Phát huy giá trị lịch sử, văn hóa vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai

Một tiết mục trong Chương trình Sử thi nghệ thuật Đồng Nai-Hào khí phương Nam, vươn mình cùng đất nước. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Để cụ thể hóa nghị quyết thành các chương trình, kế hoạch, đề án, sản phẩm cụ thể, thành phố Đồng Nai đang triển khai nhiều giải pháp. Chung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Lê Thị Ngọc Loan, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đồng Nai.

“Đồng Nai-Dòng chảy kết nối, thành phố vươn xa”

Phóng viên: Được biết, chỉ còn vài ngày nữa sẽ diễn ra “Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” thành phố Đồng Nai năm 2026, đồng chí có thể chia sẻ một số hoạt động chính của sự kiện này?

Đồng chí Lê Thị Ngọc Loan: “Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” thành phố Đồng Nai năm 2026 với chủ đề “Đồng Nai - Dòng chảy kết nối, thành phố vươn xa” sẽ diễn ra trọng tâm từ ngày 18 đến hết 24/11, với 24 hoạt động trọng tâm bên cạnh các hoạt động diễn ra trước và sau sự kiện.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đồng Nai Lê Thị Ngọc Loan.

Thông qua chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch, thể thao và giao lưu đối ngoại, Ban tổ chức mong muốn tạo nên một không gian kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa các cộng đồng dân cư, các địa phương và bạn bè quốc tế; qua đó góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của Đồng Nai, khơi dậy niềm tự hào về quê hương và tạo động lực để thành phố tiếp tục phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Về hoạt động truyền thông và khởi động sự kiện, Ban tổ chức triển khai chiến dịch truyền thông “Hành trình trải nghiệm Văn hóa Việt 2026” thông qua việc huy động những người có ảnh hưởng, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia văn hóa, phóng viên chuyên viết về lĩnh vực văn hóa của các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương tham gia chiến dịch kết nối và truyền thông quảng bá. Để góp phần lan tỏa sự kiện, cung cấp thông tin kịp thời đến các cơ quan báo chí, chúng tôi sẽ tổ chức họp báo giới thiệu “Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” vào ngày 13/11.

Điểm nhấn của “Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết” là chương trình Khai mạc được tổ chức kết nối 2 điểm cầu xã Lộc Thành và xã Tà Lài vào lúc 20 giờ ngày 18/11, tại Công viên Quảng trường thành phố.

Bên cạnh đó là chuỗi hoạt động chuyên đề phong phú như: Chương trình nghệ thuật giới thiệu các tác phẩm văn học nghệ thuật mới; Liên hoan Giai điệu hữu nghị thành phố Đồng Nai lần thứ 7; chương trình giao lưu hữu nghị với Tổng lãnh sự quán các nước tại Thành phố Hồ Chí Minh; tọa đàm chuyên sâu về nâng cao vai trò các tổ chức chính trị-xã hội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị; Tọa đàm “Du lịch xanh Đồng Nai - từ nhận thức đến hành động giảm phát thải”.

Sinh viên trải nghiệm làm sản phẩm gốm Biên Hòa. (Ảnh: TUẤN KHẢI)

“Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” thành phố Đồng Nai năm 2026 cũng dành nhiều không gian để giới thiệu, quảng bá các giá trị văn hóa đặc sắc thông qua các hoạt động Không gian “Hồn Việt-Sắc Đồng Nai”; Không gian “Bếp Việt-Vị Đồng Nai” kết hợp trưng bày triển lãm sinh thái Vườn Quốc gia Cát Tiên.

Ngoài ra, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và tổ chức tuần phim còn được tổ chức rộng khắp trong khu công nghiệp, trường học, cơ sở giáo dục, lực lượng vũ trang và đoàn viên thanh niên, góp phần tạo không khí sôi nổi, lan tỏa tinh thần đoàn kết và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Có thể nói “Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” năm 2026 không chỉ là dịp tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống mà còn là cơ hội để giới thiệu hình ảnh Đồng Nai năng động, hiện đại, giàu bản sắc đến với nhân dân, du khách trong và ngoài nước.

Vì vậy, chúng tôi kỳ vọng qua sự kiện này không chỉ tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng mà còn góp phần kết nối các giá trị văn hóa với hoạt động du lịch, quảng bá sản phẩm địa phương, mở rộng giao lưu và hợp tác. Quan trọng hơn, những giá trị được giới thiệu trong tuần lễ cần tiếp tục được bảo tồn, phát huy và chuyển hóa thành các sản phẩm, hoạt động có sức sống lâu dài trong đời sống cộng đồng.

Văn Miếu Trấn Biên ở thành phố Ðồng Nai, nơi phụng thờ hào khí phương Nam. (Ảnh: TUẤN KHẢI)

Phóng viên: Qua sự kiện này thành phố Đồng Nai mong muốn gì trong giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương đến với người dân và du khách?

Đồng chí Lê Thị Ngọc Loan: Thông qua “Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” năm 2026, thành phố Đồng Nai mong muốn giới thiệu một cách toàn diện và sinh động những giá trị văn hóa đặc sắc được hình thành qua quá trình hơn 328 năm hình thành và phát triển của vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai.

Sự kiện không chỉ quảng bá các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, các làng nghề truyền thống, nghệ thuật gốm Biên Hòa, văn hóa các dân tộc anh em, ẩm thực địa phương và sản phẩm du lịch đặc trưng mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh một Đồng Nai năng động, nghĩa tình, giàu bản sắc và đang hội nhập mạnh mẽ.

Đồng thời, thành phố kỳ vọng tuần văn hóa sẽ tạo thêm cơ hội để người dân trực tiếp tham gia sáng tạo, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa; thu hút du khách, các nhà đầu tư và bạn bè trong nước, quốc tế đến tìm hiểu, trải nghiệm, qua đó góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.

Chúng tôi mong muốn việc quảng bá văn hóa không chỉ dừng lại ở các chương trình biểu diễn, triển lãm hay sự kiện theo từng thời điểm, mà phải tạo được sự kết nối giữa di sản, nghệ nhân, doanh nghiệp du lịch, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư.

Người dân Đồng Nai háo hức tham gia sự kiện "Cùng Việt Nam tiến bước" do Báo Nhân Dân phối hợp Bộ Công an tổ chức. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Khi các giá trị truyền thống được chuyển tải bằng những hình thức trải nghiệm hấp dẫn, gắn với ẩm thực, làng nghề, sản phẩm OCOP và du lịch sinh thái, người dân vừa có thêm cơ hội gìn giữ di sản, vừa có thể tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị kinh tế từ văn hóa và du lịch.

Mục tiêu của chúng tôi là từng bước xây dựng hình ảnh Đồng Nai không chỉ là một địa bàn phát triển công nghiệp năng động mà còn là điểm đến có chiều sâu văn hóa, giàu trải nghiệm và thân thiện; trong đó người dân vừa là chủ thể sáng tạo, gìn giữ văn hóa, vừa là người trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển.

Đưa văn hóa thành sức mạnh nội sinh, động lực cho phát triển

Phóng viên: Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị xác định bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai. Vậy Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã và đang tham mưu, tổ chức thực hiện những nội dung trọng tâm nào để cụ thể hóa nhiệm vụ này?

Đồng chí Lê Thị Ngọc Loan: Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu phát triển thành phố Đồng Nai theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình và giàu bản sắc văn hóa.

Trên cơ sở đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã và đang tham mưu Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai, xem đây là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Trước hết, ngành tập trung rà soát, tu bổ, tôn tạo và phát huy hiệu quả hệ thống di tích lịch sử, văn hóa, các công trình, địa chỉ đỏ gắn với quá trình hơn 328 năm hình thành và phát triển của vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai.

Ngành cũng tham mưu ban hành Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử thành phố Đồng Nai giai đoạn 2026-2030. Công tác bảo tồn được thực hiện theo hướng gắn với giáo dục truyền thống, nghiên cứu khoa học, quảng bá hình ảnh địa phương và phát triển du lịch văn hóa.

Học sinh ở Đồng Nai biểu diễn đàn đá. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Song song đó, ngành tiếp tục đẩy mạnh công tác nghiên cứu, kiểm kê, sưu tầm, số hóa các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể; bảo tồn bản sắc văn hóa của các dân tộc trên địa bàn; quan tâm hỗ trợ đội ngũ nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng nhằm duy trì, truyền dạy và lan tỏa các loại hình văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng gắn với hệ thống di sản, làng nghề truyền thống, nghệ thuật gốm Biên Hòa, các không gian văn hóa cộng đồng và các tuyến du lịch sinh thái, trải nghiệm. Qua đó, từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng thương hiệu văn hóa riêng của Đồng Nai.

Bên cạnh đó, ngành đã tích cực tham mưu tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô lớn nhằm quảng bá hình ảnh địa phương, nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân. Đơn cử như “Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết” thành phố Đồng Nai năm 2026, cùng nhiều chương trình nghệ thuật, triển lãm, giao lưu quốc tế, hoạt động trải nghiệm di sản, thể thao và du lịch đặc sắc.

Một tiết mục nghệ thuật do các diễn viên Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai biểu diễn. (TUẤN KHẢI)

Việc triển khai Nghị quyết số 16 cũng được gắn chặt với thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới. Theo đó, ngành tập trung xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; phát huy hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Đồng Nai trong thời kỳ mới; nâng cao chất lượng hưởng thụ văn hóa của nhân dân, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và các khu công nghiệp.

Trong thời gian qua, nhiều mô hình, hoạt động cụ thể đã được triển khai hiệu quả. Đầu năm 2026, Đồng Nai đã phối hợp đưa Đoàn nghệ nhân dân tộc X’tiêng tham gia các hoạt động tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam với chủ đề “Tuổi trẻ với văn hóa truyền thống”, qua đó giới thiệu nét đẹp văn hóa các dân tộc trên địa bàn đến công chúng cả nước.

Các hoạt động phục dựng lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số ở Đồng Nai được chú trọng. (Ảnh: NHẤT SƠN)

Các hoạt động trình diễn nghệ thuật, phục dựng lễ hội, giới thiệu trang phục truyền thống được ghi hình, lan tỏa rộng rãi trên các nền tảng số, góp phần đưa mỗi người dân trở thành một "đại sứ văn hóa" của địa phương. Đồng thời, nhiều câu lạc bộ văn hóa dân gian của các dân tộc như Tày, X’tiêng, M’ông được duy trì và phát triển, trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, bảo tồn và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống.

Các lễ hội đặc trưng của đồng bào Chơ Ro, Mạ, Chăm, Tày, Nùng, Mường... cũng được quan tâm phục dựng, tổ chức thường xuyên, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Đặc biệt, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đồng Nai đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Nhiều tư liệu, hiện vật, lễ hội truyền thống được số hóa; các mô hình triển lãm trực tuyến, tham quan thực tế ảo, cơ sở dữ liệu di sản được xây dựng và đưa vào khai thác, giúp văn hóa Đồng Nai tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng trên môi trường số.

Sân bay Long Thành đi vào khai thác thương mại cuối năm 2026 mở ra thêm nhiều cơ hội phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa của thành phố Đồng Nai. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Trong định hướng lâu dài, thành phố Đồng Nai xác định phát triển công nghiệp văn hóa gắn với khai thác giá trị di sản văn hóa và khảo cổ học là một trong những hướng đi quan trọng. Việc ứng dụng các công nghệ mới như thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), không gian số tương tác tại các điểm di tích, địa chỉ đỏ sẽ góp phần đưa di sản đến gần hơn với người dân và du khách, đồng thời tạo ra những sản phẩm văn hóa mới có giá trị kinh tế và sức lan tỏa cao.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu triển khai hiệu quả các chương trình, đề án và nhiệm vụ phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 16 và Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị; xây dựng Đồng Nai trở thành địa phương phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn và phát huy được bản sắc văn hóa riêng của vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai anh hùng, nơi văn hóa thật sự trở thành sức mạnh nội sinh và động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!