Phát huy vai trò giám sát từ cơ sở - bài 3: Tạo đồng thuận ngay từ khu dân cư

Hội nghị bầu Ban Thanh tra Nhân dân xã Vĩnh Thủy, nhiệm kỳ 2026-2031 - Ảnh P.T.

Giám sát những vấn đề người dân quan tâm

Từ đường giao thông, nhà văn hóa đến hệ thống điện, nước, trường học, mỗi công trình dân sinh đều tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Vì vậy, việc phát huy vai trò giám sát của nhân dân ngay từ cơ sở không chỉ giúp kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh mà còn góp phần bảo đảm các công trình được triển khai đúng mục tiêu, quy định và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các Ban Thanh tra nhân dân (TTND) trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 41 cuộc giám sát; Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tổ chức 104 cuộc giám sát, tập trung vào các công trình, dự án tại cơ sở. Qua đó, vai trò của nhân dân trong thực hiện dân chủ ở cơ sở ngày càng được phát huy; trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư trong quá trình triển khai nhiệm vụ cũng được nâng lên.

Nội dung giám sát của Ban TTND ngày càng hướng vào những vấn đề cụ thể, gắn trực tiếp với quyền và lợi ích của người dân. Tại xã Tuyên Phú, Tổ giám sát của Ban TTND xã đã tổ chức giám sát tại thôn Đồng Phú về việc vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản đóng góp xã hội hóa phục vụ hoạt động văn hóa - xã hội từ năm 2025 đến hết tháng 8/2026.

Từ những khoản đóng góp đến việc quản lý, sử dụng các nguồn lực xã hội hóa đều được người dân quan tâm. Việc Ban TTND tham gia giám sát giúp các khoản đóng góp được thực hiện công khai, minh bạch, đúng mục đích hơn; đồng thời tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia kiểm tra, theo dõi những vấn đề liên quan đến nguồn lực của cộng đồng.

Còn tại xã Vĩnh Thủy, công tác giám sát được Mặt trận xác định phải bắt đầu từ những vấn đề người dân quan tâm, những nội dung gắn trực tiếp với quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân. Ông Lương Ngọc Ninh - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vĩnh Thủy, cho biết: “Giám sát phải xuất phát từ những vấn đề người dân quan tâm, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân. Mặt trận xã thường xuyên hướng dẫn, tạo điều kiện để các Ban TTND phát huy vai trò, đồng thời phối hợp với chính quyền và các ngành liên quan để những kiến nghị chính đáng của người dân được xem xét, giải quyết kịp thời”.

Bà Lê Thị Mỹ Hiền - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị cho biết: Thời gian tới, MTTQ Việt Nam các cấp sẽ tiếp tục quan tâm củng cố, kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng; chú trọng hướng dẫn nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng giám sát cho các thành viên, nhất là kỹ năng nắm bắt thông tin, phát hiện vấn đề, tổng hợp và kiến nghị giải quyết những nội dung phát sinh từ cơ sở. Đồng thời, lựa chọn nội dung giám sát phù hợp với tình hình thực tiễn, tập trung vào những vấn đề nhân dân quan tâm, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.

Không chỉ tập trung vào các công trình, dự án, Ban TTND còn tham gia theo dõi việc thực hiện chính sách, pháp luật và những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân. Qua hoạt động giám sát, những ý kiến từ cơ sở được phản ánh, trao đổi, góp phần đưa hoạt động giám sát trở thành một kênh để nhân dân tham gia xây dựng chính quyền, củng cố niềm tin và tăng cường đồng thuận xã hội.

Để hoạt động giám sát thực sự đi vào chiều sâu, vai trò của Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư ngày càng được khẳng định. Đây là lực lượng gần dân, sát dân, thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, những vấn đề phát sinh trong cộng đồng.

Từ thực tế ở cơ sở, ông Nguyễn Văn Lãm, thôn Quảng Xá (xã Vĩnh Thủy) cho rằng: “Người dân quan tâm nhất là những công trình, chính sách liên quan trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày. Khi có thông tin công khai và được tham gia đóng góp ý kiến, giám sát, bà con cảm thấy yên tâm hơn. Những vấn đề còn băn khoăn cũng có thể phản ánh, trao đổi, từ đó cùng chính quyền và Mặt trận tìm hướng giải quyết phù hợp”.

Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội

Để hoạt động giám sát ngày càng đi vào chiều sâu, tạo được sự đồng thuận của người dân, công tác tuyên truyền rất quan trọng, giúp người dân nhận thức rõ hơn rằng giám sát chính là quyền và trách nhiệm của nhân dân. Ông Nguyễn Thanh Phong - Phó Trưởng Ban Thanh tra nhân dân xã Vĩnh Thủy cho biết: “Ban Công tác Mặt trận thường xuyên tuyên truyền để người dân hiểu giám sát là quyền và trách nhiệm của mình. Khi người dân có thông tin, có ý kiến phản ánh, chúng tôi tổng hợp, trao đổi với Ban TTND, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và chính quyền để cùng xem xét giải quyết. Làm tốt việc này sẽ hạn chế những băn khoăn, thắc mắc trong nhân dân, nhất là đối với các công trình, dự án được triển khai ngay trên địa bàn. Đặc biệt là hạn chế được tình trạng khiếu nại, tố cáo và những vấn đề phát sinh từ cơ sở”.

Khi người dân được cung cấp thông tin đầy đủ, được biết, được bàn và được tham gia giám sát, sự đồng thuận đối với các chủ trương, công trình, dự án cũng được nâng lên. Nhiều vấn đề nếu được phát hiện, trao đổi và giải quyết ngay từ cơ sở sẽ không trở thành điểm nóng, qua đó góp phần hạn chế phát sinh đơn thư, khiếu nại, kiến nghị kéo dài.

Các tổ chức chính trị - xã hội cũng phát huy vai trò vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia giám sát, thực hiện dân chủ ở cơ sở thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, tổ hội, hội nghị khu dân cư.

Có thể khẳng định, thông qua công tác tuyên truyền của Mặt trận và các đoàn thể, người dân ngày càng hiểu rõ hơn quyền tham gia giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến mình; khi phát hiện vấn đề chưa phù hợp có thể phản ánh qua Ban Công tác Mặt trận, MTTQ Việt Nam xã hoặc các tổ chức đoàn thể để được tiếp nhận, xem xét.

Không để khoảng trống trong giám sát

Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố, một yêu cầu quan trọng đặt ra là hoạt động của Ban TTND phải được duy trì liên tục, không để khoảng trống trong công tác giám sát ở cơ sở.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã hướng dẫn Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã, phường rà soát số lượng thôn, tổ dân phố sau sắp xếp; rà soát số lượng, cơ cấu thành viên Ban TTND; điều kiện, nguyện vọng tiếp tục tham gia của các thành viên để xác định nhu cầu kiện toàn, bầu bổ sung theo quy định.

Việc kiện toàn phải bảo đảm đúng quy định, tính kế thừa, liên tục trong hoạt động, phù hợp với quy mô dân cư và yêu cầu thực tiễn của từng địa phương. Trường hợp cần thiết, Ban Công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố tổ chức Hội nghị Nhân dân hoặc Hội nghị đại biểu nhân dân để bầu bổ sung, cho thôi làm thành viên Ban TTND theo quy định.

Cùng với kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của Ban TTND và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng được Mặt trận các cấp xác định là nhiệm vụ thường xuyên. Trọng tâm là lựa chọn những nội dung giám sát sát thực tiễn, tập trung vào những vấn đề nhân dân quan tâm; tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ; phát huy trách nhiệm của thành viên các Ban và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Mặt trận, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư.

Phát huy các kết quả đạt được, thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp tiếp tục rà soát, kiện toàn Ban TTND phù hợp với tổ chức đơn vị hành chính và khu dân cư sau sắp xếp; hướng dẫn Ban TTND, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát sát thực tế. Cùng với đó là tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho thành viên các Ban, nhất là kỹ năng thu thập thông tin, theo dõi, tổng hợp, kiến nghị và giám sát việc giải quyết kiến nghị sau giám sát.

Cùng với đó, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền, trách nhiệm tham gia giám sát; phát huy vai trò của Ban Công tác Mặt trận, người có uy tín, cán bộ đoàn thể và những cá nhân tích cực tại khu dân cư.

Khi người dân thực sự trở thành chủ thể tham gia giám sát, tiếng nói từ cơ sở sẽ được chuyển tải kịp thời hơn; những vấn đề liên quan đến quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân được quan tâm giải quyết ngay từ địa bàn dân cư. Qua đó góp phần phòng ngừa sai phạm, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực đầu tư và củng cố niềm tin của nhân dân. Từ những cuộc giám sát cụ thể, những kiến nghị được lắng nghe và giải quyết từ cơ sở, quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được phát huy mạnh mẽ. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng chính quyền ngày càng gần dân, sát dân và vì dân hơn.