Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng: 'AI phải tạo ra giá trị thực chất, chứ không chỉ ấn tượng về mặt công nghệ'

Sáng nay 22/10, tại Hà Nội, Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 lần thứ 7 đã diễn ra dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và Tập đoàn IEC là đơn vị phối hợp tổ chức.

Khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày

Chia sẻ tại hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng cho rằng, chúng ta cần cùng nhau trả lời ba câu hỏi quan trọng: Làm thế nào để khai thác hiệu quả sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI)? Làm thế nào để giữ vững niềm tin của khách hàng? Và làm thế nào để hệ thống ngân hàng tiếp tục vận hành an toàn, ổn định trước những rủi ro ngày càng phức tạp?

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng. Ảnh: Ban Tổ chức

Hiện nay, hệ thống ngân hàng đang xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Đây là con số rất lớn nếu đặt trong tương quan với quy mô GDP của Việt Nam, hiện khoảng 500 tỷ USD.

Nếu như giai đoạn trước, chuyển đổi số ngành ngân hàng chủ yếu tập trung vào số hóa quy trình và đưa dịch vụ lên môi trường số, thì giai đoạn tiếp theo phải hướng tới khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển các mô hình hoạt động thông minh.

“Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ngân hàng nào ứng dụng nhiều công nghệ hơn, mà ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, biến công nghệ thành năng suất, hiệu quả hoạt động và củng cố niềm tin của khách hàng”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh.

Và từ góc độ đó, vị đại diện Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh một số thông điệp. Thông điệp đầu tiên là AI phải tạo ra giá trị thực chất, chứ không chỉ tạo ra ấn tượng về mặt công nghệ.

Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, ngân hàng vận hành hiệu quả hơn và các rủi ro được nhận diện sớm hơn.

Vì vậy, AI phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của tổ chức, gắn với dữ liệu, quy trình nghiệp vụ, nguồn nhân lực và mô hình quản trị. AI không chỉ là công việc của bộ phận công nghệ, mà còn là vấn đề chiến lược, mô hình kinh doanh và trách nhiệm quản trị của mỗi ngân hàng.

“Cùng với chiến lược phát triển AI của quốc gia, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành thông tư quy định về an toàn, quản trị rủi ro trong ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng. Tôi đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu kỹ và tổ chức triển khai nghiêm túc.

Ứng dụng AI phải có trách nhiệm với khách hàng, với tổ chức và mang lại hiệu quả thực chất, không thể chỉ coi AI như một lớp vỏ công nghệ để tạo hình ảnh hiện đại”, ông Dũng nói.

Thông điệp thứ hai, càng số hóa thì niềm tin càng trở thành tài sản quan trọng của hệ thống ngân hàng.

Ngân hàng vốn là ngành kinh doanh dựa trên niềm tin. Trong môi trường số, niềm tin không chỉ đến từ uy tín của tổ chức mà còn được xây dựng thông qua khả năng bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi của khách hàng trong từng giao dịch.

Cùng với việc mở rộng dịch vụ ngân hàng số, toàn ngành đã tập trung củng cố nền tảng định danh, xác thực, làm sạch dữ liệu và tăng cường khả năng cảnh báo sớm đối với các giao dịch có dấu hiệu rủi ro.

Từ ngày 1/7/2024, ngành Ngân hàng triển khai các yêu cầu xác thực đối với khách hàng cá nhân. Tiếp đó, từ ngày 1/7/2025, việc xác thực được triển khai đối với khách hàng tổ chức.

Tuy nhiên, các phương thức, thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi, đòi hỏi cơ quan quản lý và các tổ chức tín dụng phải thường xuyên cập nhật những giải pháp bảo vệ mới.

Hiện nay, tại một số ngân hàng, trên 95% giao dịch đã được thực hiện qua các kênh số. Với quy mô và giá trị giao dịch rất lớn, niềm tin của khách hàng chính là tài sản quan trọng nhất mà hệ thống ngân hàng phải tiếp tục gìn giữ và củng cố.

Thông điệp thứ ba là khả năng chống chịu phải trở thành năng lực cốt lõi của mỗi ngân hàng.

Xây dựng khả năng chống chịu

Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản yêu cầu các ngân hàng, bên cạnh giám sát an ninh mạng, phải tổ chức giám sát hoạt động giao dịch.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng tham gia các gian hàng. Ảnh: Ban Tổ chức.

Bởi các phương thức tấn công hiện nay không nhất thiết nhắm vào tài khoản của khách hàng, mà tin tặc có thể tìm cách chiếm đoạt tiền cả khách hàng lẫn ngân hàng.

Do đó, Phó Thống đốc Dũng yêu cầu các ngân hàng phải giám sát đồng thời cả an ninh mạng và hoạt động giao dịch. Trách nhiệm bảo đảm an toàn, xây dựng niềm tin của khách hàng không chỉ thuộc về bộ phận công nghệ thông tin hay an ninh mạng, mà còn thuộc về các bộ phận nghiệp vụ, vận hành và quản lý giao dịch.

Qua đó, Phó Thống đốc đề nghị lãnh đạo các ngân hàng trực tiếp chỉ đạo, triển khai quyết liệt nội dung này.

Trong bối cảnh các mối đe dọa trên không gian mạng ngày càng phức tạp, chúng ta phải chuyển từ tư duy chỉ bảo vệ hệ thống sang xây dựng khả năng chống chịu.

Một tổ chức có khả năng chống chịu không chỉ phòng vệ tốt, mà còn phải phát hiện sớm, ứng phó nhanh, duy trì các dịch vụ thiết yếu và khôi phục hoạt động hiệu quả khi xảy ra sự cố.

An ninh, an toàn phải trở thành một phần trong chiến lược và quản trị ngân hàng, chứ không phải một lớp bảo vệ được bổ sung sau cùng.

Giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ngành Ngân hàng sẽ được quyết định bởi khả năng kết hợp hài hòa bốn yếu tố: công nghệ đủ mạnh, dữ liệu đủ tốt, quản trị đủ chặt chẽ và con người đủ năng lực.

Công nghệ mạnh nhưng dữ liệu kém thì AI khó tạo ra giá trị. Dữ liệu tốt nhưng quản trị yếu sẽ làm gia tăng rủi ro. Hệ thống hiện đại nhưng con người không đủ năng lực thì đổi mới cũng khó đi vào thực chất.

Vì vậy, bốn yếu tố công nghệ, dữ liệu, quản trị và con người phải được phát triển đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với nhau.

“Tôi đánh giá cao việc nhiều ngân hàng đã thành lập các bộ phận chuyên trách về an ninh mạng, tách biệt với bộ phận công nghệ thông tin, đồng thời xây dựng những kênh giám sát độc lập để tăng cường khả năng phát hiện, xử lý rủi ro.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thanh toán số, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ mới.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn, bảo vệ dữ liệu và nâng cao khả năng chống chịu của toàn ngành”, ông Dũng gửi thông điệp.

Một số ngân hàng đã triển khai rất bài bản, không chỉ đầu tư hạ tầng công nghệ mà còn bố trí cả địa điểm làm việc dự phòng cho hàng trăm cán bộ, nhân viên. Thậm chí, có ngân hàng duy trì nhân sự thường trực tại trung tâm dự phòng để sẵn sàng tiếp quản hoạt động khi hệ thống chính gặp sự cố.

Đây là những khoản đầu tư cần thiết, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự an toàn và ổn định của hoạt động ngân hàng. Ông Dũng đề nghị các tổ chức tín dụng phải quan tâm đúng mức đến ba yêu cầu: bảo đảm an ninh, bảo đảm an toàn và đặc biệt là bảo đảm hoạt động liên tục.

“AI có thể giúp ngân hàng thông minh hơn, dữ liệu có thể giúp ngân hàng thấu hiểu khách hàng hơn, nhưng niềm tin và khả năng chống chịu mới là những yếu tố quyết định ngân hàng có thể đi được bao xa trong kỷ nguyên số”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng khẳng định.