổ chức không gian đọc thân thiện, nhà trường đã quan tâm xây dựng kho sách. Hiện nay, thư viện trường có khoảng 8.000 đầu sách, trong đó, mỗi năm có khoảng hơn 2.000 đầu sách mới. Đầu sách đa dạng về thể loại, từ sách giáo khoa, sách tham khảo, truyện tranh thiếu nhi, truyện cổ tích, sách lịch sử, khoa học thường thức đến các ấn phẩm rèn luyện kỹ năng sống.

Để nuôi dưỡng văn hóa đọc cho học sinh, nhà trường chú trọng tổ chức nhiều hoạt động phát triển văn hóa đọc gắn với chương trình giáo dục. Mỗi lớp duy trì 3 tiết đọc tại thư viện/học kỳ. Hoạt động đọc, văn hóa đọc được lồng ghép với các tiết học tiếng việt, đạo đức. Đồng thời, nhà trường đã tổ chức các hoạt động kể chuyện theo sách, vẽ tranh theo sách. Thông qua đó, học sinh không chỉ đọc mà còn được rèn luyện kỹ năng trình bày, diễn đạt, mạnh dạn thể hiện suy nghĩ.

Thầy giáo Lê Viết Thọ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoằng Quang, cho biết: “Nhà trường không đặt nặng thành tích đọc bao nhiêu cuốn sách, mà quan trọng là tạo cho các em cảm xúc tích cực với việc đọc. Khi các em thích đọc, biết tìm đến sách, đó đã là thành công lớn”.

Thực tế, phát triển văn hóa đọc trong trường học đang từng bước đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến thực chất. Thói quen đọc được hình thành tự nhiên, bền bỉ, đó chính là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng thế hệ học sinh có tri thức, nhân cách và năng lực tự học.

Song, phát triển văn hóa đọc trong trường học không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của giáo viên hay nhà trường, mà cần sự vào cuộc đồng bộ của nhà trường, gia đình và xã hội. Trong đó, vai trò định hướng, tổ chức của nhà trường giữ vị trí then chốt. Khi thư viện được đầu tư đồng bộ, thường xuyên đổi mới, vận hành linh hoạt, thư viện không còn là kho sách, mà là nơi hình thành, phát triển tình yêu sách, nơi nuôi dưỡng tâm hồn, cảm xúc, hình thành nhân cách cho học sinh. Cùng với đó là sự đồng hành của phụ huynh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi cha mẹ quan tâm, tạo điều kiện cho con đọc sách mọi lúc, mọi nơi, cùng đọc và trao đổi với con, hiệu quả của văn hóa đọc được nhân lên rõ rệt. Và, mỗi trang sách sẽ thực sự trở thành hành trang trên con đường trưởng thành của học sinh.

Bài và ảnh: Thùy Linh