Phát triển công nghiệp văn hóa không thể thiếu doanh nhân văn hóa

Trước đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW do Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành đã xác định rõ quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: Phát triển văn hóa và con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực và trụ cột cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Trong kỷ nguyên mới, các giá trị văn hóa không chỉ tồn tại trong lĩnh vực tinh thần mà phải được gắn kết chặt chẽ, thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành sức mạnh mềm quốc gia.

Từ định hướng đó, mục tiêu chiến lược đến năm 2030 là đẩy mạnh phát triển các ngành CNVH, hình thành các tập đoàn công nghiệp văn hóa, cụm và khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa tầm cỡ quốc tế, dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo. Đây chính là bước chuyển quan trọng, xác định công nghiệp văn hóa (CNVH)là một trong những mũi nhọn đột phá theo mô hình công nghiệp hiện đại để hội nhập quốc tế bằng những nội lực và bản sắc của dân tộc, của địa phương, vừa đem lại giá trị tinh thần vừa trở thành nguồn lực kinh tế, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đáng nói là việc đầu tư cho CNVH không chỉ là công việc của Nhà nước mà còn có sự đóng góp quan trọng của doanh nhân. Theo như chia sẻ của Anna Hạnh Lê đăng trên Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn 12/2026: “Kiến quốc trong thời bình là xây dựng nền tảng phát triển bền vững cho xã hội. Nền tảng ấy không chỉ nằm ở con số tăng trưởng kinh tế, lợi nhuận mà ở hệ giá trị văn hóa mà cộng đồng doanh nhân cùng nhau kiến tạo. Văn hóa hiện diện trong cách doanh nghiệp lựa chọn chiến lược, cách thị trường vận hành và cách con người đặt niềm tin vào nhau trong đời sống kinh tế”.

Thực tế, mỗi doanh nghiệp đều có văn hóa gắn với đội ngũ những con người sản xuất - kinh doanh, được thể hiện qua trình độ khoa học - công nghệ, năng lực tổ chức sản xuất, sự nhạy bén với thị trường, đạo đức nghề nghiệp và ý thức công dân. Văn hóa doanh nghiệp góp phần xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, hợp tác, nuôi dưỡng động lực sáng tạo, nâng cao hiệu quả tổ chức và đặc biệt là thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chính vì vậy, văn hóa doanh nhân là nhân tố quyết định sự hình thành và phát triển của văn hóa doanh nghiệp, là hệ giá trị tạo nên bản sắc riêng của mỗi tổ chức sản xuất kinh doanh.

Trong bối cảnh CNVH tại TP.HCM đang hướng đến mục tiêu phát triển, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Thành phố thì văn hóa riêng của mỗi doanh nhân - doanh nghiệp càng đóng vai trò then chốt. Bởi CNVH chỉ có thể phát triển bền vững khi được dẫn dắt bởi những doanh nhân có bản lĩnh văn hóa, biết kết hợp giữa giá trị sáng tạo, bản sắc dân tộc và năng lực kinh doanh hiện đại. Chính hệ giá trị ấy quyết định chất lượng sản phẩm văn hóa, khả năng tổ chức sản xuất chuyên nghiệp và năng lực chinh phục thị trường trong nước cũng như quốc tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển CNVH theo đúng tinh thần các nghị quyết của Đảng.

CNVH thực chất là việc tổ chức sản xuất văn hóa - nghệ thuật ở quy mô lớn, vận hành theo logic của nền kinh tế thị trường hiện đại và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Khi đời sống xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu hưởng thụ văn hóa của con người không chỉ tăng về số lượng mà còn trở nên đa dạng, tinh tế và phức tạp hơn thì các sản phẩm văn hóa cũng buộc phải được tạo ra, phân phối và tiêu thụ theo quy luật của thị trường hàng hóa - dịch vụ.

Trong bối cảnh đó, điều kiện để CNVH phát triển không chỉ nằm ở vốn đầu tư tài chính, mà là vốn văn hóa, tài năng sáng tạo, trình độ công nghệ và năng lực kinh doanh. Yếu tố mang tính quyết định chính là chất lượng sản phẩm văn hóa, được xây dựng trên nền tảng giá trị văn hóa dân tộc, bản sắc địa phương, và được tổ chức sản xuất một cách chuyên nghiệp, bài bản, có khả năng cạnh tranh và lưu thông trên cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.

Quá trình đó đòi hỏi sự tham gia và liên kết chặt chẽ của các doanh nhân, nghệ sĩ, nghệ nhân và đội ngũ sáng tạo có trình độ, được kết nối và phát huy thông qua văn hóa doanh nhân - doanh nghiệp.

Chính sự kết nối này tạo nên những chủ thể con người và thực thể tổ chức đủ năng lực khai thác hiệu quả mọi nguồn nội lực văn hóa của dân tộc và địa phương, từ đó hình thành và phát triển các ngành CNVH của TP.HCM theo hướng đạt chuẩn chất lượng cao, chuyên nghiệp, bền vững.

(*) Ủy viên Hội đồng Lý luận Phê bình VHNT TP.HCM

PGS - TS. Huỳnh Quốc Thắng (*)