Phát hiện súng thần công 168 năm tuổi tại Di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải

Cán bộ Bảo tàng Đà Nẵng cùng lực lượng chức năng tiến hành di dời hiện vật khỏi hố đào.

Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, đây là khẩu súng thần công bằng gang (cỡ đại) khoảng 168 năm tuổi. Hiện vật có chiều dài 2,95m, đường kính đáy 40cm, chuôi súng dài 17cm, rộng 12cm. Đường kính miệng súng vòng ngoài 25cm, vòng trong 10cm. Tai súng bị gãy một bên, bên còn lại dài 10cm. Súng mang cấu trúc nguyên khối điển hình của đại bác thời Nguyễn: núm chuôi súng hình cầu tròn đầy đặn, đáy súng giật cấp tạo các gờ nổi đồng tâm, thân súng thuôn dần về phía miệng nòng, phần giữa thân có tai súng trụ tròn đối xứng dùng để gá lên giá pháo.

Dù bị chôn vùi lâu năm trong môi trường đất cát ẩm chứa muối khiến toàn bộ bề mặt bao phủ lớp vỏ kết vón gỉ sắt kết dính với cát sỏi, nhưng hiện vật vẫn còn nguyên vẹn về mặt hình thái, không bị gãy vỡ, giữ được đường nét cấu trúc ban đầu.

Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng nhận định, khẩu súng có thể thuộc hệ thống hỏa pháo phòng thủ nguyên gốc của Thành Điện Hải (được xây dựng năm 1813 thời vua Gia Long theo kiến trúc Vauban, từng trang bị 30 ụ đại bác). Việc phát lộ khẩu súng tại độ sâu gần 1,5 m cùng lớp gạch vồ gãy vỡ, vữa vôi và dấu vết than tro phản ánh sinh động các biến cố lịch sử tại di tích, đặc biệt là giai đoạn chiến đấu ác liệt của quân dân Đà Nẵng dưới sự chỉ huy của Danh tướng Nguyễn Tri Phương chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha (1858 – 1860) cũng như quá trình biến đổi địa tầng của tòa thành qua các thời kỳ.

Đích thân Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang có mặt tại hiện trường chỉ đạo công tác đưa hiện vật lên mặt đất đảm bảo tuyệt đối an toàn.

Ngay khi biết tin, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang đã có mặt tại hiện trường chỉ đạo công tác đưa hiện vật lên mặt đất đảm bảo tuyệt đối an toàn. Hiện khẩu súng đã được chuyển về vị trí bảo quản tạm thời trong khuôn viên di tích.

Lãnh đạo Bảo tàng Đà Nẵng cho biết sẽ tiếp tục vệ sinh, duy trì độ ẩm ổn định cho hiện vật; sau khi hoàn tất công tác bảo quản chuyên sâu và lập hồ sơ khoa học sẽ đưa hiện vật vào phương án trưng bày tại Khu bảo quản và trưng bày súng thần công thuộc Dự án Giai đoạn 2.

Bảo tàng Đà Nẵng cũng đã làm báo cáo đề xuất Sở VH-TT&DL xem xét, trình UBND thành phố và Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT&DL) về việc phát lộ cổ vật. Đồng thời đề xuất Sở chỉ đạo chủ đầu tư và đơn vị thi công tiếp tục phối hợp chặt chẽ với bộ phận giám sát khảo cổ của Bảo tàng, kiểm soát kỹ lưỡng các lớp đất đào có chứa phế tích gạch vồ thời Nguyễn để kịp thời phát hiện, thu hồi các di vật đi kèm như đạn gang, phụ kiện pháo đài hoặc cấu kiện kiến trúc cổ.