Phát huy hiệu quả khuyến công, cây cà phê giúp đồng bào Sơn La thoát nghèo bền vững

Cây cà phê đang giúp người dân Sơn La xóa nghèo bền vững. Ảnh: Hoàng Thức.

Đổi đời từ những vườn cà phê

Một buổi sáng tháng 10, tại xã Chiềng Mai, tỉnh Sơn La, người dân tất bật thu hái những quả cà phê chín đỏ. Những tuyến đường bê tông nối dài đến các bản, những ngôi nhà kiên cố nằm giữa màu xanh của vườn cây đang vào mùa thu hoạch. Diện mạo nông thôn đổi thay phần nào phản ánh hiệu quả của quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn.

Trước đây, cuộc sống của nhiều hộ dân chủ yếu dựa vào cây ngô, cây sắn. Dù quanh năm cần mẫn trên nương, thu nhập vẫn bấp bênh, nhiều gia đình chỉ đủ trang trải những nhu cầu thiết yếu. Khi cây cà phê được đưa vào sản xuất, phát huy hiệu quả công tác khuyến công, áp dụng máy móc kỹ thuật nâng cao năng suất cà phê, người dân đã nâng cao thu nhập.

Gia đình ông Hoàng Văn Thắng, ở bản Kéo Tốc, xã Chiềng Mai, là một trong những hộ chuyển đổi sang trồng cà phê. Trước kia, gia đình ông chủ yếu trồng ngô, sắn nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Nhận thấy cây cà phê phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương, ông mạnh dạn chuyển đổi diện tích canh tác.

"Địa phương, ngành chức năng đã hỗ trợ người dân trong công tác khuyến công, 2 ha cà phê của gia đình phát triển, mỗi năm thu hoạch hơn 30 tấn quả tươi, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng. Từ chỗ chủ yếu lo đủ ăn, gia đình ông đã có điều kiện đầu tư sản xuất, ổn định cuộc sống", ông Thắng cho biết.

Cà phê Sơn La được đánh giá có chất lượng tốt. Ảnh: Hoàng Thức.

Theo ông Thắng, muốn cà phê đạt năng suất, chất lượng cao, người trồng không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm mà cần được hỗ trợ máy móc, công nghệ và dự các lớp tập huấn để nắm vững kỹ thuật. Nhờ được cán bộ chuyên môn hướng dẫn và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, vườn cà phê của gia đình sinh trưởng tốt, cho năng suất cao hơn.

Không chỉ gia đình ông Thắng, nhiều hộ dân khác ở Chiềng Mai cũng chủ động thay đổi cách canh tác để nâng cao hiệu quả kinh tế. Gia đình ông Lò Văn Tươi, ở bản Ót Thộ, có hơn 1 ha cà phê. Khi vườn cây có dấu hiệu già cỗi, thoái hóa, năng suất giảm, ông tham gia các hội thảo, học hỏi kỹ thuật tái canh, lựa chọn giống và phục hồi vườn cây.

Từ việc chăm sóc dựa nhiều vào kinh nghiệm, người trồng cà phê từng bước chuyển sang đầu tư máy móc, áp dụng kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Đây là cơ sở để nâng cao năng suất, kiểm soát chi phí và duy trì hiệu quả sản xuất lâu dài.

Nâng giá trị cà phê, tạo sinh kế bền vững

Theo ông Nguyễn Hải Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mai, cà phê hiện là cây trồng chủ lực, gắn trực tiếp với đời sống và thu nhập của người dân địa phương.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Chiềng Mai có hơn 5.200 hộ dân, khoảng 24.000 nhân khẩu. Gần 5.000 hộ tham gia trồng và phát triển cà phê, với tổng diện tích gần 4.000 ha, chiếm khoảng 1/8 diện tích cà phê toàn tỉnh Sơn La.

Năm 2025, thu nhập bình quân của xã đạt 42,5 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo còn 3,9%, tương ứng 201 hộ. Đây là những kết quả tạo nền tảng để địa phương tiếp tục thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030.

Theo ông Sơn, để cà phê trở thành nền tảng giảm nghèo bền vững, địa phương đã phát huy hiệu quả công tác khuyến công, nâng chất lượng sản phẩm, bảo đảm đầu ra và tăng phần giá trị mà người trồng được hưởng. Khi sản xuất gắn với công nghiệp nông thôn, liên kết thị trường và bảo vệ tài nguyên đất, cây cà phê mới có thể tiếp tục phát huy vai trò trụ cột kinh tế.

Người dân Sơn La đang áp dụng công nghệ vào chăm sóc cây cà phê. Ảnh: Hoàng Thức.

Để thực hiện mục tiêu này, xã tập trung hướng dẫn người dân đưa máy móc, công nghệ vào chăm sóc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng, bón phân hợp lý, cắt tỉa tạo tán, tưới nước tiết kiệm và phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật.

Những diện tích già cỗi, thoái hóa được khuyến khích tái canh bằng giống phù hợp. Việc ghi chép nhật ký sản xuất cũng được chú trọng nhằm giúp nông dân theo dõi chi phí, năng suất và hiệu quả kinh tế.

Cùng với hỗ trợ máy móc, đổi mới công nghệ, địa phương hướng tới tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà khoa học; đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Khi sản xuất gắn với tiêu chuẩn chất lượng và đầu ra ổn định, người trồng có thêm cơ hội hạn chế rủi ro, nâng cao giá trị sản phẩm.

"Để sinh kế của người dân bền vững, phát triển cà phê cũng phải đi đôi với bảo vệ đất, nguồn nước và rừng. Trên địa hình đồi dốc, canh tác thiếu hợp lý có thể làm gia tăng nguy cơ xói mòn, suy thoái đất và ảnh hưởng đến nguồn nước. Vì vậy, bảo vệ môi trường là điều kiện quan trọng để duy trì năng suất và sinh kế lâu dài", ông Sơn cho hay.