Phát triển năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình

Giảng viên Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) phổ biến kiến thức về ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến người dân phường Hàng Gòn (thành phố Đồng Nai) vào đầu tháng 8-2026.

NLNT có phạm vi ứng dụng rộng và không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng. Đối với Đồng Nai, việc phát triển, ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình có thể mang lại những giá trị thiết thực trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Nhiều lợi thế, yêu cầu phát triển

Theo các chuyên gia, Đồng Nai có những tiềm năng, lợi thế trong lĩnh vực phát triển NLNT vì mục đích hòa bình. PGS.TS Trần Thiện Thanh, Phó Trưởng khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật, Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định: Đồng Nai có thế mạnh về phát triển về công nghiệp, có nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu. Điều này mở ra nhiều cơ hội để địa phương phát triển hoạt động kiểm thử, giám sát kỹ thuật trong công nghệ bán dẫn, vi mạch; ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân, chiếu xạ cũng như các giải pháp công nghệ về hỗ trợ bảo quản, kiểm dịch nông sản, nâng cao chất lượng hàng hóa…

Thành ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Phạm Văn Trinh chia sẻ: Đồng Nai có những lợi thế tương đối rõ nét. Trước hết là nền công nghiệp phát triển, quy mô sản xuất lớn và nhu cầu ngày càng cao đối với các công nghệ tiên tiến trong kiểm soát chất lượng, y tế, nông nghiệp và bảo vệ môi trường. Cùng với đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống logistics đang được phát triển tạo điều kiện thuận lợi để nghiên cứu mở rộng các dịch vụ: chiếu xạ, kiểm dịch, bảo quản nông sản và các ứng dụng công nghệ cao phục vụ chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, theo chiến lược quốc gia, Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai được xác định hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành, qua đó mở ra điều kiện quan trọng để địa phương từng bước hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ hạt nhân.

Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực có yêu cầu rất cao về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân. Vì vậy, cùng với việc phát triển các ứng dụng, Đồng Nai phải đồng thời chuẩn bị về nguồn nhân lực, năng lực quản lý nhà nước, cơ sở dữ liệu, quan trắc và ứng phó sự cố; đồng thời đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền để người dân được tiếp cận thông tin chính xác, khoa học và đầy đủ.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Phạm Văn Trinh nhấn mạnh: Quan điểm của thành phố là phát triển, ứng dụng NLNT phải có lộ trình, phù hợp với nhu cầu thực tiễn và các quy hoạch, chiến lược quốc gia; trong đó an toàn, an ninh cho con người, môi trường và xã hội phải được đặt ở vị trí ưu tiên hàng đầu.

Triển khai các nhiệm vụ trọng tâm

Vào tháng 6-2026, UBND thành phố Đồng Nai đã ban hành Kế hoạch số 118/KH-UBND (gọi tắt là Kế hoạch số 118) về việc triển khai thực hiện Chiến lược phát triển, ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn thành phố Đồng Nai.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, Kế hoạch số 118 nhằm cụ thể hóa chiến lược của Chính phủ phù hợp với điều kiện và định hướng phát triển của Đồng Nai. Quan điểm xuyên suốt là thúc đẩy ứng dụng NLNT phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời bảo đảm yêu cầu về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân.

Trong đó, đến năm 2030, thành phố tập trung phối hợp với các bộ, ngành Trung ương hỗ trợ hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành an toàn Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Hàng Gòn; phối hợp xây dựng trạm quan trắc phóng xạ tự động; từng bước phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, hạt nhân.

Đến năm 2035, thành phố định hướng phát triển, nâng cao hiệu quả ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ trong y tế, công nghiệp, nông nghiệp, tài nguyên và môi trường; phát triển các cơ sở chiếu xạ gắn với hệ thống logistics; ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong chọn tạo giống cây trồng; tăng cường hệ thống quan trắc phóng xạ môi trường, kết nối và chia sẻ dữ liệu với các nền tảng số có liên quan. Đồng thời chú trọng đào tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao…

Theo ông Phạm Văn Trinh, với vai trò là cơ quan đầu mối, Sở Khoa học và Công nghệ xác định việc triển khai Kế hoạch số 118 phải được thực hiện đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm và bám sát chiến lược quốc gia cũng như điều kiện thực tế của thành phố. Trước hết, sở sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương thường xuyên rà soát tiến độ các nhiệm vụ được giao; tổng hợp những khó khăn, vướng mắc để kịp thời tham mưu UBND thành phố xử lý hoặc kiến nghị cơ quan Trung ương đối với những nội dung vượt thẩm quyền. Thứ hai, sở sẽ tập trung nâng cao năng lực quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, hạt nhân; hoàn thiện, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về các cơ sở bức xạ, nguồn phóng xạ trên địa bàn; từng bước triển khai các nền tảng số, hệ thống quan trắc và nâng cao năng lực ứng phó sự cố. Thứ ba, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu, trường đại học, cơ sở y tế và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy các ứng dụng NLNT thực sự phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Cùng với đó, công tác thông tin, tuyên truyền về vai trò, lợi ích và các ứng dụng của NLNT vì mục đích hòa bình sẽ được đẩy mạnh với nội dung chính xác, khoa học, dễ tiếp cận... Qua đó giúp người dân tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, khách quan; hiểu rõ lợi ích của NLNT vì mục đích hòa bình và các yêu cầu về an toàn bức xạ, từ đó tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Phó Chủ tịch UBND phường Hàng Gòn Phạm Văn Châu chia sẻ: Trong thời gian tới, UBND phường tiếp tục phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai các hoạt động thông tin, tuyên truyền theo kế hoạch của UBND thành phố để từng bước nâng cao nhận thức của cộng đồng về lợi ích, ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình và công tác bảo đảm an toàn bức xạ trên địa bàn.