Phát triển nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng cho công nghiệp văn hóa

Bảo đảm thống nhất pháp luật về đào tạo nhân lực

Tham gia thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa chiều 24.10, đại biểu Dương Minh Ánh bày tỏ nhất trí với những nội dung được nêu trong Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đồng thời cho rằng nếu được thiết kế phù hợp, Luật sẽ tạo sự liên kết giữa các khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng và tái đầu tư, hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Ngược lại, nếu quy định chưa rõ, Luật có thể phát sinh chồng chéo với các văn bản pháp luật liên quan.

Từ thực tiễn đào tạo nhân lực công nghiệp văn hóa, đại biểu đề nghị rà soát quy định về danh mục ngành, nghề đào tạo chuyên sâu.

Dự thảo giao Bộ trưởng Bộ VHTTDL ban hành danh mục này, trong khi Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp đã có quy định liên quan đến danh mục ngành, nghề đào tạo. Nếu không làm rõ phạm vi và thẩm quyền, có thể dẫn đến chồng chéo trong quản lý nhà nước.

Đại biểu Dương Minh Ánh phát biểu

Về quy định nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nghệ nhân nhân dân và nghệ nhân ưu tú tham gia giảng dạy, đại biểu cho rằng cần bảo đảm phù hợp với pháp luật về giáo dục. Đối với giảng viên đại học, yêu cầu về văn bằng và trình độ chuyên môn phải được xem xét đầy đủ; không nên đồng nhất danh hiệu nghệ thuật với trình độ học vấn hoặc điều kiện giảng dạy.

Đối với chính sách chi trả thù lao cho nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia giảng dạy, đại biểu đề nghị đánh giá cụ thể nguồn lực thực hiện, xác định phần ngân sách nhà nước và phần kinh phí do các cơ sở giáo dục tự bảo đảm. Đồng thời, cần làm rõ tác động đến cân đối thu nhập giữa giảng viên cơ hữu và giảng viên thỉnh giảng, giữa các môn học và lĩnh vực đào tạo.

Theo đại biểu, chính sách cần được cân nhắc phù hợp với điều kiện của từng cơ sở giáo dục, nhất là giữa các đơn vị được ngân sách nhà nước bảo đảm và các cơ sở thực hiện cơ chế tự chủ.

Về cơ chế công nhận giảng viên thỉnh giảng đối với nhân lực từ doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã, đại biểu cho rằng đây là hướng đi cần thiết nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt đội ngũ giảng dạy, đáp ứng yêu cầu phát triển những ngành nghề mới mang tính liên ngành trong công nghiệp văn hóa.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nghệ nhân nhân dân và nghệ nhân ưu tú vào diện được công nhận là giảng viên thỉnh giảng khi đáp ứng điều kiện về văn bằng, năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm; đồng thời xem xét việc tính đội ngũ này vào hệ số giảng viên phục vụ mở mã ngành đào tạo. Các quy định liên quan cũng cần được rà soát, sửa đổi đồng bộ với Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Đối với chính sách học bổng, miễn học phí, hỗ trợ chi phí sinh hoạt và tín dụng cho người học các ngành nghề ưu tiên, đại biểu đề nghị đánh giá tác động ngân sách khi mở rộng đối tượng thụ hưởng, bảo đảm chính sách phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực.

Bổ sung chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao

Bên cạnh các chính sách trong dự thảo Luật, đại biểu Dương Minh Ánh đề nghị nghiên cứu cơ chế thu hút chuyên gia quốc tế và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có chính sách linh hoạt về giấy phép lao động, thị thực và chế độ đãi ngộ. Đây là nguồn lực quan trọng đối với các lĩnh vực như đạo diễn, sản xuất, kỹ xảo, công nghiệp âm nhạc và giám tuyển nghệ thuật.

Đại biểu cũng đề xuất tiếp tục triển khai các chương trình đào tạo tài năng ở nước ngoài, mở rộng ngành nghề đào tạo tại những lĩnh vực trong nước chưa có điều kiện đáp ứng; thúc đẩy mô hình đào tạo liên ngành, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo, xem xét tính chi phí phối hợp đào tạo vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế.

Về cơ sở hạ tầng, đại biểu đề nghị Nhà nước đầu tư có trọng điểm cho một số cơ sở đào tạo công nghiệp văn hóa, ưu tiên các hạng mục phục vụ thực hành như sân khấu, trường quay, phần mềm bản quyền và công cụ thiết kế số, tránh đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.

Đại biểu đồng thời đề nghị nghiên cứu cơ chế bảo vệ, chia sẻ quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm sáng tạo của học sinh, sinh viên; bổ sung chính sách thu hút chuyên gia, nghệ sĩ nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài tham gia hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Trong đó, cần xem xét các quy định về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú và lao động, tạo điều kiện cấp thị thực dài hạn từ 3 đến 5 năm cho các đối tượng phù hợp.

Phiên thảo luận tại Tổ 1

Về Điều 21 của dự thảo Luật, liên quan đến việc bố trí không gian giới thiệu, phổ biến, trưng bày, trình diễn sản phẩm công nghiệp văn hóa trong các dự án đầu tư xây dựng và tính kinh phí thực hiện vào tổng mức đầu tư, đại biểu cho rằng quy định này có thể giúp người dân tiếp cận, thụ hưởng các sản phẩm văn hóa.

Tuy nhiên, việc bắt buộc áp dụng đối với mọi loại công trình có thể làm tăng chi phí đầu tư, chi phí đầu vào của doanh nghiệp và giá thành công trình, nhất là các dự án thương mại, nhà chung cư và công trình hỗn hợp có chức năng ở.

Bên cạnh đó, việc xác định giá trị của các sản phẩm văn hóa để tính vào tổng mức đầu tư xây dựng cũng gặp khó khăn, do giá trị có thể biến động lớn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc chỉ quy định yêu cầu này đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình công cộng; đối với công trình thương mại, nhà chung cư và công trình hỗn hợp có chức năng ở, nên để doanh nghiệp chủ động quyết định đầu tư không gian, sản phẩm văn hóa phù hợp với định hướng phát triển và nhu cầu thị trường.

Đại biểu nhấn mạnh dự thảo Luật có nhiều khái niệm, chính sách mới, trong khi một số nội dung chưa được đánh giá tác động đầy đủ và còn có ý kiến khác nhau, trong đó có quy định tại Điều 37 về sửa đổi, bổ sung một số luật liên quan đến phát triển công nghiệp văn hóa.

Do đó, đại biểu đề nghị xem xét kỹ lưỡng, cho ý kiến tại hai kỳ họp và thông qua dự án Luật tại kỳ họp thứ 3, nhằm bảo đảm chất lượng khi ban hành.