Phân quyền mạnh nhưng phải kiểm soát chặt quyền lực

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tiếp thu ý kiến các ĐBQH và giải trình trước Quốc hội. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Các đại biểu đánh giá cao sự cần thiết ban hành luật nhằm luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được thí điểm hiệu quả, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để phân quyền, phân cấp mạnh hơn cho các đô thị, nhất là các thành phố trực thuộc Trung ương. Theo các ý kiến thảo luận, đây không chỉ là đạo luật về quản lý đô thị mà còn là công cụ tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao chất lượng sống của người dân và tăng sức cạnh tranh của các đô thị Việt Nam.

Bên cạnh yêu cầu mở rộng không gian phát triển, các đại biểu cũng nhấn mạnh phát triển đô thị phải gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa, phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để bảo đảm tính bền vững lâu dài.

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế, cho rằng để luật thực sự đi vào cuộc sống cần làm rõ hơn phạm vi áp dụng, cơ chế phân quyền, cơ chế thí điểm và trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Theo đại biểu, dự thảo luật hiện thiết kế nhiều tầng áp dụng, trong đó một số nội dung dựa trên chủ trương của cấp có thẩm quyền và giao Chính phủ quy định phạm vi áp dụng. Cách tiếp cận này tạo độ mở cần thiết, nhưng nếu không xác định rõ tiêu chí áp dụng, chủ thể quyết định và giới hạn thẩm quyền thì có thể dẫn đến thiếu minh bạch và phát sinh chồng lấn giữa phân quyền, phân cấp với điều chỉnh nhiệm vụ, quyền hạn.

Từ đó, bà đề nghị bổ sung rõ tiêu chí áp dụng cơ chế đặc thù; làm rõ cấp có thẩm quyền và căn cứ ban hành quy định; đồng thời giới hạn những nội dung Chính phủ được quy định để bảo đảm không làm thay thẩm quyền quyết định chính sách của Quốc hội.

Đại biểu cũng đề nghị quy định chặt chẽ hơn đối với cơ chế thí điểm, bao gồm mục tiêu đo được, phạm vi áp dụng, thời hạn thực hiện, đánh giá rủi ro, cơ chế giám sát, tiêu chí kết thúc và hậu kiểm thực chất. Đồng thời phải có cơ chế điều chỉnh hoặc chấm dứt khi thí điểm không đạt mục tiêu hoặc phát sinh tác động tiêu cực vượt dự báo.

Về cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đồng tình với chủ trương miễn trách nhiệm đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, đúng quy trình, không vụ lợi nhưng vẫn xảy ra thiệt hại. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh cần phân định rõ rủi ro do đổi mới với sai phạm do thiếu trách nhiệm hoặc cố ý làm trái; đồng thời quy định rõ các điều kiện được bảo vệ và các trường hợp không được bảo vệ.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu tham gia thảo luận ở hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Đề cập đến phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đề nghị bổ sung thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân trong việc quyết định các chính sách ưu đãi cao hơn về bố trí quỹ đất dành cho hệ thống thiết chế văn hóa như thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa, cơ sở biểu diễn nghệ thuật, công viên văn hóa, không gian sáng tạo và các công trình phục vụ sinh hoạt cộng đồng; quan tâm đến chính sách thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực; mở rộng phạm vi chính sách thu hút, đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao sang các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, văn hóa, công tác xã hội, bảo tồn di sản và công nghiệp văn hóa.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo Luật Phát triển đô thị được xây dựng theo hướng chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, thực hiện phân quyền mạnh nhưng không buông lỏng kiểm soát; mọi cơ chế đặc thù phải được triển khai thận trọng và có giới hạn rõ ràng.

Bộ trưởng cũng cam kết tiếp tục rà soát toàn diện dự thảo, tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện các cơ chế đặc thù theo hướng vừa tạo không gian phát triển, vừa bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và khả năng kiểm soát quyền lực trong tổ chức thực hiện.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị các cơ quan soạn thảo và thẩm tra nghiêm túc tiếp thu ý kiến đại biểu tại tổ và tại hội trường, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Phát triển đô thị với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp.

Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Sau đó, Quốc hội nghe các Tờ trình, Báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về đề nghị phê chuẩn hiệp định liên quan đến Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.