Giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và người dân

Doanh nghiệp, người dân mong giảm gánh nặng chi phí điện, xăng dầu. Ảnh: ĐVCC

Giảm chi phí đầu vào, thêm dư địa sản xuất

Tại cuộc họp về các kịch bản điều hành giá xăng dầu và điện ngày 27-10, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng yêu cầu rà soát phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân trong 5 tháng, từ ngày 1-11-2026 đến hết ngày 31-3-2027. Đồng thời, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan đánh giá cơ sở pháp lý và tính khả thi của phương án đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% trong cùng thời gian.

Đề xuất này nhận được sự quan tâm đặc biệt của các doanh nghiệp, nhất là những đơn vị sử dụng nhiều điện và nhiên liệu trong sản xuất, vận chuyển hàng hóa. Ông Đinh Xuân Quang, Tổng Giám đốc Công ty Vietnam Flour Mills Ltd (VFM) cho biết, mỗi năm doanh nghiệp lưu chuyển khoảng 1 triệu tấn bột mì và lúa, trong đó xuất khẩu khoảng 60.000 tấn. Vì vậy, tiền điện và chi phí vận chuyển chiếm tỷ trọng đáng kể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tại Tập đoàn Đại Dũng, chi phí tiền điện và vận chuyển hiện chiếm hơn 5% cơ cấu giá thành sản phẩm. Ông Nguyễn Văn Hùng, đại diện tập đoàn cho rằng, giảm giá điện và thuế xăng sẽ giúp doanh nghiệp bớt áp lực đầu vào, có thêm điều kiện ổn định sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào diễn biến giá nguyên vật liệu, nhân công và thị trường.

Tiến sĩ Vũ Thị Tần, Phụ trách R&D Công ty TNHH Tư vấn & Thiết kế Kỹ thuật TECHMAT cho hay, điện năng được sử dụng trong nhiều công đoạn sản xuất của doanh nghiệp. Giá điện giảm, chi phí sản xuất giảm, tác động tích cực đến hiệu quả sản xuất.

Để duy trì năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, Tiến sĩ Vũ Thị Tần kiến nghị, cần có chính sách ưu đãi hỗ trợ giảm giá bán lẻ điện vào các khung giờ bình thường đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời, có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các khoản vay lãi suất thấp đầu tư điện mặt trời áp mái để tự chủ một phần nguồn năng lượng.

Với người dân, tiền điện hay xăng, dầu cũng là những khoản chi trong sinh hoạt hằng ngày. Anh Nguyễn Mạnh Hùng, cư trú tại chung cư N05A Trung Văn (phường Từ Liêm) nhìn nhận, nếu giá điện giảm, hộ gia đình sẽ tiết kiệm được một khoản chi tiêu hằng tháng. Việc giảm thuế đối với xăng, nếu giúp giá bán lẻ giảm, cũng góp phần giảm chi phí đi lại.

Chị Nguyễn Minh Tâm, tiểu thương tại chợ Nam Trung Yên (phường Yên Hòa) chia sẻ, thực phẩm tươi sống cần được đưa đến chợ nhanh chóng để bảo đảm chất lượng, nên giá xăng, dầu ảnh hưởng nhất định đến chi phí nhập hàng. Chị mong việc điều chỉnh về giá điện, thuế xăng giúp tiểu thương giảm bớt áp lực, đồng thời người mua cũng đỡ lo hơn về chi phí sinh hoạt.

Chính sách cần đem lại hiệu quả thực chất

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh nhận định, giảm giá bán lẻ điện bình quân và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có thể góp phần giảm chi phí sản xuất, tiêu dùng trong bối cảnh giá năng lượng gây sức ép lên nền kinh tế. Tuy nhiên, theo ông, đây chủ yếu là giải pháp tình thế, có tác dụng trong ngắn hạn; muốn duy trì tăng trưởng ổn định trong trung và dài hạn cần những chính sách căn cơ hơn.

Theo ông Vũ Đình Ánh, điều quan trọng là mức giảm phải thực sự giúp doanh nghiệp và hộ gia đình tiết kiệm chi phí. Nếu tiền điện, nhiên liệu giảm nhưng giá nguyên vật liệu, nhân công và các khoản đầu vào khác tiếp tục tăng, hiệu quả của chính sách sẽ bị hạn chế.

Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng là thuế gián thu, hiệu quả giảm thuế đối với người tiêu dùng phụ thuộc vào mức độ điều chỉnh giá bán lẻ. Khi giá xăng giảm, doanh nghiệp vận tải và các đơn vị sử dụng nhiều nhiên liệu mới có thể giảm chi phí, qua đó góp phần hạn chế sức ép tăng giá hàng hóa, dịch vụ.

Theo ông Vũ Đình Ánh, không thể chỉ dựa vào các đợt miễn, giảm thuế hay điều chỉnh giá mang tính tình thế để tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn. Chính sách thuế cần được xây dựng bài bản, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế và tạo môi trường ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Nghị quyết số 19/2026/QH16, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay đang ở mức 0 đồng/lít đến hết ngày 31-12-2026. Các mặt hàng này cũng thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Trong khi đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng vẫn được áp dụng theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15, với mức thuế suất 10% đối với xăng khoáng, 8% đối với xăng E5 và 7% đối với xăng E10.

Bên cạnh điều chỉnh giá, sử dụng điện hợp lý cũng là giải pháp giảm chi phí và áp lực cho hệ thống. Ông Nguyễn Anh Tuấn, thành viên Ban điều hành Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia cho biết, chênh lệch công suất giữa các khung giờ trong ngày có thể lên tới hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn megawatt. Dịch chuyển một phần nhu cầu sử dụng điện ra khỏi giờ cao điểm sẽ góp phần giảm áp lực cung ứng điện.