Phó thủ tướng nêu mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công, đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng

Ngày 12/11, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội về lĩnh vực tài chính, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm liên quan đến huy động nguồn lực đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), sử dụng vốn ODA và giải ngân vốn đầu tư công.

Nhà nước có thể hỗ trợ nhà đầu tư PPP tới 70% vốn

Về huy động nguồn lực xã hội theo hình thức PPP, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư các dự án, đặc biệt trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông.

Theo Phó thủ tướng, đây là phương thức được nhiều quốc gia phát triển áp dụng hiệu quả. Các dự án PPP thường được triển khai theo hai hình thức: doanh nghiệp trực tiếp đầu tư xây dựng, sau đó thu phí để hoàn vốn và hưởng lợi nhuận; hoặc Nhà nước đầu tư xây dựng rồi chuyển giao cho doanh nghiệp khai thác, thu phí theo hình thức vận hành và bảo trì (O&M).

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: VGP.

Tại Việt Nam, hình thức phổ biến hiện nay là doanh nghiệp đầu tư xây dựng, sau đó thu phí để hoàn vốn, với thời gian khai thác thường khoảng 20 năm.

Lý giải thời gian khai thác này, Phó thủ tướng cho biết doanh nghiệp khi đầu tư thường phải vay vốn ngân hàng, trong khi thời hạn cho vay của ngân hàng chỉ khoảng 10-12 năm. Do đó, nhà đầu tư phải bố trí thêm vốn tự có để triển khai dự án.

Trong quá trình thu phí, Nhà nước có cơ chế bảo đảm quyền lợi và chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp. Theo quy định của Luật PPP, Nhà nước có thể hỗ trợ nhà đầu tư khoảng 50% tổng mức đầu tư, trường hợp đặc biệt có thể lên tới 70%, tùy thuộc đặc điểm và hiệu quả của từng dự án.

Phó thủ tướng cho rằng trước đây, khi doanh nghiệp phải tự bỏ toàn bộ vốn đầu tư, nhiều dự án PPP gặp khó khăn về hiệu quả tài chính. Với cơ chế Nhà nước tham gia chia sẻ, hầu hết các dự án mới được đánh giá đều có hiệu quả tốt hơn.

Đối với hình thức O&M, Phó thủ tướng cho biết Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang triển khai các công việc liên quan, dự kiến thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, đặc biệt là các đoạn tuyến trên cao tốc Bắc - Nam.

Theo đánh giá của Chính phủ, hình thức này có thể thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp do hạn chế được những rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công và biến động giá.

Bên cạnh đó, pháp luật về PPP cũng quy định cơ chế chia sẻ trong trường hợp doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến và việc Nhà nước mua lại dự án trong một số trường hợp đặc biệt.

Vay ODA tập trung vào các dự án lớn, hiệu quả

Liên quan đến huy động vốn ODA, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam hiện không còn được tiếp cận các nguồn vốn ODA có điều kiện ưu đãi cao như trước đây, trong khi nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vẫn rất lớn.

Dù vậy, dư địa huy động vốn của Việt Nam còn tương đối lớn khi các chỉ tiêu về nợ công, vay nước ngoài và nợ Chính phủ đều thấp hơn mức trần Quốc hội cho phép.

Theo Phó Thủ tướng, việc tiếp tục huy động vốn ODA cùng các nguồn vốn khác là cần thiết, nhưng phải tính toán kỹ hiệu quả sử dụng vốn.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đánh giá đầy đủ chi phí vay, rà soát các điều kiện liên quan đến thi công và lựa chọn nhà thầu nhằm bảo đảm an toàn, hiệu quả của các khoản vay.

"Chúng ta cũng đã có chỉ đạo về việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các dự án và chỉ tập trung vay vốn cho một số dự án đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội, kể cả hiệu quả tài chính", Phó Thủ tướng cho biết.

Đồng thời, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh chủ trương chỉ tập trung vốn vào một số dự án lớn, không đầu tư dàn trải như trước đây.

Phó thủ tướng giải trình các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: VGP.

Giải ngân 100% vốn đầu tư công, đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng

Về giải ngân vốn đầu tư công, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt nhằm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn, qua đó đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng kinh tế.

Đây là một trong những yếu tố quan trọng để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trong năm 2026.

Theo Phó thủ tướng, kết quả giải ngân vốn đầu tư công trong 10 tháng đạt 74%, là mức rất tích cực đối với năm đầu tiên của nhiệm kỳ.

Làm rõ vấn đề tạm ứng vốn được một số đại biểu Quốc hội quan tâm, Phó thủ tướng cho biết việc tạm ứng khoảng 30% giá trị hợp đồng cho nhà thầu sau khi ký kết, nhất là tại các dự án lớn, nhằm tạo điều kiện mua nguyên vật liệu và chuẩn bị thi công là hoạt động bình thường.

Ông cho rằng đây là vấn đề khách quan trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu tiên của nhiệm kỳ 2026-2030.

Đối với một số khoản tồn đọng từ trước, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo đảm giải ngân thực chất, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.