Phát huy vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ Thủ đô

Sứ mệnh tiên phong của văn nghệ sĩ Thủ đô

Ngày 21-5, tại Hà Nội, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội tổ chức tọa đàm “Vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ Thủ đô thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam”, thu hút sự tham gia của đông đảo văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, đại diện các hội chuyên ngành.

Tọa đàm thu hút sự tham gia của đông đảo văn nghệ sĩ Thủ đô. Ảnh: Thụy Du

Phát biểu đề dẫn tọa đàm, NSND Trần Quốc Chiêm, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội khẳng định, Nghị quyết số 80-NQ/TW ra đời trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Việc văn hóa được xác định là nền tảng, động lực và sức mạnh nội sinh thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về vị trí, vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Theo NSND Trần Quốc Chiêm, đối với lĩnh vực văn học, nghệ thuật, Nghị quyết số 80 -NQ/TW có nhiều điểm mới quan trọng. Lần đầu tiên, yêu cầu phát triển văn học, nghệ thuật được đặt ở tầm vóc tương xứng với lịch sử văn hóa dân tộc và vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới. Văn học, nghệ thuật được xác định là một trọng tâm phát triển riêng, gắn với sứ mệnh thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, tâm hồn và khát vọng dân tộc.

NSND Trần Quốc Chiêm, Chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Thụy Du

Nghị quyết đề cao vai trò của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ như lực lượng quan trọng trong sự nghiệp phát triển văn hóa. Đây vừa là ghi nhận, vừa là giao nhiệm vụ đối với đội ngũ sáng tạo nghệ thuật trong việc định hướng thẩm mỹ, bồi dưỡng nhân cách, bảo vệ nền tảng tư tưởng, xây dựng bản sắc văn hóa và quảng bá hình ảnh đất nước.

Một điểm mới khác được nhấn mạnh là cơ chế đặt hàng sáng tạo các công trình, tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật; cơ chế đãi ngộ, trọng dụng tài năng; thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa và mở rộng hội nhập quốc tế. Theo NSND Trần Quốc Chiêm, đây là những cơ sở quan trọng để văn nghệ sĩ phát huy năng lực sáng tạo trong môi trường mới.

Từ Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội đề xuất nhiều định hướng nhằm phát triển văn học, nghệ thuật Thủ đô xứng tầm trong giai đoạn mới. Trong đó có xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ thời kỳ mới; đẩy mạnh sáng tạo các tác phẩm lớn; thúc đẩy chuyển đổi số; gắn hoạt động văn học nghệ thuật với công nghiệp văn hóa; mở rộng quảng bá văn học nghệ thuật Thủ đô ra thế giới.

Về văn nghệ sĩ Thủ đô, NSƯT, đạo diễn Nguyễn Nghiêm Nhan (Hội Sân khấu Hà Nội) cho rằng, tại Hà Nội - trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước, vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ càng trở nên quan trọng. Thăng Long - Hà Nội với chiều sâu lịch sử và văn hóa chính là nguồn tài nguyên sáng tạo vô tận cho các thế hệ văn nghệ sĩ.

“Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội ngàn năm văn hiến không thể thiếu những tác phẩm lớn ở mọi loại hình nghệ thuật”, NSƯT Nguyễn Nghiêm Nhan chia sẻ và cho rằng giới văn nghệ sĩ Thủ đô vẫn còn “nợ Hà Nội nhiều” ở những sáng tác có chiều sâu và giá trị nghệ thuật cao.

Nhà nghiên cứu điện ảnh Hoàng Dạ Vũ chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Thụy Du

Ở lĩnh vực điện ảnh, nhà nghiên cứu Hoàng Dạ Vũ (Hội Điện ảnh Hà Nội) đánh giá, Hà Nội đang giữ vai trò trung tâm quan trọng của hoạt động điện ảnh với hệ thống đào tạo, nghiên cứu và sản xuất phim quy mô lớn. Những năm gần đây, nhiều bộ phim khai thác đề tài lịch sử, văn hóa dân tộc đã tạo dấu ấn mạnh mẽ như “Đào, phở và piano”, “Hồng Hà nữ sĩ”, “Mưa đỏ”, “Tử chiến trên không”…Trong đó, “Mưa đỏ” đạt doanh thu hơn 700 tỷ đồng và giành nhiều giải thưởng lớn như Bông sen vàng, Cánh diều vàng. Những thành công này cho thấy điện ảnh đang trở thành một thành tố quan trọng của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Bên cạnh điện ảnh, lĩnh vực kiến trúc cũng đang thể hiện rõ tinh thần tiên phong của văn nghệ sĩ Thủ đô. Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho biết, trong 10 năm qua, các kiến trúc sư Hà Nội kiên trì theo đuổi mục tiêu khơi dậy nguồn lực sáng tạo cho phát triển đô thị bền vững.

Theo kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức về cạnh tranh quốc tế, nguồn lực đầu tư và biến động toàn cầu. Trong bối cảnh đó, văn hóa sáng tạo được xem là nguồn lực quan trọng để tạo động lực phát triển mới cho Thủ đô.

Tạo động lực mới cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Để văn nghệ sĩ Thủ đô phát huy mạnh mẽ hơn vai trò tiên phong trong phát triển văn hóa, nhà văn Bùi Thanh Minh (Hội Nhà văn Hà Nội) cho rằng, cần đặc biệt quan tâm tới việc tạo môi trường thi đua sáng tạo trong đội ngũ văn nghệ sĩ. Theo ông, đặc điểm của nhà văn là sáng tác độc lập, luôn có nhu cầu khẳng định năng lực và vượt lên chính mình. Vì vậy, việc thường xuyên tổ chức các cuộc thi văn học chuyên sâu sẽ tạo động lực thúc đẩy sáng tạo.

Nhà văn Bùi Thanh Minh đề xuất tổ chức các cuộc thi tiểu thuyết, thơ, trường ca, bút ký theo từng chuyên đề; phối hợp với các ngành để mở rộng đề tài sáng tác về công nhân, nông nghiệp, đời sống đô thị hay công cuộc đổi mới của Thủ đô. Đồng thời, nhà văn Bùi Thanh Minh cho rằng, mô hình phối hợp công - tư trong hoạt động văn học nghệ thuật là hướng đi cần thiết để huy động nguồn lực xã hội cho sáng tạo.

Kiến trúc sư Trần Huy Ánh phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Thụy Du

Bên cạnh nguồn lực tài chính, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết của chuyển đổi số trong hoạt động văn học, nghệ thuật. Nhà văn Bùi Thanh Minh cho rằng, việc ứng dụng nền tảng số trong quản lý, tổ chức và quảng bá tác phẩm sẽ tạo ra hiệu quả lớn, giúp các hội nghề nghiệp thích ứng với xu thế phát triển mới.

Đồng quan điểm, NSND Trần Quốc Chiêm nhận định, hoạt động văn học, nghệ thuật hiện nay cần được đặt trong bối cảnh số hóa, nền tảng số, AI, dữ liệu lớn và môi trường tiếp nhận mới của công chúng. Việc xây dựng các mô hình triển lãm số, thư viện số, tạp chí số hay không gian sáng tạo số sẽ mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Trong khi đó, NSƯT Nguyễn Nghiêm Nhan nhấn mạnh việc khai thác di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội bằng hình thức nghệ thuật hiện đại, mở rộng giao lưu quốc tế và ứng dụng công nghệ mới trong sáng tạo nghệ thuật. Theo ông, những tác phẩm lớn về Hà Nội cần có sức lan tỏa rộng lớn, góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô văn hiến, sáng tạo và hội nhập ra thế giới.

Việc phát huy vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ Thủ đô không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ mang tính chiến lược lâu dài. Khi được tạo điều kiện về cơ chế, môi trường sáng tạo và nguồn lực phát triển, đội ngũ văn nghệ sĩ sẽ tiếp tục khơi dậy sức mạnh văn hóa, góp phần bồi đắp tâm hồn và khát vọng xây dựng Việt Nam phát triển trong kỷ nguyên mới.