Phát hiện sai phạm trong khai thác khoáng sản ở Quảng Trị, đề nghị công an vào cuộc

Cấp phép, hậu kiểm còn nhiều "khoảng trống"

Kết luận thanh tra số 1530/KL-TTr của Thanh tra tỉnh Quảng Trị về chuyên đề công tác quản lý, cấp phép, khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2020-2025 tại 28/29 tổ chức trên địa bàn. Qua đó, nhiều vi phạm về khai thác khoáng sản, sử dụng đất, kê khai thuế, phí và thực hiện nghĩa vụ tài chính được phát hiện.

Khai thác khoáng sản ở Quảng Trị lộ nhiều sai phạm.

Theo kết luận thanh tra, từ năm 2020 đến hết năm 2025, UBND tỉnh Quảng Trị đã cấp 80 giấy phép khai thác khoáng sản, trong đó 78 giấy phép còn hiệu lực; đồng thời gia hạn 16 giấy phép và nâng công suất 13 giấy phép.

Qua kiểm tra 31 hồ sơ cấp phép và xác minh thực tế tại các mỏ cho thấy, một số giấy phép khai thác khoáng sản không xác định mức sâu khai thác thấp nhất, trong khi cơ quan chuyên môn chưa kịp thời rà soát báo cáo định kỳ của doanh nghiệp để phát hiện, xử lý tình trạng khai thác vượt công suất, vượt độ sâu.

Đáng chú ý, một số đơn vị sử dụng đất phục vụ khai thác hoặc làm bãi chế biến khoáng sản nhưng chưa hoàn thành thủ tục thuê đất, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính; thậm chí sử dụng đất tại bãi chế biến vượt diện tích được thuê.

Thanh tra cũng xác định có 15 dự án khai thác khoáng sản đã hết hạn giấy phép nhưng chưa hoàn thành việc đóng cửa mỏ. Một số mỏ hết thời hạn khai thác nhiều năm nhưng cơ quan chuyên môn chưa kịp thời chỉ đạo xử lý theo quy định.

Tình trạng khai thác vượt công suất, vượt độ sâu khá phổ biến.

Trong khi đó, đến cuối năm 2025, có tới 116 tổ chức, cá nhân còn nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền ký quỹ bảo vệ môi trường và các nghĩa vụ khác với tổng số tiền hơn 103,1 tỷ đồng.

Thanh tra đề nghị thu hồi hơn 4 tỷ đồng từ sai phạm trong khai thác khoáng sản

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của kết luận là kết quả kiểm tra trực tiếp hoạt động của các doanh nghiệp. Thanh tra xác định 10/28 đơn vị hoạt động khoáng sản được kiểm tra thực hiện không đúng quy định pháp luật về khoáng sản, đất đai, thuộc trường hợp phải xem xét xử lý vi phạm hành chính.

Các doanh nghiệp được nêu gồm Công ty CP TM&XD Bảo Ninh, Công ty CP Xây dựng và Thương mại 369, Công ty CP Thiên Tân, Công ty TNHH Minh Hưng, Công ty CP Đầu tư Bình Minh - Vĩnh Linh, Công ty CP Khoáng sản Quảng Trị, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đường 9, Công ty TNHH Quý Hoài cùng một số liên danh khai thác khoáng sản.

Không chỉ vi phạm trong khai thác và sử dụng đất, thanh tra còn phát hiện những bất cập lớn trong kê khai nghĩa vụ tài chính. Có 16/28 đơn vị kê khai không đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường hoặc kê khai thiếu khối lượng khoáng sản thực tế đã khai thác. Sau khi tính toán lại, số tiền chênh lệch phải thu hồi được xác định là 4.067.247.475 đồng.

Thanh tra còn phát hiện những bất cập lớn trong kê khai nghĩa vụ tài chính.

Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã ban hành 16 quyết định thu hồi số tiền trên. Tại thời điểm ban hành kết luận, 12 đơn vị đã nộp hơn 2,167 tỷ đồng; 4 đơn vị còn phải tiếp tục nộp gần 1,9 tỷ đồng.

Bốn đơn vị này gồm Công ty CP 207 phải nộp hơn 276 triệu đồng; Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tam San 122,7 triệu đồng; Công ty TNHH MTV Vũ Linh Quảng Trị hơn 162 triệu đồng và Công ty TNHH Minh Hưng hơn 1,337 tỷ đồng.

Ngoài ra, trên cơ sở hồ sơ do đoàn thanh tra chuyển, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành 10 quyết định xử phạt vi phạm hành chính và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp với tổng số tiền hơn 1,877 tỷ đồng.

Đề nghị công an kiểm tra

Kết luận thanh tra đề cập hoạt động khai thác khoáng sản của Công ty TNHH Minh Hưng tại mỏ đá Nam khối A - Tân Lâm, xã Cam Lộ. Cơ quan chức năng nhận thấy hoạt động khai thác tại đây có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 227 Bộ luật Hình sự. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị Công an tỉnh kiểm tra, xác minh, làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật.

Cơ quan chức năng phát hiện một mỏ khoáng sản có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 227 Bộ luật Hình sự.

Thanh tra tỉnh đồng thời chỉ rõ trách nhiệm của lãnh đạo, các phòng chuyên môn thuộc cơ quan quản lý tài nguyên và môi trường qua các thời kỳ; chính quyền một số địa phương và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Đối với cơ quan thuế, kết luận cho rằng việc kiểm tra, xác định tính chính xác của tờ khai thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường của doanh nghiệp khai thác khoáng sản có mặt chưa chặt chẽ, dẫn tới trường hợp quyết toán sai giá tính thuế, sai mức thu hoặc hệ số tính phí.

Thanh tra tỉnh đề nghị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã theo thẩm quyền tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan; đồng thời yêu cầu ngành thuế tăng cường thu hồi các khoản nợ kéo dài.

Cùng với xử lý những tồn tại đã phát hiện, cơ quan thanh tra yêu cầu tăng cường kiểm tra sản lượng khai thác, quy trình, trữ lượng khai thác và kiểm soát chặt hoạt động tại các mỏ; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý hành vi vi phạm.