Ông Trump nói 'Mỹ đã thắng', sao không ai tin?

Theo CNN, ông Trump tuyên bố Mỹ đã thắng trong chiến sự tại Iran nhưng “thắng chưa đủ” và sẽ chưa dừng lại cũng bởi thực tế: Ông chưa thực sự chiến thắng.

Thậm chí, Mỹ dường như đang mất dần kiểm soát trong cuộc xung đột ngày càng mở rộng. Những hệ lụy chính trị và kinh tế thậm chí sẽ rất nghiêm trọng, nếu Mỹ rút lui tại thời điểm này, thay vì tiếp tục tham chiến.

Tuy vậy, ông Trump hiện cũng chưa rơi vào tình thế bế tắc rõ ràng tại Trung Đông như các Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson hay George W. Bush. Hai vị Tổng thống này từng cố kéo dài các cuộc chiến thất bại. Dù vậy, cũng có nhiều dấu hiệu đáng lo ngại cho ông Trump đang xuất hiện.

Khả năng kiểm soát chiến sự suy giảm

Trước hết, diễn biến cho thấy khả năng kiểm soát cuộc chiến của ông Trump đang suy giảm là việc Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến trung chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới.

Động thái này cho thấy dù Mỹ có ưu thế quân sự vượt trội, nhưng không phải mọi vấn đề đều có thể giải quyết bằng năng lực quân sự.

Ngày 14/3, ông Trump thậm chí đã kêu gọi đích danh một số nước có dầu đi qua eo biển Hormuz cử tàu chiến tới đây, để cùng Mỹ khơi thông tuyến hàng hải, nhưng hiện chưa có nước nào đồng ý.

Hải quân Mỹ từng làm nhiệm vụ hộ tống các tàu đi qua eo biển Hormuz hồi năm 1987, dù vậy, hiện tại họ chưa thể làm điều tương tự. Ảnh: US Navy.

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đặt ra bài toán quân sự khó khăn cho Mỹ. Dù Iran kém hơn về sức mạnh quân sự, nhưng ngay cả trong viễn cảnh lý tưởng nhất, việc mở lại tuyến hàng hải này tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn.

Hải quân Mỹ hiện cũng phải tỏ ra thận trọng trước nguy cơ từ tên lửa chống hạm và các loại UAV của Iran. Phí bảo hiểm đối với tàu vận tải tăng vọt cũng phản ánh tâm lý này. Nhiều chuyên gia cho rằng hiện không có giải pháp quân sự để có thể nhanh chóng khơi thông tuyến hàng hải này.

Đây chính là một hệ quả khi ông Trump quyết định động binh dựa trên “linh cảm”. Theo các nhà phân tích, cách Iran phản ứng khi bị tấn công không khó đoán.

“Không thể nói là Mỹ đã chiến thắng nếu không thể sử dụng eo biển Hormuz. Eo biển Hormuz cần phải được mở lại. Hiện điều đó rất khó, thậm chí là bất khả thi. Cuộc xung đột này có thể kéo dài. Thật khó để tuyên bố chiến thắng”, cựu đại tá hải quân Mỹ Lawrence Brennan nói với CNN.

Ông Brennan, từng phục vụ trên tàu sân bay USS Nimitz, cũng cho rằng việc tuyên bố chiến thắng chỉ sau vài ngày tham chiến là động thái không hợp lý.

Các hệ lụy từ cuộc chiến không chỉ dừng lại ở giá dầu. Việc một máy bay tiếp dầu của Mỹ rơi tại Iraq khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong ngày 12/3 cũng cho thấy cái giá của việc huy động lực lượng quân sự quy mô lớn.

Ngay tại Mỹ, các vụ bạo lực ở bang Virginia và Michigan cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng phản ứng tiêu cực dây chuyền bên trong nước Mỹ vì cuộc chiến cách xa nửa vòng trái đất.

Vụ nổ súng ở Virginia đang được điều tra theo hướng khủng bố. FBI đánh giá vụ xe lao vào giáo đường Do Thái ở Michigan là “hành động bạo lực có chủ đích nhằm vào cộng đồng Do Thái”.

Bầu không khí căng thẳng tại Mỹ phần nào làm suy yếu các tuyên bố từ Nhà Trắng rằng cuộc chiến đã giúp người Mỹ an toàn hơn.

Chiến dịch Cơn thịnh nộ Dữ dội của Mỹ hiện ở vào trạng thái chưa thể khẳng định là chiến thắng, nhưng cũng chưa thất bại rõ ràng.

Áp phích cảm ơn ông Trump đang được treo tại Tel Aviv (Israel). Ảnh: New York Times.

Các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel được xem là thành công về mặt tác chiến, làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran. Dù vậy, tân Lãnh đạo Tối cao Iran là lý do thứ hai thách thức tuyên bố chiến thắng của ông Trump.

Việc Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng ngay ngày đầu chiến sự khiến việc Mỹ động binh tại Iran được nhìn nhận như nỗ lực thay đổi chế độ.

Tuy nhiên, việc con trai ông Ali Khamenei lên làm Lãnh tụ Tối cao mới khiến câu chuyện “chiến thắng” của ông Trump bị thách thức.

Chính ông Trump cũng đã nhiều lần cho biết ông thấy thất vọng với sự lựa chọn này của Iran. Đây không khác gì một tín hiệu thách thức từ phía Iran đối với Mỹ, khi mục tiêu thay đổi chế độ rõ ràng không đạt được.

Thứ ba, ngay cả khi ông Trump muốn kết thúc chiến sự, chưa chắc Israel đã đồng ý ngay. Quốc gia này từ lâu đã quen với các cuộc xung đột kéo dài, hơn thế, ưu tiên an ninh của Israel khác với Mỹ.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu và ông Trump từng nói việc kết thúc chiến sự tại Iran sẽ là “quyết định chung” của cả đôi bên. Điều này làm dấy lên tranh luận về mức độ ảnh hưởng của Israel đối với các quyết định quân sự của Mỹ.

Tổng thống Mỹ tuyên bố Mỹ đã thắng, nhưng chưa thể chủ động kết thúc chiến sự, lính Mỹ chưa thể rút chân khỏi Iran. Tình hình này khó có thể nói dứt khoát rằng Mỹ đã thắng một cách dứt điểm.

Thiếu kịch bản thuyết phục, thông điệp không nhất quán

Thứ 4, chính quyền của ông Trump vẫn đang thiếu kịch bản chiến thắng thuyết phục.

Những tuyên bố đôi khi mâu thuẫn ngay trong nội bộ chính quyền ông Trump về mục tiêu chiến sự tại Iran khiến các bên cho rằng đây là chiến lược gây nhiễu thông tin một cách chủ động. Chính quyền ông Trump muốn tránh đối diện với những câu hỏi và tình huống khó xử.

Nhưng thực sự, Mỹ muốn gì tại Iran? Ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, phá hủy năng lực quân sự hay thay đổi chế độ?

Việc thiếu một mục tiêu rõ ràng để hướng tới khiến việc xây dựng kịch bản chiến thắng có thể dễ lèo lái hơn, nhưng cũng khó thuyết phục hơn. Trong khi đó, tình hình chiến sự trong thực tế đang có dấu hiệu leo thang, vượt ngoài tầm kiểm soát của Washington.

Tổng thống Trump dự lễ tiếp nhận thi thể 6 quân nhân Mỹ tại căn cứ không quân Dover (Mỹ) ngày 7/3. Ảnh: New York Times.

Thứ 5, ông Trump từng khẳng định Mỹ đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Iran hồi tháng 6/2025. Nhưng hiện tại, Iran vẫn còn lượng uranium làm giàu cao, vẫn có khả năng khôi phục chương trình hạt nhân trong tương lai.

Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc cũng cho biết Iran vẫn còn khoảng 200 kg uranium làm giàu cao tại cơ sở hạt nhân Isfahan. Thực tế này đặt ra câu hỏi về tính xác thực trong các tuyên bố mạnh mẽ và cứng rắn của ông Trump.

Thứ 6, khi phát động chiến tranh, ông Trump từng kêu gọi người dân Iran nổi dậy chống lại chính quyền. Tuy nhiên thực tế cho thấy điều này khó có khả năng xảy ra. Dù Mỹ và Israel đã ra đòn tấn công mạnh, chính quyền Iran và bộ máy an ninh vẫn tồn tại bền bỉ, thích ứng nhanh với tình hình chiến sự. Điều này đang thách thức các kịch bản và kỳ vọng của Mỹ tại Iran.

Thứ 7, dù giới chức Mỹ cho rằng việc giá dầu tăng chỉ là khó khăn tạm thời, nhưng đối với cử tri Mỹ, vấn đề chi phí sinh hoạt tác động trực tiếp tới cuộc sống của họ, trực tiếp hơn nhiều so với mối đe dọa hạt nhân từ Iran.

Hiện tại, giá nhiên liệu tại Mỹ đã tăng, chi phí sinh hoạt sẽ sớm tăng theo. Bên trong nước Mỹ, người dân Mỹ vốn đang chật vật với chi tiêu khó có thể chia sẻ cảm giác chiến thắng với ông Trump.

Lịch sử thế giới từ sau Thế chiến II cũng cho thấy việc tuyên bố chiến thắng và kết thúc chiến tranh không còn rõ ràng, dứt khoát như trước.

Trong bối cảnh đó, ông Trump đang đối mặt với hệ quả từ một cuộc chiến có nguy cơ kéo dài, lan rộng, khó kiểm soát, do chính ông lựa chọn phát động. Theo các nhà phân tích, ông Trump cần tìm cách kết thúc xung đột bằng kịch bản thuyết phục hơn, để chính người Mỹ cũng thấy Mỹ đã thắng.

Thậm chí, điều này cần làm sớm, bởi lợi thế quân sự ban đầu sẽ suy giảm theo thời gian. Lúc này, đối thủ dù yếu thế hơn vẫn có khả năng kéo dài cuộc chiến để thử thách sức bền, sức chịu đựng của tất cả các bên liên quan.

CENTCOM tung video phá hủy máy bay quân sự Iran Hình ảnh do CENTCOM công bố cho thấy các đòn không kích đánh trúng ba máy bay quân sự Iran tại sân bay Kerman, gồm cả máy bay vận tải Il-76 và hai mẫu do Mỹ sản xuất.

An Hòa