Phát triển cụm cảng Cái Mép – Thị Vải thành trung tâm logistics của khu vực

Theo quy hoạch, khu cảng Cái Mép - Thị Vải được định hướng hình thành cụm cảng trung chuyển quốc tế quy mô lớn có tầm cỡ khu vực châu Á và quốc tế tại cửa sông Cái Mép (bao gồm khu bến Cái Mép và khu bến cảng Cần Giờ).

Đặc biệt, tại hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ TP.HCM lần thứ hai năm 2025, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết TP.HCM sẽ lập Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ với quy mô khoảng 3.800 ha. Có thể thấy khu cảng Cái Mép - Thị Vải có tiềm năng phát triển rất lớn, trong khi hạ tầng kết nối còn nhiều hạn chế.

Đưa cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trở thành trung tâm logistics

Theo Sở Xây dựng, cảng Cái Mép – Thị Vải trong những năm tới sẽ trở thành trung tâm hàng hải, trung tâm logistics của khu vực, đã được xác định trong Quy hoạch tổng thể Quốc gia, Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Với cơ sở pháp lý trên, TP.HCM đang hoàn thiện đề án tiếp tục phát triển, hiện đại hóa cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải thành cảng quốc tế trung chuyển lớn nhất cả nước, có tầm cỡ khu vực châu Á và thế giới trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đề án này sẽ là cơ sở triển khai các giải pháp về cơ chế chính sách, đầu tư cơ sở hạ tầng, xanh hóa, hiện đại hóa cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.

Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trở thành trung tâm logistics. Ảnh: K.LY

Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, kết hợp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải sẽ có được ưu thế về thuận lợi thương mại, được kết nối đa phương thức xuyên vùng, xuyên quốc gia trong hành lang kinh tế Xuyên Á, và các quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương.

Từ đó, giúp vận chuyển hàng hóa được thuận tiện hơn, giảm thời gian, chi phí logistics, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và của cả quốc gia.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết trung tâm logistics Cái Mép Hạ dự kiến cũng sẽ là một khu chức năng trong khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ.

Đề án thành lập Khu Thương mại tự do TP.HCM và đang được các sở ngành trình UBND TP theo Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM.

Sau khi thành lập khu thương mại tự do, các Sở ngành sẽ tiếp tục tham mưu TP lựa chọn nhà đầu tư chiến lược để đầu tư trung tâm logistics quy mô lớn tại khu vực này.

Tiềm năng từ khu vực này là rất lớn, tuy nhiên hạ tầng đường bộ kết nối khu vực này chưa xứng tầm. Cụ thể, hiện nay cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây thường xuyên bị ùn ứ, chỉ cần một vụ tai nạn hoặc dịp lễ tết khiến thời gian vận chuyển kéo dài.

Tương tự, cao tốc Bến Lức - Long Thành, Vành đai 3, Vành đai 4 chưa hình thành nên Quốc lộ 51 gần như trở thành trục chính duy nhất cho các đơn vị vận tải. Thời gian vận chuyển kéo dài sẽ đẩy chi phí logistics của các doanh nghiệp vận tải. Vì vậy, để cảng Cái Mép - Thị Vải trở thành trung tâm logistics, đòi hỏi hạ tầng kết nối phải phát triển đồng bộ.

Đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn

Sở Xây dựng TP.HCM nhận định: Giao thông kết nối đường bộ kết nối vùng hiện đang là điểm nghẽn lớn, ảnh hưởng đến hoạt động trực tiếp không chỉ của cụm cảng Cái Mép – Thị Vải mà còn làm tăng chi phí logistics cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

TP.HCM đang phối hợp với các bộ ngành, địa phương liền kề tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án đường bộ trọng điểm kết nối vùng. Đơn cử như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Bến Lức – Long Thành, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, cầu Phước An.

Đặc biệt là mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và một loạt các công trình vừa được khởi công nằm trong chương trình kết nối giữa TP.HCM – Đồng Nai và TP.HCM – Tây Ninh.

Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây thường xuyên ùn ứ. Ảnh: ĐT

Bên cạnh hệ thống đường bộ, TP cũng đang triển khai xây dựng hệ thống đường sắt đô thị. Bước đầu, TP triển khai kết nối đường sắt nhằm phát triển vận tải đa phương thức, kết nối cảng Cái Mép - Thị Vải với sân bay quốc tế Long Thành và các vùng sản xuất.

Đồng thời, TP đang phối hợp với Bộ Xây dựng xây dựng Đề án tối ưu hóa kết nối giao thông và khai thác các bến cảng khu vực thuộc nhóm cảng biển số 4 nhằm thúc đẩy giao thông đường thủy, giảm áp lực vận tải hàng hóa đường bộ.

ĐÀO TRANG