Từ dấu tích đến diện mạo điện Kính Thiên

Tại đó, với những phát hiện mới cùng hệ thống tư liệu được tích lũy qua nhiều năm, diện mạo Chính điện Kính Thiên đang được nhận diện ngày càng rõ về quy mô, mặt bằng và kỹ thuật xây dựng.

Quang cảnh Hội thảo khoa học báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực chính điện Kính Thiên năm 2026.. Ảnh: Tuyết Mai - TTXVN

Cụ thể, tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện địa tầng dày 6 m, với các lớp văn hóa nối tiếp từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 19, qua các thời Đại La, Đinh - Tiền Lê, Lý, Trần, Lê sơ, Lê Trung hưng và Nguyễn. Theo công bố, đây là địa tầng dày nhất, đầy đủ nhất của lịch sử Thăng Long - Hà Nội được phát hiện cho đến nay. Đồng thời, chuỗi địa tầng có niên đại trên dưới 1.300 năm này cũng góp phần củng cố cơ sở khoa học cho những ghi chép trong sử cũ về việc trước Chính điện Kính Thiên thời Lê, nơi đây từng có Chính điện Thiên An và Càn Nguyên thời Lý, cũng như Chính điện Thiên An thời Trần.

Riêng với Chính điện Kính Thiên, Kết quả khai quật cho thấy nền điện được đắp hoàn toàn nhân tạo, với hệ thống móng gồm móng đơn và móng kép, được xây dựng thêm phần móng lõi cột. Đây được xác định là loại móng cột có kích thước lớn nhất, kỹ thuật tinh vi nhất trong lịch sử móng cột kiến trúc Việt Nam. Đặc biệt, từ hệ thống móng đã xuất lộ, các nhà khoa học có thể khẳng định giới hạn của Chính điện Kính Thiên theo chiều Đông - Tây gồm 9 gian với 10 hàng cột, chiều Bắc - Nam gồm 5 gian với 6 hàng cột.

Hiện trường khai quật khu vực chính điện Kính Thiên. Ảnh: Tuyết Mai - TTXVN

Cần nhắc lại, Chính điện Kính Thiên tồn tại từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 18, gắn với các vương triều Lê sơ, Mạc và Lê Trung hưng, trên một không gian trước đó từng có các chính điện thời Lý - Trần. Trong quy hoạch kinh đô theo mô hình quân chủ xưa, chính điện giữ vị trí đặc biệt, là nơi diễn ra các nghi lễ đại triều cùng những nghi lễ quan trọng bậc nhất của quốc gia. Bởi vậy, việc từng bước nhận diện đầy đủ diện mạo Chính điện Kính Thiên trong hơn 15 năm qua là mục tiêu lớn của giới nghiên cứu, đồng thời tạo tiền đề quan trọng cho kỳ vọng phục dựng công trình đặc biệt này.

***

"Rõ ràng, mạch lạc và khả tín" - đó là nhận xét của GS-TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, về những cơ sở hiện có để phục dựng Chính điện Kính Thiên. Như phân tích của các chuyên gia tại buổi báo cáo kết quả khoa học ngày 14/9, ý nghĩa của việc phục dựng không chỉ nằm ở việc tìm lại hình hài một tòa điện đã mất. Xa hơn, sự hiện diện của công trình sẽ góp phần làm rõ cấu trúc không gian trung tâm Hoàng thành, cũng như vị trí và vai trò mà Chính điện Kính Thiên từng đảm nhiệm trong lịch sử.

Điều đó càng có ý nghĩa khi phần lớn những gì còn lại của không gian này hiện nằm dưới lòng đất, qua các lớp nền, móng cột và dấu tích kiến trúc. Nếu được phục dựng cẩn trọng trên những căn cứ đã và đang được nghiên cứu, làm rõ, Chính điện Kính Thiên sẽ góp phần hoàn chỉnh khả năng nhận diện về trung tâm quyền lực và nghi lễ của Hoàng thành Thăng Long trong quá khứ.

Và với những kết quả đã được tích lũy sau hơn 15 năm, kỳ vọng ấy không còn chỉ là một ý tưởng cho tương lai. Hình hài Chính điện Kính Thiên đang ngày càng được nhận diện rõ hơn, để việc phục dựng công trình cũng tiến gần tới khả năng hiện thực hóa.