Phát huy sức dân trong xây dựng văn hóa, bảo tồn di tích ở Phú Diễn

Trong không gian đô thị đang đổi thay, các di tích vẫn giữ vai trò là những địa chỉ lưu giữ lịch sử, văn hóa của mỗi khu dân cư. Bảo tồn di tích vì thế không chỉ là giữ gìn kiến trúc, hiện vật mà còn phải duy trì sự gắn bó của di tích với đời sống người dân. Đây cũng là hướng phường Phú Diễn đang quan tâm khi triển khai các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di tích trên địa bàn.

Hội Liên hiệp phụ nữ phường Phú Diễn ra mắt Tổ phụ nữ tham gia xây dựng di tích lịch sử kiểu mẫu, thực hiện Quy tắc ứng xử tại Chùa Đình Quán. Ảnh: QA

Ngày 13-9, Hội Liên hiệp phụ nữ phường Phú Diễn ra mắt “Tổ phụ nữ tham gia xây dựng di tích lịch sử kiểu mẫu, tuyên truyền thực hiện Quy tắc ứng xử tại Chùa Đình Quán”. Tổ có 10 thành viên, hoạt động tại Chùa Đình Quán, tập trung vào việc hướng dẫn người dân thực hiện nếp sống văn minh khi đến di tích.

Chùa Đình Quán, tên chữ Phúc Quang Tự, là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia được xếp hạng năm 1996. Chùa còn lưu giữ nhiều tượng Phật, bia đá, hoành phi, câu đối và quả chuông “Bà Bông Tự” đúc năm 1819. Đây cũng là nơi người dân đến lễ Phật, sinh hoạt tín ngưỡng vào những ngày rằm, mùng một và dịp lễ, Tết.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu giữ gìn cảnh quan, vệ sinh, sự trang nghiêm và cách ứng xử phù hợp trong không gian di tích. Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ phường Phú Diễn Đỗ Thị Kim Chi cho hay, từ tháng 3-2026, Hội Liên hiệp phụ nữ phường phối hợp với Chi hội Phụ nữ tổ dân phố 3 Đình Quán và các lực lượng liên quan khảo sát, thống nhất nội dung hoạt động của mô hình. Thành viên tổ phụ nữ sẽ hướng dẫn khách giữ vệ sinh, trang phục phù hợp, không gây mất trật tự, bảo vệ tài sản, hiện vật và các giá trị lịch sử, văn hóa của chùa.

300 bộ áo lam được trao cho tổ phụ nữ quản lý, cho khách và Phật tử mượn khi trang phục chưa phù hợp. Ảnh: QA

Hội Liên hiệp phụ nữ phường và Tổ Dân vận tổ dân phố 3 đã xây dựng bảng Quy tắc ứng xử đặt tại chùa. 300 áo lam được xã hội hóa để tổ phụ nữ quản lý, cho khách và Phật tử mượn khi trang phục chưa phù hợp. Cách làm này giúp việc tuyên truyền gắn với một hành động cụ thể ngay tại di tích.

Bà Nguyễn Thị Minh Thu, Tổ trưởng Tổ phụ nữ tham gia xây dựng di tích lịch sử kiểu mẫu, tuyên truyền thực hiện Quy tắc ứng xử tại Chùa Đình Quán xác định mỗi thành viên phải thực hiện tốt Quy tắc ứng xử trước khi hướng dẫn người khác. Các thành viên phối hợp với nhà chùa và tổ dân phố giữ gìn vệ sinh, cảnh quan, trật tự; nhắc nhở khách bằng thái độ nhẹ nhàng, thân thiện. “Để mô hình thực sự có ý nghĩa, cần được duy trì bằng trách nhiệm và những việc làm bền bỉ mỗi ngày”, bà Thu chia sẻ.

Phường Phú Diễn cũng đang thử nghiệm những cách làm mới để đưa di tích đến gần người dân. Với đình Mai Dịch, phường tổ chức livestream “Khám phá di tích đình Mai Dịch - dấu ấn linh thiêng giữa lòng phố thị”. Công nghệ 3D, VR360 được định hướng sử dụng để giới thiệu di tích, tạo thêm phương thức tiếp cận cho người trẻ.

Cách tiếp cận này xuất phát từ một yêu cầu rõ ràng: muốn người dân cùng bảo tồn thì trước hết cần giúp họ hiểu giá trị của di tích. Phó Chủ tịch UBND phường Phú Diễn Chu Việt Dũng cho rằng, bảo tồn và phát triển không phải hai vấn đề đối lập; di tích cần được đặt trong đời sống của khu vực đô thị đang phát triển. Khi người dân hiểu câu chuyện của di tích, họ sẽ có thêm lý do để quan tâm và tham gia gìn giữ.

Phú Diễn hiện có 4 đình, 3 chùa cùng một số nhà thờ và không gian văn hóa khác. Công tác quản lý được thực hiện gắn với bảo vệ di tích, bảo đảm an ninh, phòng cháy, vệ sinh môi trường và quản lý các hoạt động tín ngưỡng. Việc huy động người dân tham gia cũng được chú trọng hơn thông qua các tổ, nhóm tự quản và hoạt động tuyên truyền tại khu dân cư.

Việc xây dựng văn hóa ứng xử tại di tích bắt đầu bằng những hành động đơn giản như một bảng hướng dẫn, một chiếc áo lam hay một lời nhắc nhẹ nhàng. Khi người dân cùng tham gia, việc bảo tồn không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý hay ban quản trị di tích. Giữ di tích cũng là giữ mối liên hệ giữa quá khứ và đời sống hôm nay. Sự tham gia của cộng đồng trong các mô hình, phần việc tại phường Phú Diễn đang tạo thêm điều kiện để những không gian văn hóa ấy được gìn giữ trong quá trình đô thị hóa và tiếp tục có ý nghĩa với người dân.