Phân quyền ký kết thỏa thuận quốc tế phải gắn với trách nhiệm giải trình và an toàn dữ liệu

Làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của cấp xã và đơn vị sự nghiệp công lập

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho biết, dự thảo sửa đổi 48/52 điều của Luật hiện hành, với những thay đổi cơ bản về phạm vi điều chỉnh, chủ thể ký kết; đồng thời bổ sung các quy định về ký điện tử, trình tự, thủ tục rút gọn, trách nhiệm tổ chức thực hiện và cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế.

"Việc sửa đổi Luật sẽ góp phần tạo cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu quả hội nhập, hợp tác quốc tế, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong tình hình mới", đại biểu nhấn mạnh.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) phát biểu

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú bày tỏ thống nhất với việc mở rộng chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế, nhất là UBND cấp xã và đơn vị sự nghiệp công lập. Đây là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nhu cầu hội nhập của các tổ chức trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế.

Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, việc mở rộng phân cấp, phân quyền phải gắn với năng lực thực hiện, điều kiện bảo đảm và trách nhiệm giải trình của các chủ thể được giao thẩm quyền.

Đề cập khoản 9 Điều 3, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú cho biết, dự thảo giao Chính phủ quy định điều kiện, tiêu chí và lĩnh vực ký kết thỏa thuận quốc tế đối với UBND cấp xã ngoài khu vực biên giới, nhưng chưa xác định ngay trong Luật những nguyên tắc và giới hạn thẩm quyền cơ bản.

Từ thực tiễn Nghệ An và nhiều địa phương, đại biểu nhận thấy nhu cầu hợp tác quốc tế ở cấp cơ sở ngày càng lớn, đặc biệt trong giao lưu biên giới, phát triển kinh tế, văn hóa, du lịch và bảo vệ môi trường. Trong khi đó, năng lực cán bộ, trình độ ngoại ngữ và nguồn lực thực hiện tại nhiều xã, nhất là các xã biên giới, còn hạn chế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý Điều 3 theo hướng quy định ngay trong Luật những nguyên tắc, phạm vi và điều kiện cơ bản đối với thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế của cấp xã, tạo cơ sở thống nhất khi triển khai thực hiện.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ

Liên quan đến khoản 3 Điều 20, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú chỉ ra rằng, dự thảo giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế của UBND cấp xã, trong khi Điều 41 chưa quy định tương xứng trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong tổ chức thực hiện và giải trình kết quả.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 41 trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã và người đứng đầu đơn vị ký kết về tổ chức thực hiện, quản lý kinh phí, báo cáo kết quả và chịu trách nhiệm đối với những nội dung thuộc thẩm quyền.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị làm rõ phạm vi tự chủ trong ký kết các thỏa thuận hợp tác chuyên môn. Theo đại biểu, nếu tất cả thỏa thuận đều phải trình cấp trên quyết định theo cùng một quy trình sẽ khó phát huy tính chủ động của các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện và tổ chức khoa học, công nghệ.

Do đó, đại biểu kiến nghị nghiên cứu cơ chế phân cấp hoặc ủy quyền phù hợp tại Điều 19 và Điều 20 đối với những thỏa thuận chuyên môn thuộc phạm vi tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, gắn với tiêu chí đánh giá mức độ rủi ro và nguồn lực thực hiện.

Làm rõ giá trị pháp lý của ký điện tử, tăng cường bảo vệ dữ liệu

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú quan tâm là yêu cầu chuyển đổi số phải gắn với giá trị pháp lý, an toàn dữ liệu và bảo đảm nguồn lực thực hiện.

Đại biểu đánh giá cao việc dự thảo bổ sung các quy định về ký điện tử và xây dựng cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế, tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số trong hoạt động đối ngoại. Tuy nhiên, một số nội dung cần tiếp tục được làm rõ để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 10

Đối với Điều 8 về ký điện tử, đại biểu cho rằng dự thảo chưa làm rõ đầy đủ cơ chế xác thực danh tính, thẩm quyền người ký, giá trị pháp lý của chữ ký điện tử nước ngoài cũng như trách nhiệm lưu trữ, kiểm chứng văn bản điện tử.

Viện dẫn Luật mẫu về chữ ký điện tử năm 2001 của Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL), đại biểu lưu ý việc công nhận chữ ký điện tử nước ngoài cần chú trọng mức độ tin cậy tương đương, thay vì chỉ căn cứ vào nơi phát hành chữ ký.

Theo đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung tại Điều 8 nguyên tắc bảo đảm xác thực danh tính và thẩm quyền người ký, tính toàn vẹn của văn bản, khả năng kiểm tra chữ ký và thời điểm ký; đồng thời làm rõ cơ chế công nhận chữ ký điện tử nước ngoài, bảo đảm phù hợp với Luật Giao dịch điện tử và pháp luật có liên quan.

Liên quan đến Điều 44, đại biểu cho biết, dự thảo đã quy định việc xây dựng cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế và công khai thông tin, nhưng chưa xác định đầy đủ các nguyên tắc phân loại, kết nối, chia sẻ, phân quyền khai thác và trách nhiệm bảo đảm chất lượng dữ liệu.

Theo đại biểu, các thỏa thuận quốc tế có thể chứa dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh, kết quả nghiên cứu chưa công bố, thông tin về sở hữu trí tuệ và những nội dung cần được bảo vệ. Vì vậy, việc xây dựng cơ sở dữ liệu phải gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin.

Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung nguyên tắc quản trị dữ liệu thống nhất, phân cấp trách nhiệm cập nhật, phân quyền khai thác, bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, an toàn và bảo mật; đồng thời phân biệt rõ dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước với dữ liệu được công khai.

Các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp dự thảo luận tổ

Đại biểu cũng đề nghị bảo đảm kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu theo hướng “cập nhật một lần, sử dụng nhiều lần”, tránh đầu tư hệ thống trùng lặp và phát sinh thêm nghĩa vụ báo cáo đối với các cơ quan, đơn vị.

Bên cạnh việc làm rõ khuôn khổ pháp lý, đại biểu lưu ý yêu cầu bảo đảm nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ mới.

Góp ý Điều 45, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị Chính phủ tiếp tục lượng hóa nhu cầu kinh phí cho việc xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu, triển khai ký điện tử, lưu trữ văn bản, đào tạo cán bộ và tổ chức thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Theo đại biểu, việc mở rộng chủ thể ký kết và bổ sung nhiệm vụ quản lý dữ liệu sẽ làm phát sinh yêu cầu về năng lực cán bộ, hạ tầng kỹ thuật và chi phí thực hiện. Vì vậy, cần tính toán đầy đủ nguồn lực, bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Đồng thời, đại biểu đề nghị có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các xã biên giới, vùng khó khăn và làm rõ nguồn kinh phí hợp pháp để các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ trong ký kết, triển khai thỏa thuận quốc tế.