Phát hiện loài khủng long khổng lồ mới tại Niger
Tại một khu vực hẻo lánh và khô cằn thuộc sa mạc Sahara (Niger), các nhà khoa học đã khai quật hóa thạch của một loài Spinosaurus mới – một trong những loài khủng long ăn thịt lớn nhất từng được biết đến.
Loài này nổi bật với chiếc mào xương lớn hình lưỡi dao trên đầu và cấu trúc răng đặc biệt giúp săn bắt những loài cá trơn trượt.
Hình minh họa loài khủng long Spinosaurus mirabilis. Minh họa: Đại học Chicago
Theo nghiên cứu công bố trên Tạp chí Science, loài mới được đặt tên là Spinosaurus mirabilis. Tên chi Spinosaurus có nghĩa là “thằn lằn gai”, còn tên loài mirabilis mang nghĩa “đáng kinh ngạc”, ám chỉ chiếc mào đặc biệt của nó.
Các nhà khoa học ước tính loài khủng long này dài khoảng 12m, nặng từ 5 đến 7 tấn và sinh sống cách đây khoảng 95 triệu năm, vào kỷ Phấn trắng.
Trong môi trường rừng rậm nội địa và hệ thống sông ngòi cổ đại của châu Phi, nó được cho là săn bắt những loài cá lớn như cá vây tay. Một nhà nghiên cứu mô tả nó giống như “một con cò khổng lồ”, do thường lội xuống vùng nước nông để kiếm mồi.
Spinosaurus mirabilis có hộp sọ dài giống cá sấu, mõm thuôn dài và hai hàng răng hình nón lớn, không có răng cưa. Khi khép hàm, các răng lồng khít vào nhau, tạo thành một “bẫy cá” hiệu quả, giúp giữ chặt con mồi trơn trượt. Vị trí lỗ mũi nằm sâu về phía sau trên hộp sọ cho phép nó nhúng phần lớn mõm xuống nước mà vẫn có thể thở.
Một đặc điểm nổi bật khác là chiếc mào xương trên đầu, cao khoảng 50cm, có hình dạng giống thanh kiếm cong (scimitar). Theo các nhà nghiên cứu, chiếc mào này có thể được bao phủ bởi lớp keratin – tương tự sừng động vật – và có khả năng mang màu sắc sặc sỡ.
Dù được cấu tạo từ xương đặc, chiếc mào được cho là quá mảnh để sử dụng làm vũ khí, nhiều khả năng đóng vai trò trong việc thu hút bạn tình, xác lập lãnh thổ hoặc nhận diện cá thể.
Khủng long Spinosaurus mirabilis được nhận diện bởi chiếc mào đầu hình thanh kiếm cong và cấu trúc răng lồng khít vào nhau, thích nghi với việc săn mồi khi lội nước. Minh họa: Đại học Chicago
Spinosaurus mirabilis là loài thứ hai thuộc chi Spinosaurus được ghi nhận. Loài đầu tiên, Spinosaurus aegyptiacus, được mô tả từ năm 1915 dựa trên hóa thạch tìm thấy tại Ai Cập. Spinosaurus từ lâu đã nổi tiếng trong văn hóa đại chúng, đặc biệt sau khi xuất hiện trong loạt phim “Công viên kỷ Jura”.
Trước đây, dựa trên các hóa thạch tìm thấy gần bờ biển cổ đại của biển Tethys (tiền thân của Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương ngày nay), một số nhà khoa học từng cho rằng Spinosaurus có thể là loài hoàn toàn sống dưới nước.
Tuy nhiên, hóa thạch của Spinosaurus mirabilis được phát hiện sâu trong đất liền, cách bờ biển cổ đại khoảng 500 - 1.000 km. Các đặc điểm giải phẫu của loài này cũng cho thấy nó thích nghi với việc săn mồi ở vùng nước nông, thay vì là loài bơi lội ở biển mở.
Nhà cổ sinh vật học Paul Sereno (Đại học Chicago), tác giả chính của nghiên cứu, cho rằng phát hiện này cung cấp thêm bằng chứng ủng hộ giả thuyết Spinosaurus là loài săn mồi bán thủy sinh, chứ không hoàn toàn sống dưới nước.
Hóa thạch được tìm thấy tại Jenguebi, một khu vực giàu trầm tích sa thạch chứa hóa thạch, nằm giữa các cồn cát Sahara. Trong chuyến thám hiểm năm 2022, đoàn nghiên cứu xuất phát từ thành phố Agadez, di chuyển gần ba ngày bằng xe địa hình qua sa mạc. Họ đã phát hiện các mảnh của ba hộp sọ Spinosaurus mirabilis cùng nhiều xương khác và hóa thạch của các sinh vật cổ đại khác.
Phát hiện mới này được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong nghiên cứu về nhóm khủng long ăn thịt khổng lồ, vốn thường được công chúng biết đến nhiều hơn qua Tyrannosaurus rex. Theo các nhà khoa học, Spinosaurus đang dần được nhìn nhận như một trong những loài khủng long độc đáo và đặc biệt nhất từng tồn tại trên Trái đất.
