OCOP từ vườn bưởi Phúc Trạch trên đất Hà Nội

Vườn bưởi của hộ gia đình ông Nguyễn Tiến Luyện ở thôn Lam Điền, xã Quảng Bị. Ảnh: Nguyễn Mai

Đưa giống bưởi Phúc Trạch về Hà Nội

Gắn bó với nghề trồng cây ăn quả từ năm 20 tuổi, đến nay, ông Nguyễn Tiến Luyện đã có 25 năm kinh nghiệm làm vườn. Khu vườn rộng khoảng 2ha tại khu chuyển đổi ở thôn Lam Điền, xã Quảng Bị là thành quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm, mở rộng sản xuất và kiên trì lựa chọn những giống cây phù hợp với điều kiện canh tác địa phương.

Ông Luyện kể, tình yêu với cây ăn quả được hình thành từ chính khu vườn của gia đình qua nhiều thế hệ. Ông nội ông từng trồng bưởi chua, ổi hồ lô và nhiều loại cây ăn quả khác. Thuở ấy, những loại quả thu hoạch trong vườn không chỉ phục vụ nhu cầu gia đình mà còn có thêm thu nhập. Mỗi lần mang quả ra chợ bán, gia đình lại có tiền mua gạo, trang trải cuộc sống. Những ký ức ấy trở thành một phần động lực để ông tiếp tục gắn bó với nghề trồng cây ăn quả.

Thời gian đầu, ông Luyện chủ yếu canh tác trên diện tích đất của gia đình, đồng thời công tác tại Xí nghiệp Thủy lợi ở địa phương. Nhận thấy tiềm năng phát triển kinh tế từ cây ăn quả, ông từng bước mở rộng diện tích, kết hợp đất gia đình sau dồn điền đổi thửa với diện tích thuê thầu, hình thành trang trại có quy mô khoảng 2ha.

Ngay từ những ngày đầu xây dựng vườn, bên cạnh bưởi Diễn, ông Luyện đã đưa giống bưởi Phúc Trạch có nguồn gốc từ Hà Tĩnh về trồng. Đây là lựa chọn thể hiện sự chủ động tìm tòi, thử nghiệm giống cây mới thay vì chỉ dựa vào những loại cây quen thuộc tại địa phương.

Cây bưởi Phúc Trạch trồng trên đất Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Mai

Theo ông Luyện, khi có dịp thưởng thức bưởi Phúc Trạch, ông nhận thấy hương vị của loại quả này phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng nên quyết định đưa về trồng thử. Qua quá trình chăm sóc, ông nhận thấy cây thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại Lam Điền, sinh trưởng ổn định. Đáng chú ý, nếu bưởi Phúc Trạch trồng tại vùng đất Hà Tĩnh có vị rôn rốt chua thì khi được trồng ở Lam Điền, quả có vị ngọt hơn.

Từ những kết quả ban đầu, ông tiếp tục nhân rộng diện tích, từng bước hình thành vườn bưởi gồm hai giống chủ lực là bưởi Diễn và bưởi Phúc Trạch. Hiện nay, gia đình ông có hơn 400 cây bưởi thuộc hai giống này.

Không chỉ tập trung vào bưởi, trên diện tích trang trại, ông Luyện còn trồng nhãn Đại Thành tạo bóng mát, kết hợp nuôi cá trong ao, góp phần đa dạng hóa hoạt động sản xuất. Theo ông, lựa chọn giống tốt mới chỉ là điều kiện ban đầu; để cây sinh trưởng ổn định, cho quả có chất lượng, người trồng phải thường xuyên theo dõi tình trạng vườn, chăm sóc, tỉa cành, bón phân và chủ động phòng trừ sâu bệnh.

Với kinh nghiệm làm vườn lâu năm, vườn bưởi ông Nguyễn Tiến Luyện luôn sai trĩu quả. Ảnh: Nguyễn Mai

OCOP tạo thêm giá trị cho sản phẩm

Sau nhiều năm gắn bó với cây bưởi, ông Nguyễn Tiến Luyện từng bước tạo dựng đầu ra cho sản phẩm thông qua các cửa hàng thực phẩm sạch và những kênh tiêu thụ khác. Tuy nhiên, cũng như nhiều hộ trồng cây ăn quả, gia đình ông phải đối mặt với bài toán thị trường khi sản phẩm tập trung thu hoạch vào một thời điểm, trong khi nguồn cung ngày càng tăng.

Theo ông Luyện, khi diện tích trồng bưởi được mở rộng ở nhiều nơi, sức ép cạnh tranh cũng lớn hơn, khiến việc tiêu thụ có thời điểm chậm và giá bán chịu ảnh hưởng. Đây là khó khăn không dễ giải quyết đối với những hộ sản xuất quy mô gia đình, nhất là khi sản phẩm chưa có hệ thống phân phối ổn định.

Trong bối cảnh đó, việc tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trở thành dấu mốc quan trọng đối với trang trại của ông. Năm 2021, hai sản phẩm bưởi Phúc Trạch và bưởi Diễn của gia đình được thành phố Hà Nội công nhận OCOP 3 sao. Đến năm 2024, các sản phẩm tiếp tục được đánh giá lại theo định kỳ và duy trì chứng nhận.

Với ông Luyện, tham gia OCOP không đơn thuần là có thêm một danh hiệu cho sản phẩm. Quá trình đánh giá, công nhận giúp chủ thể quan tâm hơn đến chất lượng, thông tin sản phẩm, tem nhãn và cách thức giới thiệu hàng hóa tới người tiêu dùng. Đây cũng là cơ hội để sản phẩm được tiếp cận các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại một cách bài bản hơn.

Hiện hộ gia đình ông Nguyễn Tiến Luyện có 2 sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao là Bưởi Phúc Trạch và bưởi Diễn. Trong ảnh: Cây bưởi Diễn quả đã bắt đầu ngả vàng, chuẩn bị chín. Ảnh: Nguyễn Mai

Ông Luyện chia sẻ, sau khi được công nhận OCOP, gia đình có thêm điều kiện tham gia các hội chợ, tuần hàng và chương trình giới thiệu sản phẩm do thành phố cùng các đơn vị tổ chức. Thông qua những hoạt động này, sản phẩm được tiếp cận nhiều khách hàng hơn, đồng thời tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng.

Theo ông, chứng nhận OCOP giúp khách hàng có thêm cơ sở nhận diện và lựa chọn sản phẩm, nhất là trong bối cảnh thị trường có nhiều loại trái cây với nguồn gốc, chất lượng khác nhau. Tuy nhiên, để giữ được khách hàng lâu dài, điều quan trọng vẫn là chất lượng quả, sự ổn định trong sản xuất và nỗ lực tìm kiếm thị trường của chính gia đình.

Vụ bưởi năm nay, ông Luyện dự kiến thu hoạch khoảng 20.000-30.000 quả. Bưởi Phúc Trạch đã bước vào thời điểm thu hoạch, trong khi bưởi Diễn được thu hoạch vào cuối năm. Giá bán tùy thuộc vào kích cỡ, hình thức và chất lượng quả; những quả đẹp có giá khoảng 20.000 đồng/quả, các quả nhỏ hơn được phân loại, bán với mức giá thấp hơn.

Một hướng đi khác mà ông mong muốn khai thác là kết hợp vườn cây với hoạt động tham quan, trải nghiệm nông nghiệp. Trang trại của gia đình từng đón các đoàn khách đến tìm hiểu mô hình, trao đổi kinh nghiệm làm vườn. Tuy nhiên, để hình thành sản phẩm trải nghiệm có sức hút, ông cho rằng cần có sự kết nối với doanh nghiệp lữ hành, đơn vị tổ chức tour và các điểm đến lân cận. Để những vườn bưởi tiếp tục phát huy hiệu quả, bên cạnh nỗ lực của chủ thể, việc tăng cường kết nối thị trường, quảng bá sản phẩm và mở rộng các hình thức tiêu thụ sẽ là yếu tố quan trọng giúp nông sản địa phương nâng cao giá trị, phát triển ổn định hơn

Theo Văn phòng Điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, đến nay, Hà Nội đã công nhận hơn 3.500 sản phẩm OCOP. Cùng với hoạt động đánh giá, phân hạng, thành phố quan tâm hỗ trợ các chủ thể quảng bá, xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ và phát triển thị trường cho sản phẩm. Trong đó, hộ gia đình ông Nguyễn Tiến Luyện cũng được tiếp cận với những hỗ trợ để xây dựng và phát triển sản phẩm OCOP từ thành phố.