Phó Bí thư Tỉnh ủy Võ Thị Minh Sinh làm việc với các xã khu vực Quế Phong về tình hình phát triển dược liệu

Tham dự cuộc làm việc có Thiếu tướng Vũ Văn Tùng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, cùng lãnh đạo các sở, ngành và Thường trực Đảng ủy các xã: Quế Phong, Tiền Phong, Tri Lễ, Mường Quàng và Thông Thụ.

Phó Bí thư Tỉnh ủy làm việc với 5 xã khu vực Tây Bắc Nghệ An về tình hình phát triển dược liệu. Ảnh: Thành Cường

Báo cáo tại cuộc làm việc, khẳng định cụm 5 xã khu vực Quế Phong sở hữu tiềm năng dược liệu đặc biệt nổi trội. Với tổng diện tích tự nhiên gần 189.000 ha, trong đó, đất lâm nghiệp chiếm trên 173.000 ha (đạt tỷ lệ 91,78%) và độ che phủ rừng trung bình đạt 82,5%, đây là vùng có diện tích rừng tự nhiên lớn nhất tỉnh Nghệ An. Hệ sinh thái rừng nguyên sinh còn tương đối nguyên vẹn gắn liền với 2 "ngân hàng gen" quý giá là Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt và Pù Huống.

Phó Bí thư Tỉnh ủy khảo sát vườn ươm của Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt. Ảnh: Thành Cường

Khảo sát bước đầu ghi nhận toàn vùng có tới 412 loài cây thuốc, trong đó, có 10 loài quý hiếm ghi nhận trong Sách đỏ Việt Nam như: lan kim tuyến, đẳng sâm, hà thủ ô đỏ, ngũ gia bì gai...

Đến nay, các địa phương đã hình thành vùng trồng và khai thác tập trung với trên 1.519 ha quế Quỳ, 303,5 ha bon bo trồng dưới tán rừng, 24,5 ha chè hoa vàng gắn với tiêu chuẩn OCOP và hàng chục ha sa nhân tím, nhân trần. Hàng năm, nguồn thu từ khai thác tự nhiên và trồng trọt đạt hàng trăm tấn quả bon bo, hàng chục tấn vỏ quế khô và nụ chè hoa vàng, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho đồng bào các dân tộc thiểu số.

Đoàn công tác Ban Chỉ đạo phát triển dược liệu tỉnh tham quan mô hình trồng quế tại xã Tiền Phong. Ảnh: Thành Cường

Mặc dù sở hữu tài nguyên vô cùng phong phú, nhưng tại phiên thảo luận, các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng: Kết quả phát triển dược liệu tại Quế Phong vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, chưa thể giúp người dân vùng cao bứt phá thoát nghèo bền vững.

Quy mô sản xuất hiện nay vẫn mang tính nhỏ lẻ, phân tán; tập quán khai thác hái lượm tự nhiên còn chiếm tỷ trọng cao khiến nguy cơ suy giảm nguồn gen luôn thường trực. Đa số người dân vẫn dùng giống tự nhiên bản địa chưa qua bình tuyển; công nghệ sơ chế cực kỳ sơ khai (chủ yếu phơi khô thủ công); công nghiệp chế biến sâu hầu như là "khoảng trống". Đáng chú ý, chuỗi liên kết giữa "4 nhà" bị đứt gãy, sản phẩm phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái gom mua trôi nổi nên giá trị gia tăng thu về rất thấp.

Bí thư Đảng ủy xã Quế Phong phát biểu ý kiến tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Cường

Đặc biệt, đại diện các xã đã phản ánh nút thắt lớn nhất hiện nay nằm ở cơ chế, chính sách hỗ trợ từ chương trình mục tiêu quốc gia. Theo quy định tại Thông tư của Bộ Y tế, dự án vùng trồng dược liệu quý tập trung bắt buộc phải có diện tích tối thiểu 210 ha liền khoảnh và phải do doanh nghiệp đạt chuẩn GACP-WHO chủ trì.

Đồng chí Nguyễn Văn Trường - Phó Chánh Văn phòng Tỉnh ủy phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Cường

Với địa hình miền núi bị chia cắt mạnh bởi sông, suối, độ dốc lớn, các xã hoàn toàn không thể gom đủ quỹ đất sạch liền mảnh, đồng thời, rất khó thu hút các doanh nghiệp dược lớn đầu tư vào vùng sâu, vùng xa. Điều này dẫn đến tình trạng vốn Nhà nước có sẵn nhưng không thể giải ngân.

Đồng chí Nguyễn Danh Hùng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Cường

Từ thực tế này, các địa phương kiến nghị tỉnh và Trung ương sớm điều chỉnh linh hoạt quy định quy mô vùng trồng xuống; ban hành Nghị quyết HĐND tỉnh về cơ chế đặc thù hỗ trợ 100% tiền giống, phân bón cho hộ nghèo; đồng thời, hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, công nhận vườn giống cây bố mẹ đạt chuẩn.

Phó Bí thư Tỉnh ủy Võ Thị Minh Sinh kết luận cuộc làm việc. Ảnh: Thành Cường

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, đồng chí Võ Thị Minh Sinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển dược liệu tỉnh nhấn mạnh: Phát triển dược liệu là bài toán thực tiễn phức tạp, đòi hỏi các cấp, các ngành phải vừa làm, vừa học, vừa nghiên cứu khảo sát để tìm ra hướng đi đột phá, đặc biệt là tạo sinh kế bền vững cho nhân dân 79 xã miền núi của tỉnh.

Khẳng định khu vực Quế Phong là vùng trọng điểm phát triển dược liệu dưới tán rừng của tỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy lưu ý phát triển dược liệu dưới tán rừng phải gắn với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch lâm nghiệp và nhu cầu thực tế của người dân. Tuyệt đối không đánh đổi tài nguyên rừng lấy tăng trưởng trước mắt. Đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, ưu tiên các cây dược liệu bản địa (quế Quỳ, bon bo, chè hoa vàng...).

Các đồng chí Thường trực Đảng ủy các xã khu vực Quế Phong tham dự cuộc làm việc. Ảnh: Thành Cường

Phó Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu 5 xã Tây Bắc Nghệ An khẩn trương tuyên truyền, quán triệt Nghị quyết/Kết luận 01 của Tỉnh ủy và việc thành lập Ban Chỉ đạo phát triển dược liệu đến tận từng chi bộ và nhân dân để tạo sự đồng thuận cao.

Song song với đó, thực hiện hành lập Ban Chỉ đạo phát triển dược liệu cấp xã; khẩn trương rà soát hiện trạng rừng, quỹ đất lâm nghiệp và quy hoạch vùng trồng. Xây dựng kế hoạch, đề án phát triển dược liệu giai đoạn 2026 - 2027 gắn với bố trí nguồn lực triển khai.

Phó Bí thư Tỉnh ủy ủng hộ và gợi mở việc nghiên cứu xây dựng Đề án liên kết vùng giữa các xã lân cận để hình thành vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn, tạo thương hiệu riêng như quế Quỳ, chè hoa vàng, phục vụ việc thu hút nhà máy chế biến sâu.

Đánh giá toàn diện việc thực hiện Quyết định 1187/QĐ-UBND về quy hoạch dược liệu, chủ động khảo sát thực tế diện tích cây keo hiện có để đề xuất điều chỉnh quy hoạch cây trồng lâm nghiệp/dược liệu sát thực tiễn.

Các đồng chí lãnh đạo sở, ngành tham dự cuộc làm việc. Ảnh: Thành Cường

Đồng chí Võ Thị Minh Sinh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, tham mưu toàn bộ quy trình đầu vào, chuỗi liên kết giá trị và tháo gỡ khó khăn tiêu thụ cho người dân.

Ban Quản lý KBT Thiên nhiên Pù Hoạt, Pù Huống phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong việc bảo tồn nguồn gen, thuê môi trường rừng và nhân giống cung ứng cho nhân dân.

Tháo gỡ các nút thắt thể chế (như quy định diện tích 210 ha tại Thông tư Bộ Y tế hay Nghị định 183/NĐ-CP); tham mưu đặt hàng các chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu sâu về dược tính, thương hiệu dược liệu.