Nuôi trai nước ngọt lấy ngọc mở hướng phát triển thủy sản công nghệ cao

Dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng mô hình chọn con giống và nuôi trai nước ngọt lấy ngọc” được triển khai tại phường Trần Phú (trước đây là xã Đồng Môn, TP Hà Tĩnh) với quy mô 2ha ao nuôi, từ tháng 10/2023 đến tháng 3/2026.

Dự án do Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh chủ trì, phối hợp với Công ty TNHH Thương mại tổng hợp dịch vụ Hoàn Mỹ tổ chức thực hiện. Trong quá trình triển khai, đội ngũ cán bộ kỹ thuật đã trực tiếp bám sát mô hình, thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển của trai như tỷ lệ sống, trọng lượng, khả năng thích nghi; giám sát chặt chẽ các yếu tố môi trường nuôi.

Sau gần 28 tháng triển khai, mô hình cho thấy hiệu quả khá rõ cả về kỹ thuật lẫn giá trị kinh tế.

Trong tổng số 18.000 con trai đen cánh dày được tuyển chọn đưa vào nuôi vỗ trước khi cấy nhân, tỷ lệ sống đạt 95,5%. Ở các giai đoạn cấy nhân, nuôi tạo ngọc đến thu hoạch, tỷ lệ trai sống và cho ngọc đạt chất lượng hơn 80%, vượt yêu cầu kỹ thuật ban đầu.

Ngọc thu hoạch có kích cỡ phổ biến từ 7 - 11 mm, lớp xà cừ dày 0,5 - 1 mm, màu ánh tím đặc trưng, đáp ứng yêu cầu chế tác các sản phẩm trang sức giá trị cao cho thị trường.

Tổng sản lượng toàn mô hình ước đạt trên 19.800 viên ngọc, bình quân thu 1,99 viên ngọc trai/con trai sống (đến khi thu hoạch). Kết quả này cho thấy quy trình kỹ thuật nuôi cấy, chăm sóc và quản lý đàn trai trong suốt thời gian thực hiện mô hình cơ bản đạt yêu cầu, tiềm năng tạo ngọc tương đối tốt trong điều kiện nuôi nước ngọt tại địa phương.

Ông Trần Nhật Duật - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại tổng hợp dịch vụ Hoàn Mỹ cho biết: “Với sự hướng dẫn của ngành chuyên môn, đơn vị đã được chuyển giao kỹ thuật, quy trình đạt chuẩn và từng bước làm chủ công nghệ nuôi trai tạo ngọc trong môi trường nước ngọt; đồng thời, chủ động trong khâu chế tác sản phẩm. Thời gian tới, doanh nghiệp tiếp tục kết nối thị trường, phát triển chuỗi sản phẩm từ ngọc trai đến chế tác mỹ nghệ, đa dạng hóa sản phẩm sau thu hoạch như nhẫn, lắc, khuyên tai, vòng cổ...; mở rộng hoạt động tham quan, trải nghiệm để nâng cao giá trị gia tăng”.

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào chọn giống, cấy nhân và chăm sóc trai lấy ngọc đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất, theo hướng bài bản, khoa học hơn. Mô hình cũng tạo điều kiện để người dân tiếp cận phương thức nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao.

Những viên ngọc trai nuôi cấy trong môi trường nước ngọt sau thu hoạch được tuyển chọn, chế tác thành các sản phẩm trang sức có giá trị thẩm mỹ, đáp ứng tốt thị hiếu của người tiêu dùng trên thị trường như vòng, nhẫn, khuyên tai..., qua đó khẳng định giá trị thực tiễn của mô hình.

Mô hình còn cho thấy ưu điểm về mặt sinh thái khi tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên trong nước, không sử dụng thức ăn công nghiệp và hóa chất. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng xanh gắn với bảo vệ môi trường và gia tăng giá trị trên cùng đơn vị mặt nước.

Ông Trương Huy Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh cho biết: “Tại hội thảo vừa được đơn vị tổ chức, các đại biểu đều đánh giá mô hình nuôi trai nước ngọt lấy ngọc góp phần tạo thêm cơ sở cho định hướng phát triển nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao tại Hà Tĩnh. Đây không chỉ là hướng đi mở ra giá trị gia tăng trên diện tích mặt nước hiện có mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Đơn vị tiếp tục theo dõi, hoàn thiện quy trình, xây dựng tài liệu kỹ thuật chuẩn, tăng cường tập huấn, chuyển giao để từng bước nhân rộng mô hình tại các vùng nuôi phù hợp”.

Thái Oanh