Phát huy giá trị di sản văn hóa trong phát triển kinh tế-xã hội

• P.V: Huyện Minh Hóa (cũ) trước đây, nay là địa bàn của 5 xã Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Dân Hóa và Minh Hóa là vùng đất giàu truyền thống cách mạng và nơi lưu giữ, hội tụ nhiều giá trị di sản văn hóa đặc sắc của các dân tộc anh em sinh sống trên địa bàn. Vậy, nét độc đáo trong những di sản văn hóa, lễ hội đó là gì, thưa ông?

- Ông Đinh Duy Hòa: Nét độc đáo nổi bật trước hết là sự đa dạng và tính nguyên bản trong đời sống văn hóa cộng đồng. Các giá trị văn hóa nơi đây vẫn được lưu giữ khá tự nhiên, gắn chặt với sinh hoạt thường ngày của người dân, từ phong tục, tập quán, tín ngưỡng đến các loại hình văn hóa dân gian, tạo nên một không gian văn hóa phong phú, giàu bản sắc và bền bỉ theo thời gian.

Tiêu biểu trong hệ thống di sản văn hóa của địa phương là Hội Rằm tháng Ba Minh Hóa, lễ hội truyền thống có lịch sử lâu đời, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 12/2024. Bên cạnh Lễ hội Rằm tháng Ba, Minh Hóa còn có các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu, như: Hò thuốc cá (công nhận năm 2021) và Hát sắc bùa (công nhận năm 2024). Đây không chỉ là niềm tự hào của Nhân dân địa phương, mà còn khẳng định chiều sâu đời sống văn hóa tinh thần trong vùng.

Một tiết mục biểu diễn tại sự kiện Tuần lễ Văn hóa-Thể thao-Du lịch và Hội Rằm tháng Ba Minh Hóa năm 2024 - Ảnh: X.P

Điểm nổi bật của Hội Rằm tháng Ba trước hết thể hiện ở giá trị nhân văn sâu sắc. Đây là dịp để Nhân dân gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no và hạnh phúc. Bên cạnh phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao dân gian đặc sắc như trò chơi truyền thống, các làn điệu dân ca, ẩm thực địa phương và giao lưu văn hóa cộng đồng.

Có thể khẳng định, các di sản văn hóa, đặc biệt là Lễ hội Rằm tháng Ba Minh Hóa, không chỉ là tài sản tinh thần vô giá của Nhân dân địa phương, mà còn là biểu tượng sinh động của tinh thần đoàn kết cộng đồng; đồng thời là nền tảng quan trọng để chúng tôi tiếp tục bảo tồn, gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển kinh tế-xã hội, nhất là du lịch văn hóa trong thời gian tới.

• P.V: Thưa ông, năm 2026 là năm đầu tiên Tuần lễ Văn hóa-Thể thao-Du lịch và Hội Rằm tháng Ba Minh Hóa được tổ chức sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động. Tuần lễ năm nay có ý nghĩa như thế nào đối với người dân trên địa bàn nói riêng và các địa phương thuộc huyện Minh Hóa (cũ) trước đây?

- Ông Đinh Duy Hòa: Tuần lễ Văn hóa-Thể thao-Du lịch và Hội Rằm tháng ba Minh Hóa năm 2026 có ý nghĩa hết sức đặc biệt, bởi đây là năm đầu tiên sự kiện được tổ chức trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động.

Xét về chiều sâu lịch sử và giá trị văn hóa, Hội Rằm tháng Ba Minh Hóa không chỉ là lễ hội riêng của một địa phương mà trở thành tài sản tinh thần chung, là nét sinh hoạt văn hóa truyền thống gắn bó sâu sắc với đời sống của Nhân dân các xã Minh Hóa, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành và Dân Hóa. Vì vậy, việc tổ chức tuần lễ năm nay là sự kế thừa, tiếp nối và khẳng định rằng, dù mô hình tổ chức hành chính có thay đổi, thì những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp vẫn tiếp tục được gìn giữ, phát huy bền vững.

Đối với Nhân dân trên địa bàn các xã, đây là dịp để củng cố tinh thần đoàn kết, tăng cường sự gắn bó cộng đồng trong bối cảnh có nhiều thay đổi về mặt hành chính. Thông qua các hoạt động phong phú, đặc sắc, người dân tiếp tục được gìn giữ bản sắc văn hóa, bồi đắp đời sống tinh thần, từ đó tạo sự ổn định về tư tưởng và củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo, điều hành của chính quyền trong giai đoạn mới.

Đối với các địa phương thuộc huyện Minh Hóa (cũ), sự kiện lần này còn mang ý nghĩa kết nối và lan tỏa sâu rộng. Đây là dịp để các địa phương tiếp tục giao lưu, gắn kết, quảng bá hình ảnh quê hương, con người và tiềm năng phát triển, nhất là trong lĩnh vực du lịch văn hóa. Qua đó góp phần tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân.

Có thể khẳng định, Tuần lễ Văn hóa-Thể thao-Du lịch và Hội Rằm tháng Ba Minh Hóa năm 2026 không chỉ là một hoạt động văn hóa thường niên, mà còn là biểu tượng sinh động cho sự chuyển mình, thích ứng và phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.

CHƯƠNG TRÌNH TUẦN LỄ VĂN HÓA-THỂ THAO-DU LỊCH VÀ HỘI RẰM THÁNG BA MINH HÓA NĂM 2026

- Từ ngày 26/4-27/4 (tức ngày 10/3-11/3 âm lịch): Thi đấu bóng chuyền nữ.

- 7 giờ ngày 28/4 (tức ngày 12/3 âm lịch): Khai mạc tuần lễ và thi đấu bóng chuyền nam.

- Từ ngày 29/4-30/4 (tức ngày 13/3-14/3 âm lịch): Thi đấu các môn bóng chuyền nam, các môn thể thao truyền thống, trò chơi dân gian và các hoạt động ẩm thực.

- 8 giờ ngày 30/4 (tức ngày 14/3 âm lịch): Tổ chức lễ dâng hương tại thác Bụt vào lúc 8 giờ; chung kết bóng chuyền nam vào lúc 13 giờ 30; Chương trình nghệ thuật “Minh Hóa - Âm vang Hội Rằm tháng Ba” vào lúc 20 giờ (truyền hình trực tiếp trên kênh QTTV).

- Ngày 1/5 (ngày 15/3 âm lịch): Phiên chợ Rằm tháng Ba truyền thống tại chợ Quy Đạt.

• P.V: Thời gian tới, việc bảo tồn và phát huy giá trị các di sản trên địa bàn sẽ được triển khai như thế nào, thưa ông?

- Ông Đinh Duy Hòa: Để bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa trên địa bàn, đặc biệt là những di sản gắn với không gian hình thành, phát triển của vùng Minh Hóa trước đây, yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa cấp ủy, chính quyền các địa phương liên quan.

Trước hết, cần tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các xã trong việc xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch bảo tồn di sản một cách bài bản, lâu dài, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân về giá trị lịch sử, văn hóa của các di sản, đặc biệt là Hội Rằm tháng Ba Minh Hóa-lễ hội truyền thống mang tính liên kết cộng đồng sâu sắc của các xã thuộc huyện Minh Hóa (cũ); góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng tự hào, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và giữ gìn bản sắc văn hóa đặc trưng của địa phương.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động hiệu quả các nguồn lực hợp pháp để đầu tư bảo tồn di sản, gắn với phát triển du lịch theo hướng bền vững; từ đó, vừa gìn giữ được các giá trị truyền thống, vừa tạo sinh kế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân.

Có thể khẳng định rằng, chỉ khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương và đặc biệt là sự tham gia tích cực của cộng đồng, thì các di sản văn hóa trên địa bàn mới được bảo tồn lâu dài, phát huy hiệu quả, trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.

• P.V: Xin cảm ơn ông đã trả lời phỏng vấn!

Dương Công Hợp (thực hiện)