Phân cấp, phân quyền: 'Chìa khóa' nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân ở cơ sở

Phường Long Xuyên được định hướng trở thành trung tâm kinh tế - dịch vụ hiện đại của tỉnh An Giang. Ảnh: Thanh Sang/TTXVN

Giúp hoạt động thực chất hơn

Tháng 7/2025, cả nước triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh mới, An Giang sau khi hợp nhất có diện tích tự nhiên hơn 9.888 km2, dân số gần 5 triệu người, đứng thứ 3 cả nước (sau TP Hồ Chí Minh và Hà Nội), đứng đầu vùng Đồng bằng sông Cửu Long, có vị trí địa lý chiến lược đặc biệt quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh khu vực Tây Nam Bộ, vùng Tây Nam Tổ quốc. Tỉnh có 102 đơn vị hành chính, gồm 85 xã, 14 phường và 3 đặc khu. Trong đó, Phú Quốc là đặc khu lớn nhất về diện tích, dân số và kinh tế; phường Rạch Giá trở thành phường đông dân nhất cả nước với hơn 250.000 người.

Như vậy, An Giang vừa có quy mô dân số lớn, vừa có diện tích và tiềm năng kinh tế - du lịch nổi bật, khiến việc phân cấp, phân quyền cho HĐND cơ sở trở nên đặc biệt quan trọng, cấp thiết để quản lý, giám sát hiệu quả, sát dân, gần dân hơn, giải quyết nhanh các vấn đề dân sinh.

Theo nhiều đại biểu HĐND tỉnh An Giang, việc phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền xuống cơ sở giúp HĐND tỉnh hoạt động thực chất hơn, gắn với nhu cầu của người dân. Để đạt hiệu quả bền vững, tỉnh cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường giám sát và nâng cao năng lực đại biểu.

Cụ thể là phân cấp, phân quyền rõ ràng, trao thêm thẩm quyền cho HĐND cơ sở để xử lý nhanh các vấn đề dân sinh, xác định rạch ròi trách nhiệm giữa HĐND tỉnh và HĐND cơ sở, tránh chồng chéo; nâng cao năng lực đại biểu và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng giám sát, thẩm tra, tiếp xúc cử tri cho đại biểu, kiện toàn bộ máy, đảm bảo đại biểu có trình độ chuyên môn và lý luận chính trị phù hợp.

Cùng đó, tỉnh đổi mới phương thức hoạt động, ứng dụng công nghệ thông tin trong kỳ họp, giám sát và tiếp xúc cử tri, tăng cường giám sát các lĩnh vực trọng điểm, gắn hoạt động HĐND với nhu cầu thực tế của người dân.

Lãnh đạo HĐND tỉnh An Giang cho biết, hoạt động của HĐND tỉnh nhiệm kỳ qua đã có nhiều tiến bộ, song vẫn còn tình trạng chồng chéo thẩm quyền, một số quyết định chưa sát thực tiễn cơ sở; hoạt động giám sát thường xuyên việc triển khai thực hiện nghị quyết của HĐND tỉnh, các văn bản quy phạm pháp luật do UBND tỉnh và HĐND cấp dưới có lúc chưa sâu sát, kịp thời; việc tổng hợp trả lời ý kiến, kiến nghị của cử tri đôi lúc còn chung chung, một số ý kiến, kiến nghị của cử tri chưa được giải quyết dứt điểm; tổ chức tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, đối tượng, lĩnh vực, nơi cư trú chưa nhiều, công tác giám sát chưa đảm bảo bao quát, toàn diện…

Bên cạnh đó, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số đòi hỏi HĐND phải đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, đặc biệt là trong giám sát, quyết định chính sách và phân bổ nguồn lực. Đồng thời, người dân mong muốn chính quyền gần gũi, giải quyết nhanh gọn, minh bạch các vấn đề phát sinh tại địa phương.

Bởi vậy, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền xuống cơ sở là giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh An Giang. Phân cấp, phân quyền rõ ràng, trao quyền nhiều hơn cho HĐND cơ sở trong việc quyết định các vấn đề dân sinh, hạ tầng cơ sở, ngân sách địa phương, xác định ranh giới thẩm quyền giữa HĐND tỉnh và HĐND cơ sở, tránh tình trạng chồng lấn trách nhiệm.

Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền xuống cơ sở giúp tăng cường năng lực giám sát tại cơ sở. HĐND tỉnh tập trung giám sát các lĩnh vực chiến lược như: Quy hoạch, đầu tư công, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường…; HĐND cơ sở giám sát trực tiếp các dịch vụ công, chính sách an sinh xã hội, hoạt động của UBND cùng cấp và những vấn đề khác có liên quan.

Việc làm này cũng giúp đổi mới phương thức hoạt động, ứng dụng công nghệ số trong tổ chức kỳ họp, lấy ý kiến nhân dân, công khai thông tin, tăng cường đối thoại trực tiếp giữa đại biểu HĐND với cử tri, đặc biệt ở vùng sâu, vùng biên giới; nâng cao chất lượng đại biểu HĐND, đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng lập pháp, giám sát, phản biện chính sách…

Giải quyết nhanh các vấn đề dân sinh

Sau sáp nhập, Rạch Giá là phường có dân số đông dân nhất nước, trung tâm chính trị - hành chính, kinh tế tổng hợp, kinh tế biển, đầu mối giao thương và giữ vai trò hạt nhân trong 5 vùng đô thị động lực trọng điểm của tỉnh An Giang. Hoạt động của HĐND phường Rạch Giá đúng luật định, góp phần thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Bà Nguyễn Thị Hoàn Xuân, Chủ tịch HĐND phường Rạch Giá chia sẻ, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền xuống cơ sở là giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND phường trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; giúp hoạt động của HĐND theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các văn bản hướng dẫn, giúp HĐND phường thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật trong tình hình mới.

Việc phân cấp, phân quyền rõ ràng, giao thẩm quyền cho HĐND cơ sở để giải quyết nhanh các vấn đề dân sinh; ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức kỳ họp trực tuyến, cung cấp tài liệu điện tử, nâng cao chất lượng thảo luận; tăng cường giám sát và thẩm tra, chú trọng các lĩnh vực trọng điểm như ngân sách, đầu tư công, an sinh xã hội; gần dân hơn, duy trì tiếp xúc cử tri, tiếp công dân định kỳ, xử lý kiến nghị kịp thời…

Qua đó, tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương; HĐND cơ sở gần dân hơn, lắng nghe ý kiến tâm tư nguyện vọng của cử tri nhiều hơn, kịp thời đề nghị ngành chức giải quyết những vấn đề của địa phương và phản ánh, kiến nghị của cử tri.

Theo đó, các nghị quyết của HĐND phường Rạch Giá được triển khai đảm bảo hiệu lực, hiệu quả; công tác giám sát thực hiện chặt chẽ, tập trung vào những vấn đề mới, bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm; hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân được thực hiện đúng quy định; nâng lên hoạt động của tổ đại biểu và đại biểu HĐND phường...

Bà Phạm Thị Bích Quyên, Phó Chủ tịch HĐND phường Rạch Giá cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn Rạch Giá quản lý rộng, dân cư đông… phát sinh tình trạng vi phạm lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, xảy ra các vụ trộm cắp tài sản đáng lo ngại, tội phạm về trật tự xã hội và nhiều vấn đề khác về chỉnh trang đô thị, vệ sinh môi trường, ngập úng… gây bức xúc trong nhân dân.

Các đại biểu HĐND phường qua giám sát, tiếp nhận phản ánh của cử tri đã chất vấn trực tiếp Chủ tịch UBND phường Rạch Giá, đồng thời đề nghị đưa ra các giải pháp, thời gian cụ thể để khắc phục, giải quyết triệt để những vấn đề bất cập này, tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân.

HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Việc phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền xuống HĐND cơ sở là bước đi chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.

Từ đó, tăng tính chủ động của HĐND cơ sở trực tiếp giám sát, chất vấn và yêu cầu giải pháp từ UBND phường thực thi sát với đời sống dân cư, không phải chờ cấp trên xử lý; phân định rõ trách nhiệm, ai chịu trách nhiệm về vấn đề nào, tránh tình trạng đùn đẩy hoặc chồng chéo.

Mặt khác, tạo kênh phản ánh gần gũi cho người dân, giúp giải quyết nhanh hơn các vấn đề bức xúc tại địa phương; người dân tin tưởng hơn vào hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đặc biệt, HĐND cơ sở thực sự trở thành nơi thể hiện quyền làm chủ của nhân dân, thông qua giám sát và chất vấn, giải quyết kiến nghị của cử tri; kiểm soát quyền lực hiệu quả, giao quyền giám sát cho HĐND cơ sở, bảo đảm quyền lực không bị lạm dụng, giúp chính quyền cơ sở gần dân hơn, giải quyết vấn đề thực tiễn nhanh chóng và hiệu quả hơn.