Ông Nguyễn Văn Đông bị truy tố, Tập đoàn Rạng Đông ở Bình Thuận cũ hoạt động ra sao?

Chủ tịch Nguyễn Văn Đông bị truy tố trong vụ án khoáng sản

Cơ quan tố tụng vừa hoàn tất cáo trạng truy tố ông Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch HĐQT CTCP Rạng Đông (sau đổi tên thành Tập đoàn Rạng Đông), về hành vi trốn thuế trong vụ án liên quan đến hoạt động khai thác và tiêu thụ khoáng sản quy mô lớn.

Ông Đông giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ hệ thống doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Rạng Đông. Không chỉ là Chủ tịch HĐQT công ty mẹ, ông còn trực tiếp điều hành, chi phối hoạt động của các công ty thành viên, quyết định nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến tài chính, dòng tiền và chiến lược kinh doanh.

Dù bị truy tố, ông Nguyễn Văn Đông hiện được áp dụng biện pháp tại ngoại, bị cấm đi khỏi nơi cư trú trong thời gian chờ xét xử.

Điều đáng chú ý là trước khi bị truy tố, ông Đông từng được biết đến như một doanh nhân tiêu biểu của khu vực Nam Trung Bộ. Ông là một trong số ít chủ doanh nghiệp tư nhân được phong tặng một danh hiệu cao quý thời kỳ đổi mới vào năm 2005, ghi nhận những đóng góp nổi bật cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái Rạng Đông được cơ quan chức năng xác định có nhiều sai phạm kéo dài, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác khoáng sản và quản lý tài chính.

Ông Nguyễn Văn Đông. Ảnh: CTCP Rạng Đông

Tập đoàn Rạng Đông từng được truyền thông ca ngợi như một “chaebol” của tỉnh Bình Thuận (cũ), bởi quy mô hoạt động đa ngành và sự tập trung quyền lực cao độ vào người đứng đầu.

Tiền thân của tập đoàn này là Tổ hợp Xây dựng số 4, thành lập từ năm 1991 tại huyện Tánh Linh. Trải qua nhiều lần chuyển đổi mô hình – từ xí nghiệp, công ty TNHH đến công ty cổ phần – đến năm 2007, Công ty Cổ phần Rạng Đông chính thức ra đời, đặt nền móng cho việc phát triển thành tập đoàn tư nhân đa ngành.

Sau hơn 30 năm, Rạng Đông mở rộng mạnh mẽ sang nhiều lĩnh vực: thi công xây dựng hạ tầng, khai thác và chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng, trồng rừng, cao su, đầu tư khu dân cư, du lịch nghỉ dưỡng và cả các dự án BOT giao thông. Đến giai đoạn đỉnh cao, tập đoàn này có hơn 15 công ty thành viên và hàng nghìn lao động.

Trong mô hình vận hành, ông Nguyễn Văn Đông không chỉ giữ vai trò Chủ tịch công ty mẹ mà còn đồng thời nắm giữ vị trí Chủ tịch HĐQT tại nhiều công ty thành viên. Quyền lực được tập trung cao, nhiều vị trí quan trọng được giao cho người thân đảm nhiệm, đặc biệt là các vị trí liên quan đến tài chính và điều phối dòng tiền.

Trên thực tế, mô hình phát triển của Rạng Đông mang nhiều đặc điểm của các tập đoàn gia đình lớn ở châu Á. Thông thường những doanh nghiệp dạng này tăng trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn về quản trị, đặc biệt khi mở rộng sang nhiều lĩnh vực nhạy cảm như khoáng sản.

Lùm xùm ở dự án đô thị lớn

Năm 2024, Công ty Cổ phần Rạng Đông còn được nhắc tới khi Bộ Công an điều tra các sai phạm tại dự án khu đô thị du lịch biển Phan Thiết.

Dự án này nằm trên diện tích hơn 62ha, tiền thân là sân golf Phan Thiết, tại phường Phú Thủy, TP Phan Thiết (cũ). Dự án có vị trí đắc địa, tiếp giáp bãi biển Đồi Dương cùng 2 trục đường lớn Nguyễn Tất Thành và Tôn Đức Thắng.

Trước đây, dự án sân golf Phan Thiết do Công ty Regent Internationnal Overseas Corp (vốn 100% nước ngoài) làm chủ đầu tư, được Ủy ban Nhà nước về hợp tác và đầu tư (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cấp phép vào tháng 7/1993, đi vào hoạt động từ năm 1997.

Dự án khu đô thị du lịch biển Phan Thiết.

Tháng 11/2013, UBND tỉnh Bình Thuận cho chuyển nhượng vốn tại dự án, chủ đầu tư mới là Công ty Rạng Đông, với mục tiêu xây dựng và kinh doanh sân golf đạt chuẩn quốc tế và công trình phục vụ kèm theo.

Sau đó, Công ty Rạng Đông có văn bản đề nghị UBND tỉnh Bình Thuận cho chuyển đổi đất sân golf sang đất ở đô thị để đầu tư xây dựng và kinh doanh biệt thự, nhà vườn, nhà phố, nhà cao tầng với các công trình hạ tầng phụ trợ.

Tháng 3/2014, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận thống nhất đề nghị trên. Đến tháng 3/2015, UBND tỉnh Bình Thuận cấp giấy chứng nhận thay đổi lần thứ 6, với việc điều chỉnh nội dung từ đất sân golf sang khu đô thị biển Phan Thiết, do Công ty cổ phần Rạng Đông làm chủ đầu tư.

Tuy nhiên sau đó, một số cán bộ hưu trí, công dân có đơn tố cáo cho rằng, dự án có nhiều dấu hiệu sai phạm như: xác định giá đất thấp gây thiệt hại ngân sách, không bố trí 20% quỹ đất phát triển nhà ở xã hội… Từ đó, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã vào cuộc xác minh theo nguồn tin tố giác tội phạm.

Liên quan dự án khu đô thị du lịch biển Phan Thiết, tháng 4/2024, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Lê Tiến Phương - cựu Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận - về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí" cùng nhiều cựu lãnh đạo khác.

Mạnh Hà