Phía sau những hành trình bình yên: Khi cao tốc không ngủ

Lực lượng tuần đường dừng xe, thiết lập vùng cảnh báo để thu gom mảnh lốp xe container rơi trên cao tốc Vũng Áng - Bùng. Trên cao tốc, mỗi phút xử lý nhanh hơn đều góp phần giảm nguy cơ ùn tắc và tai nạn thứ cấp.

Những người bắt đầu ngày mới trước dòng xe trăm kilomet mỗi giờ

Như thường lệ, đúng 7 giờ sáng, trước sân Xí nghiệp quản lý, vận hành đường cao tốc Vũng Áng - Bùng, thuộc Công ty CP Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả, ba thành viên của tổ tuần đường đã có mặt để nhận ca. Không có tiếng còi tập hợp hay những mệnh lệnh dồn dập như nhiều người vẫn hình dung, mỗi người lặng lẽ thực hiện phần việc quen thuộc của mình.

Người kiểm tra bộ đàm, người rà soát chóp nón phản quang, biển cảnh báo, đèn tín hiệu, người mở khoang xe kiểm tra bình chữa cháy, túi sơ cứu cùng các thiết bị cứu hộ chuyên dụng.

Chỉ khoảng 10 phút sau, chiếc xe tuần đường có nhận dạng đặc trưng lăn bánh, bắt đầu hành trình kiểm tra hơn 20km tuyến cao tốc từ cửa hầm Đèo Bụt đến điểm cuối đơn vị quản lý.

Từ trong xe quan sát, cao tốc Bắc - Nam trong một buổi sáng đầu tháng khá thông suốt với dòng phương tiện nối đuôi nhau lưu thông ở tốc độ gần 100km/h. Xe container, xe khách đường dài và ô tô cá nhân di chuyển đều đặn trên mặt đường sạch sẽ, hệ thống biển báo, hộ lan được duy trì đồng bộ. Ít ai biết rằng, phía sau sự vận hành trật tự ấy là cả một guồng máy hoạt động liên tục suốt ngày đêm.

Theo quy định, mỗi đoạn tuyến dài từ 25 - 40km được bố trí một tổ tuần đường gồm từ hai đến ba người, làm việc theo ba ca liên tục trong ngày. Trên lý thuyết, ca sáng bắt đầu từ 7 giờ đến 15 giờ, ca chiều từ 15 giờ đến 22 giờ và ca đêm kéo dài đến 7 giờ sáng hôm sau.

Mỗi ca tuần đường kéo dài nhiều giờ, liên tục di chuyển trên tuyến để phát hiện và xử lý sớm các sự cố, từ vật cản nhỏ đến tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Thế nhưng, với những người làm công việc này, khái niệm hết ca gần như chỉ tồn tại trên giấy. Nếu đang chuẩn bị bàn giao mà trên tuyến xảy ra tai nạn hoặc phát sinh sự cố, mọi kế hoạch đều phải gác lại.

"Hiện trường chưa xử lý xong thì chưa ai về được. Anh em chỉ thật sự kết thúc ca trực khi tuyến đường trở lại an toàn", ông Nguyễn Phúc Bình Giang, thành viên tổ tuần đường, vừa quan sát phía trước vừa chia sẻ.

Chiếc xe tuần đường di chuyển chậm hơn dòng phương tiện để kiểm tra hiện trạng tuyến. Khác với người tham gia giao thông, lực lượng tuần đường phải quan sát toàn bộ hạ tầng và các dấu hiệu bất thường trên tuyến.

Mỗi phút chậm trễ có thể đổi bằng hàng kilomet ùn tắc

Ngay khi phát hiện sự cố, các thành viên nhanh chóng bố trí chóp nón và biển cảnh báo theo đúng quy trình nhằm tạo vùng an toàn trước khi tiếp cận hiện trường. Thao tác này yêu cầu phải nhanh, phối hợp nhịp nhàng giữa người đặt chóp nón, biển cảnh báo và người điều tiết giao thông.

Ngồi trong cabin xe tuần đường, chúng tôi mới cảm nhận rõ nhịp vận hành đặc biệt của tuyến cao tốc. Tiếng động cơ xe container hòa cùng tiếng gió rít qua thân xe tạo thành âm thanh gần như không lúc nào ngắt quãng.

Mỗi khi xe tải, xe container chạy qua, luồng gió mạnh làm rung cả cánh cửa xe. Dòng phương tiện nối tiếp nhau lưu thông với tốc độ gần 100km/h, khoảng cách giữa các xe chỉ tính bằng vài giây.

Trong điều kiện đó, lực lượng tuần đường phải liên tục rà soát từng hạng mục hạ tầng, từ hộ lan, biển báo, khe thoát nước đến hàng rào bảo vệ, để kịp thời phát hiện và xử lý các bất thường.

Với người đi đường, đó chỉ là những chi tiết rất bình thường nhưng với những người làm nhiệm vụ, chỉ một bulông lỏng, một tấm tôn bung mép hay một vật nhỏ rơi xuống mặt đường cũng có thể trở thành mối nguy cho hàng trăm phương tiện phía sau.

Ánh mắt họ liên tục đảo từ mặt đường, lề đường, taluy, hàng rào bảo vệ cho đến từng phương tiện đang lưu thông. Một chiếc xe giảm tốc bất thường, một mảnh kim loại nhỏ, một vệt dầu loang hay thậm chí một cành cây rơi xuống mặt đường cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến tai nạn nếu không được xử lý kịp thời.

Nói về công tác cứu hộ trên tuyến, anh Phan Văn Huỳnh, nhân viên cứu hộ, cứu nạn, PCCC thuộc Tập đoàn Đèo Cả nhớ nhất vụ tai nạn liên hoàn xảy ra trong hầm Đèo Bụt.

"Hầm hiện khai thác một ống hai chiều nên khi xảy ra sự cố, phương tiện nhanh chóng ùn lại phía sau. Vừa nhận tin, anh em lập tức chia nhiệm vụ, người tiếp cận hiện trường cứu nạn, người phối hợp CSGT phân luồng để hạn chế ùn tắc", anh Huỳnh kể.

Khi có mặt tại hiện trường, lực lượng cứu hộ nhanh chóng sử dụng thiết bị chuyên dụng đưa tài xế mắc kẹt trong cabin ra ngoài, đồng thời động viên nạn nhân giữ bình tĩnh, bảo đảm an toàn để tránh gây thêm tổn thương cho nạn nhân.

"Lúc đó, điều chúng tôi nghĩ đến duy nhất là đưa người bị nạn ra ngoài nhanh nhất. Sau khi bảo đảm an toàn cho nạn nhân mới tính đến việc giải tỏa hiện trường, khôi phục lưu thông", anh Huỳnh chia sẻ.

Xe tuần đường vừa dừng, các thành viên nhanh chóng xuống xe triển khai nhiệm vụ. Không cần phân công, mỗi người lập tức vào đúng vị trí theo quy trình xử lý sự cố. Một người mang chóp nón chạy ngược chiều tạo vùng cảnh báo, một người dựng biển báo phản quang, người còn lại tiếp cận vị trí vật cản để xử lý. Mọi thao tác diễn ra khẩn trương khi dòng xe tải, xe container vẫn liên tục lưu thông sát hiện trường.

Một mảnh lốp xe container tưởng chừng nhỏ nhưng nếu không được thu dọn kịp thời có thể khiến các phương tiện phía sau giảm tốc đột ngột, làm tăng nguy cơ va chạm dây chuyền. Chưa đầy hai phút, mảnh lốp đã được đưa lên xe, toàn bộ thiết bị cảnh báo được thu hồi và chiếc xe tuần đường nhanh chóng nhập trở lại dòng lưu thông.

Giữ bình yên từ những việc nhỏ nhất

Quan sát thực tế cho thấy, mọi thao tác tại hiện trường đều được triển khai khẩn trương. Đặt xong chóp nón cảnh báo, một thành viên lập tức quay lại hỗ trợ đồng đội xử lý vật cản. Trong suốt quá trình làm việc, lực lượng tuần đường không chỉ tập trung vào hiện trường mà còn liên tục quan sát dòng xe phía sau để kịp thời ứng phó khi có phương tiện chuyển làn hoặc tiến sát khu vực xử lý.

"Trên cao tốc, không có thời gian để chậm. Chỉ cần một làn đường bị phong tỏa khoảng 5 phút, hàng trăm phương tiện sẽ tiếp tục dồn về hiện trường. Càng xử lý chậm, ùn tắc càng kéo dài và việc khôi phục lưu thông cũng mất nhiều thời gian hơn", ông Nguyễn Phúc Bình Giang nói.

Theo ông Giang, xử lý sự cố trên cao tốc không đơn thuần là dọn hiện trường mà là cuộc chạy đua nhằm ngăn ùn tắc và phòng ngừa tai nạn thứ cấp. Mỗi phút tiếp cận sớm giúp giảm nguy cơ ùn tắc, hạn chế va chạm dây chuyền và rút ngắn thời gian khôi phục lưu thông. Vì vậy, toàn bộ quy trình từ tiếp nhận thông tin đến xử lý hiện trường đều được chuẩn hóa và luyện tập thành phản xạ để rút ngắn tối đa thời gian ứng cứu.

"Hiện trường chưa an toàn thì ca trực của chúng tôi chưa kết thúc", ông Nguyễn Phúc Bình Giang chia sẻ.

Đơn vị quản lý không chỉ vận hành hơn 20km cao tốc mà còn phụ trách hầm Đèo Bụt - vị trí đòi hỏi quy trình ứng cứu và bảo đảm an toàn nghiêm ngặt do đặc thù không gian kín và lưu lượng phương tiện lớn.

Đứng trên tuyến cao tốc mới thấy, những công việc tưởng chừng đơn giản như thu dọn một mảnh lốp hay kéo một cành cây khỏi mặt đường luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bởi phía sau lực lượng tuần đường là dòng phương tiện lưu thông với tốc độ cao, còn phía trước là áp lực xử lý sự cố trong thời gian ngắn nhất để hạn chế ùn tắc và ngăn ngừa tai nạn thứ cấp.