20.000 căn hộ chung cư cũ sẽ được Hà Nội 'thay áo' trước 2030

Hà Nội tăng tốc tái thiết chung cư cũ, mở rộng không gian đô thị - Ảnh minh họa

Tăng tốc từ những khu tập thể xuống cấp

Hà Nội vừa phê duyệt danh mục các dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ thuộc diện phải phá dỡ tại 4 khu tập thể trên địa bàn. Đây được xem là bước cụ thể hóa mục tiêu chỉnh trang đô thị, đồng thời tạo thêm động lực để giải quyết bài toán an toàn nhà ở đã kéo dài nhiều năm.

Một trong những dự án đáng chú ý là khu tập thể 23 Hàng Tre - 162 Trần Quang Khải có diện tích khoảng 1.485 m², hiện gồm 4 tòa nhà 5 tầng với 85 căn hộ. Theo phương án tái thiết, công trình mới sẽ gồm một khối cao 7 tầng phía ngoài và một khối 21 tầng phía trong, kết hợp 3 tầng hầm. Tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 398 tỷ đồng.

Cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ đang được Hà Nội đẩy nhanh nhằm bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời từng bước hình thành diện mạo đô thị hiện đại, đồng bộ hơn. Trong năm nay, thành phố dự kiến khởi công 8 dự án, trong đó có khu tập thể 23 Hàng Tre, phường Hoàn Kiếm.

Giữa khu phố cổ Hà Nội, chung cư 23B Hàng Tre có vị trí đặc biệt khi ba mặt giáp các tuyến phố Trần Quang Khải, Hàng Tre và Hàng Thùng. Được xây dựng từ những năm 1980 làm nơi ở cho cán bộ, công nhân viên Cục Thủy lợi, hai tòa nhà A và B đã gắn bó với khoảng 110 hộ dân trong suốt 40 năm qua.

Sau nhiều thập kỷ sử dụng, công trình đã xuống cấp đáng kể. Một số căn hộ được cơi nới, cải tạo không theo thiết kế ban đầu, trong khi nhiều hạng mục của tòa nhà cũng không còn đáp ứng yêu cầu về an toàn và điều kiện sinh hoạt.

Một người dân tại tổ dân phố Lý Thái Tổ 2, Hà Nội cho biết, tình trạng cơi nới diễn ra ở cả phía trước và phía sau các căn hộ, ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Nhiều vị trí tường xuất hiện vết nứt, một số khu vực bị bong tróc.

Đáng lo ngại hơn, hệ thống phòng cháy, chữa cháy được xây dựng từ thời điểm công trình hình thành, khi các tiêu chuẩn hiện nay chưa được đặt ra, chủ yếu được bổ sung, sửa chữa theo kiểu chắp vá. Điều này khiến nguy cơ mất an toàn khi xảy ra cháy, nổ trở thành mối quan tâm lớn của người dân.

Theo phản ánh của cư dân, tình trạng xuống cấp đã diễn ra từ lâu. Tại nhiều cột, dầm, hiện tượng nứt, bong lớp bê tông khiến phần sắt bên trong bị ảnh hưởng. Một số vị trí sau khi được trát lại có thể nhìn bên ngoài khá mới, nhưng chất lượng kết cấu bên trong vẫn khiến người dân lo ngại. Chính vì vậy, cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ 23B Hàng Tre là mong muốn được nhiều hộ dân chờ đợi trong nhiều năm.

Bà Hoa - cư dân tại tổ dân phố Lý Thái Tổ 2 cho biết, người dân rất phấn khởi trước thông tin dự án được đưa vào kế hoạch. Mong muốn lớn nhất là có một nơi ở khang trang hơn, điều kiện sinh hoạt, đi lại thuận tiện và cuộc sống bớt khó khăn.

Việc UBND thành phố Hà Nội đưa công trình vào danh mục 8 dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ dự kiến khởi công trong những tháng cuối năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến thực chất cho khu vực này.

Không chỉ 23B Hàng Tre, Hà Nội cũng dự kiến triển khai cải tạo, xây dựng lại nhiều khu chung cư cũ tại các địa bàn như phường Giảng Võ, phường Hà Đông, phường Cửa Nam, phường Tương Mai và phường Thanh Xuân.

Việc triển khai đồng loạt các dự án cho thấy thành phố đang chuyển từ cách tiếp cận từng khu riêng lẻ sang một chương trình có tính tổng thể, gắn cải tạo chung cư cũ với chỉnh trang đô thị và phát triển hạ tầng.

Gỡ điểm nghẽn thể chế, huy động nguồn lực

Theo các chuyên gia và cơ quan quản lý, một trong những nguyên nhân khiến tiến độ cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội thời gian qua chưa đạt kỳ vọng là cơ chế chính sách và quy trình triển khai còn nhiều điểm nghẽn. Việc xác định chủ đầu tư, cân đối lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp, bài toán quy hoạch, tài chính và quỹ đất khiến nhiều dự án kéo dài.

Trong bối cảnh đó, Hà Nội đang đẩy mạnh cải tạo, xây dựng lại các khu tập thể cũ trên cơ sở cụ thể hóa Luật Thủ đô và các cơ chế đặc thù mới.

Tháng vừa qua, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết số 66, bổ sung nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo hành lang pháp lý tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tiến độ cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn.

Ông Luyện Văn Phương, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, sau khi nghị quyết của HĐND thành phố có hiệu lực, thành phố sẽ khẩn trương kiểm định các chung cư cũ trên địa bàn để xác định những công trình thuộc diện phải phá dỡ. Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng thiết lập danh mục, trình thành phố phê duyệt làm căn cứ lựa chọn chủ đầu tư triển khai dự án.

Đây là bước quan trọng bởi việc kiểm định, phân loại chính xác hiện trạng chung cư là cơ sở để xác định thứ tự ưu tiên, phương án xử lý và xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp.

Việc Luật Thủ đô 2026 đi vào cuộc sống cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa để Hà Nội chủ động giải quyết những bài toán tồn tại nhiều năm trong cải tạo chung cư cũ.

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, những cơ chế đặc thù dành cho Thủ đô không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn về thủ tục mà còn mở ra cơ hội huy động mạnh mẽ hơn các nguồn lực xã hội tham gia cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.

Khi cơ chế rõ ràng, trách nhiệm của các cơ quan được phân định cụ thể và quy trình triển khai được thống nhất, thời gian chuẩn bị đầu tư có thể được rút ngắn. Đây cũng là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin cho doanh nghiệp và người dân.

Thực tế, cải tạo chung cư cũ là bài toán phức tạp bởi dự án không đơn thuần là xây dựng một công trình mới, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi, chỗ ở và sinh kế của hàng nghìn hộ dân. Do đó, tiến độ dự án chỉ có thể được đẩy nhanh khi các vấn đề về quy hoạch, tái định cư, tài chính và cơ chế lựa chọn chủ đầu tư được xử lý đồng bộ.

Mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội hoàn thành cải tạo khoảng 20.000 căn hộ thuộc diện phải phá dỡ, và đến năm 2035 hoàn thành chỉnh trang, tái thiết khoảng 2.160 nhà chung cư, vì thế đòi hỏi một chương trình triển khai có quy mô lớn và liên tục.

Trong đó, những dự án như 23B Hàng Tre có ý nghĩa không chỉ ở việc thay thế một công trình đã xuống cấp, mà còn góp phần tái thiết không gian đô thị tại những khu vực có giá trị cao về lịch sử, văn hóa và thương mại.

Nếu các cơ chế mới được triển khai hiệu quả, Hà Nội có thể đồng thời giải quyết hai mục tiêu: bảo đảm an toàn, cải thiện chất lượng sống cho cư dân tại các khu chung cư cũ và tái cấu trúc những khu vực đô thị đã hình thành từ nhiều thập kỷ trước.

Quan trọng hơn, việc cải tạo chung cư cũ sẽ tạo thêm dư địa phát triển đô thị theo hướng đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian công cộng và dịch vụ. Đây cũng là cơ hội để Hà Nội nâng cao chất lượng cảnh quan đô thị, sử dụng hiệu quả quỹ đất và hình thành những khu dân cư hiện đại hơn ngay trong các khu vực đã phát triển lâu đời.