Pháp đứng đầu EU về gánh nặng thuế

Các phương tiện tiếp nhiên liệu tại một trạm xăng của hãng TotalEnergies ở Bussy-Saint-Georges, tỉnh Seine-et-Marne, vùng Île-de-France (Pháp). Ảnh: Hữu Chiến - PV TTXVN tại Pháp.

Pháp đã trở lại vị trí quốc gia có tỷ lệ thuế và các khoản đóng góp bắt buộc cao nhất Liên minh châu Âu (EU) trong năm 2025, với mức tương đương 46% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Việc tăng thu ngân sách giúp nước này giảm thâm hụt tài chính công nhiều hơn dự kiến, nhưng đồng thời cũng đẩy Pháp vượt qua Đan Mạch và Bỉ để đứng đầu EU về gánh nặng thuế.

Theo nhật báo kinh tế Les Echos, số liệu vừa được Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) công bố cho thấy tỷ lệ thuế, phí và các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Pháp trong năm 2025 đạt 46% GDP, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 41,2% của khu vực đồng euro và 40,7% của toàn EU.

Đứng sau Pháp là Đan Mạch với tỷ lệ 45,1% GDP và Bỉ với 44,7%. Đây là sự đảo chiều so với năm 2024, khi hai quốc gia này vượt Pháp do nguồn thu thuế và các khoản đóng góp xã hội của Pháp thấp hơn kỳ vọng. Trong năm 2025, tỷ lệ thu bắt buộc tại Đan Mạch và Bỉ đều giảm, trong khi tại Pháp tăng thêm 0,9 điểm phần trăm GDP so với năm trước, cao hơn mức tăng bình quân 0,5 điểm phần trăm của EU.

Đáng chú ý, số liệu của Eurostat cao hơn mức 43,6% GDP do Viện Thống kê và Nghiên cứu kinh tế quốc gia Pháp (INSEE) công bố. Sự chênh lệch này xuất phát từ phương pháp tính toán khác nhau. Trong khi INSEE khấu trừ các khoản tín dụng thuế khỏi tổng thu thuế, Eurostat không thực hiện việc khấu trừ này.

Theo báo cáo mới nhất của Thẩm kế viện Pháp về tình hình và triển vọng tài chính công, tổng số thu từ thuế và các khoản đóng góp bắt buộc trong năm 2025 đạt 1.305 tỷ euro, tăng 51 tỷ euro, tương đương 4,1%, so với năm 2024. Sự gia tăng này chủ yếu đến từ hai nguyên nhân.

Trước hết, các biện pháp tăng thuế và điều chỉnh mức đóng góp bắt buộc được triển khai trong năm 2025 đã mang lại thêm 23 tỷ euro cho ngân sách, mức tăng thu từ các biện pháp mới lớn nhất kể từ năm 2013. Trong đó, thuế bổ sung đối với các doanh nghiệp lớn đóng góp 7,5 tỷ euro, việc thu hẹp các chính sách miễn, giảm đóng góp bảo hiểm xã hội mang lại 2 tỷ euro, còn điều chỉnh tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với điện giúp tăng thu thêm 3,7 tỷ euro.

Bên cạnh đó, nguồn thu thuế và các khoản đóng góp bắt buộc tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế, lần đầu tiên kể từ năm 2022. Diễn biến này vượt dự báo trong ngân sách năm 2025, sau hai năm liên tiếp nguồn thu không theo kịp hoạt động kinh tế, khiến tình trạng thâm hụt ngân sách trở nên nghiêm trọng hơn. Sự phục hồi nguồn thu vì vậy đã góp phần cải thiện tình hình tài chính công của Pháp tốt hơn dự kiến.

Mặc dù trở lại vị trí dẫn đầu EU, tỷ lệ thuế và các khoản đóng góp bắt buộc của Pháp trong năm 2025 vẫn thấp hơn mức ghi nhận trong giai đoạn 2017-2022. Trong khi đó, tỷ lệ bình quân của EU hiện gần tương đương năm 2017.

Ông François Ecalle, cựu thẩm phán Thẩm kế viện Pháp và là người sáng lập trang nghiên cứu tài chính công Fipeco, nhận định Pháp thực tế đã tiến hành giảm thuế so với năm 2017, trong khi các quốc gia châu Âu khác không thực hiện những đợt cắt giảm tương tự. Tuy nhiên, do xuất phát từ mức thuế vốn đã rất cao, chỉ cần một số biện pháp tăng thu trong năm 2025 cũng đủ khiến Pháp trở lại vị trí đứng đầu.

Theo chuyên gia này, với những đợt tăng thuế đã được đưa vào ngân sách năm 2026, các biện pháp dự kiến trong dự thảo ngân sách năm 2027 đang được Quốc hội thảo luận, cùng tình trạng khó khăn kéo dài của tài chính công, Pháp có thể tiếp tục giữ vị trí quốc gia có gánh nặng thuế cao nhất EU trong nhiều năm tới.

Ông Ecalle cho rằng, dù tỷ lệ thuế và các khoản đóng góp bắt buộc đã ở mức cao, Pháp vẫn khó tránh khỏi việc tiếp tục tăng nguồn thu nếu muốn khôi phục cân đối tài chính công. Tuy nhiên, dư địa tăng thuế đối với doanh nghiệp hiện không còn nhiều, bởi điều này có thể làm suy giảm sức cạnh tranh và sức hấp dẫn của nền kinh tế Pháp đối với các nhà đầu tư.

Theo ông, một hướng có thể được cân nhắc là tăng thuế và các khoản đóng góp đối với hộ gia đình. Tuy nhiên, phương án này lại đặt ra vấn đề về khả năng chấp nhận của người dân, nhất là trong bối cảnh mức đóng góp hiện nay đã rất cao. Ông nhận xét rằng việc tăng thuế sẽ ít gây phản đối hơn nếu người dân được hưởng những dịch vụ công thực sự hiệu quả và tương xứng với số tiền đã đóng góp.

Trong khi đó, 4 nhà kinh tế được Bộ Kinh tế và Tài chính Pháp giao nhiệm vụ đánh giá lộ trình ngân sách đã cảnh báo trong báo cáo công bố giữa tháng 7 rằng quy mô điều chỉnh tài chính công cần thực hiện quá lớn để có thể chỉ dựa vào một giải pháp riêng lẻ.

Theo các chuyên gia, việc khôi phục cân đối ngân sách không thể chỉ dựa vào cắt giảm chi tiêu, tăng nguồn thu hoặc thúc đẩy tăng trưởng. Thay vào đó, Pháp cần đồng thời tiết kiệm chi ngân sách, thúc đẩy năng lực sản xuất của nền kinh tế và tăng nguồn thu để từng bước cải thiện tình hình tài chính công.