Phát hiện ngôi mộ 4.400 năm tuổi với màu sắc nguyên bản ở Ai Cập

Một đoàn khảo cổ Tây Ban Nha - Ai Cập, do nhà Ai Cập học người Tây Ban Nha Josep Cervelló dẫn đầu, đã phát hiện một lăng mộ mastaba có niên đại từ cuối triều đại thứ năm của Vương quốc Cổ Ai Cập (2494 - 2345 trước Công nguyên) tại nghĩa địa Saqqara, phía Tây Nam Cairo (Ai Cập).

Bức phù điêu với nhiều mảng màu nguyên bản trong ngôi mộ. Ảnh: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập

Những màu sắc còn lưu giữ sau hàng thiên niên kỷ

Phát hiện được thực hiện trong đợt khai quật mùa hè năm nay, do Đại học Alabama và Hội đồng Cổ vật Tối cao Ai Cập phối hợp tiến hành. Lăng mộ nằm tại khu nghĩa địa Mariette, phía Bắc Saqqara, dưới thời Pharaoh Djedkare Isesi.

Đây là một lăng mộ mastaba đặc biệt với hai nhà nguyện tang lễ, được xây dựng cho Younmin (Yunmen), một quan chức cấp cao, và cha ông là Ity, một quan chức có địa vị thấp hơn. Theo thông tin từ phía Ai Cập, công trình được xây dựng dưới triều Djedkare Isesi.

Điểm đáng chú ý nhất của phát hiện là tình trạng bảo tồn của các bức phù điêu và hệ thống trang trí bên trong lăng mộ. Nhiều cảnh vẫn giữ được màu sắc ban đầu, mô tả các hoạt động nông nghiệp, những đoàn người mang lễ vật và các nghi thức cúng tế. Hình ảnh những con lừa cùng nhiều loài động vật khác cũng xuất hiện trong các họa tiết.

Các nhà khảo cổ đánh giá sự phong phú và vẻ đẹp của di tích là một bất ngờ. Bên cạnh những bức phù điêu, công trình còn có kiến trúc mái hiên được xây dựng công phu và các văn bản tang lễ được điều chỉnh phù hợp với hình tượng, chức vụ của người sở hữu.

Những hình ảnh về sản xuất nông nghiệp, lễ vật và động vật không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn cung cấp tư liệu về đời sống và nghi lễ của người Ai Cập cổ đại. Theo chính quyền Ai Cập, phát hiện có thể bổ sung dữ liệu về kiến trúc, nghệ thuật và đời sống hành chính vào cuối triều đại thứ năm.

Lăng mộ đôi và câu chuyện về địa vị xã hội

Lăng mộ được cho là có thể phản ánh quá trình thăng tiến của Younmin, người xuất thân từ một gia đình có quan chức địa phương nhưng sau đó vươn lên vị trí cao trong chính quyền trung ương.

Việc ông xây dựng nơi an táng chung với cha cũng cho thấy mối liên hệ giữa gia đình và địa vị xã hội trong văn hóa tang lễ. Thông qua cấu trúc lăng mộ và cách trang trí, các nhà nghiên cứu có thêm cơ sở để tìm hiểu cách tầng lớp quan lại thể hiện vị thế của mình trong xã hội đương thời.

Đáng chú ý, khu vực này từng được biết đến từ các cuộc khai quật do nhà khảo cổ người Pháp Auguste Mariette thực hiện vào thế kỷ XIX, nhưng chưa được nghiên cứu và ghi chép chuyên sâu.

Tìm hiểu Saqqara như một không gian sống

Mục tiêu của dự án không chỉ là phát hiện thêm các lăng mộ mà còn tái dựng địa hình Saqqara và tìm hiểu cách khu nghĩa địa được tổ chức, vận hành. Nhóm nghiên cứu quan tâm đến hệ thống đường phố, quảng trường, sự di chuyển của người dân và các hoạt động mang lễ vật tới những công trình tưởng niệm.

Cách tiếp cận này giúp các nhà khảo cổ nhìn Saqqara không chỉ như nơi tập trung các lăng mộ mà còn là một không gian diễn ra các hoạt động xã hội và nghi lễ.

Việc phân tích bản đồ và tái dựng bố cục khu vực đã dẫn nhóm nghiên cứu tới một lăng mộ mastaba chưa từng được biết đến. Các nhà khảo cổ cũng phát hiện dấu hiệu của hai lăng mộ khác ở gần đó và hy vọng tiếp tục khai quật trong những mùa nghiên cứu tiếp theo.

Phát hiện mới vì vậy không chỉ đáng chú ý bởi những màu sắc còn được bảo tồn sau khoảng 4.400 năm, mà còn mở thêm dữ liệu để nghiên cứu đời sống, nghệ thuật và cấu trúc xã hội của Ai Cập vào cuối triều đại thứ năm.