Oanh tạc cơ B-36 ngày nay: 'Quái vật' 10 động cơ còn lại những gì?

Từ năm 1946 đến 1954, Mỹ chế tạo tổng cộng 385 oanh tạc cơ B-36 cho Không quân Mỹ. Đây là lực lượng máy bay ném bom chiến lược có quy mô lớn, được xây dựng để thực hiện nhiệm vụ tầm xa trong thời đại vũ khí hạt nhân.

Khi dây chuyền sản xuất kết thúc, B-36 đã trở thành một trong những máy bay quân sự lớn nhất từng được đưa vào sản xuất hàng loạt.

Ngày nay, chỉ còn 4 khung thân B-36 hoàn chỉnh được bảo tồn tại Mỹ. Một chiếc B-36J mang số hiệu 52-2220 nằm tại Bảo tàng Quốc gia Không quân Mỹ ở Dayton, bang Ohio.

Đây chính là chiếc thực hiện chuyến bay cuối cùng của B-36 vào ngày 30/4/1959, từ căn cứ Davis-Monthan đến bảo tàng.

Chiếc thứ 2 là B-36J số hiệu 52-2217, được trưng bày tại Bảo tàng Strategic Air Command and Aerospace ở Ashland, bang Nebraska.

Chiếc thứ 3 là B-36J số hiệu 52-2827 tại Bảo tàng Pima Air & Space ở Tucson, bang Arizona. Đây là chiếc B-36 cuối cùng được chế tạo.

Chiếc còn lại là RB-36H số hiệu 51-13730, phiên bản trinh sát chiến lược, hiện được bảo tồn tại Castle Air Museum ở Atwater, bang California.

Việc bảo tồn những chiếc máy bay này không đơn giản. Oanh tạc cơ B-36 có sải cánh khoảng 70 m, dài gần 50 m và trọng lượng cất cánh tối đa hơn 180 tấn.

Riêng hệ thống động lực đã là một thách thức lớn. Các phiên bản chính sử dụng 6 động cơ piston Pratt & Whitney R-4360 Wasp Major, mỗi động cơ có 28 xi-lanh.

Những phiên bản sau còn được bổ sung 4 động cơ phản lực General Electric J47, tạo nên cấu hình nổi tiếng 10 động cơ.

Bởi vậy, khôi phục một oanh tạc cơ B-36 về trạng thái bay gần như là nhiệm vụ khổng lồ. Thân máy bay phải được kiểm tra sau nhiều thập niên, các hệ thống cơ khí và điện phải phục hồi, trong khi phụ tùng nguyên bản ngày càng khan hiếm.

Kích thước đặc biệt lớn cũng khiến việc di chuyển, bảo dưỡng và tìm không gian phù hợp trở thành vấn đề riêng. Các chuyên gia bảo tồn từng đánh giá chi phí và khối lượng nhân lực cần thiết để đưa một chiếc B-36 trở lại trạng thái bay sẽ rất lớn.

Giá trị của B-36 ngày nay vì thế không nằm ở khả năng chiến đấu. Oanh tạc cơ này chưa từng ném bom trong một cuộc chiến.

Giá trị lớn nhất của nó nằm ở vai trò lịch sử. B-36 là lực lượng oanh tạc cơ chiến lược chủ lực của Mỹ trong giai đoạn đầu Chiến tranh Lạnh, góp phần hình thành tư duy răn đe hạt nhân và tạo cầu nối từ thời đại máy bay piston sang máy bay phản lực.

Từ B-36, Mỹ chuyển sang B-52 với 8 động cơ phản lực, rồi tiếp tục phát triển B-1B, B-2 và hiện nay là B-21. Mỗi thế hệ giải quyết một bài toán mới về tốc độ, tầm bay, khả năng sống sót, vũ khí và công nghệ tàng hình.

Nhìn theo dòng phát triển đó, oanh tạc cơ B-36 không phải một ngõ cụt. Nó là một mắt xích quan trọng.

Chiếc “quái vật” 10 động cơ đã mở đầu cho một tuyến phát triển kéo dài nhiều thập niên của máy bay ném bom chiến lược Mỹ.

Từ B-36 đến B-52, B-1B, B-2 và B-21 là hành trình cho thấy sức mạnh không quân chiến lược thay đổi như thế nào khi công nghệ thay đổi.

Dự án mang tên XB-36 nhanh chóng trở thành một trong những chương trình máy bay tham vọng nhất của Mỹ thời kỳ đó.

Cách bố trí này giúp tối ưu hóa thiết kế cánh nhưng cũng tạo ra những vấn đề kỹ thuật, đặc biệt về làm mát động cơ.