Phòng loãng xương: Cần thực hiện suốt vòng đời

Phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới

Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em Tống Trần Hà phát biểu tại chương trình. Ảnh: PV

Tại mít tinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh thế giới năm 2026 và chương trình tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh, do Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phối hợp Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam tổ chức chiều 15-10, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em Tống Trần Hà cho biết, năm 2026, Ngày Mãn kinh thế giới hướng tới chủ đề “Đau mạn tính ở tuổi trung niên”, nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ nhận thức sang chăm sóc dựa trên bằng chứng.

Trên thực tế, đau mạn tính, từ đau cơ xương khớp, đau đầu đến các rối loạn tiết niệu - sinh dục, có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của phụ nữ trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Tuy nhiên, những triệu chứng này đôi khi bị xem nhẹ, quy kết cho yếu tố tâm lý hoặc coi là hệ quả tất yếu của tuổi tác mà người phụ nữ phải âm thầm chịu đựng. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức, chủ động chăm sóc sức khỏe và cải thiện chất lượng cuộc sống cho phụ nữ trung niên là yêu cầu cần được quan tâm trong công tác chăm sóc sức khỏe hiện nay.

Theo GS. TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam, việc chăm sóc sức khỏe phụ nữ trung niên cần tiếp cận toàn diện, không chỉ tập trung vào một triệu chứng mà còn quan tâm đến sức khỏe cơ xương khớp, nội tiết, giấc ngủ, sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống. Trong đó, phòng ngừa loãng xương là vấn đề cần được chú trọng.

Đồng quan điểm trên, TS. bác sĩ Lê Quang Thanh, Phó Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Y học Bà mẹ và Thai nhi thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, loãng xương là vấn đề sức khỏe đáng quan tâm ở người trên 50 tuổi, trong đó phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới. Ước tính, cứ 10 phụ nữ trên 50 tuổi thì 3 người mắc loãng xương.

Theo bác sĩ Lê Quang Thanh, trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, tốc độ mất xương có thể đạt khoảng 2% mỗi năm. Sự suy giảm mật độ xương kéo dài khiến cấu trúc xương yếu dần, làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương, đặc biệt tại cột sống.

Tuy nhiên, chăm sóc sức khỏe xương không nên chỉ bắt đầu khi phụ nữ bước vào tuổi mãn kinh. Khối lượng xương đỉnh được hình thành chủ yếu từ thời thơ ấu đến khoảng 20-30 tuổi. Khối lượng xương đạt được trong giai đoạn này càng cao thì nền tảng bảo vệ xương trước quá trình mất xương do lão hóa về sau càng tốt.

Sau tuổi 30, quá trình mất xương có thể bắt đầu diễn ra và có xu hướng gia tăng theo tuổi. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe xương cần được chú trọng từ sớm.

Bổ sung canxi đúng cách, phù hợp từng giai đoạn cuộc đời

Thể dục thường xuyên giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe xương khớp. Ảnh: Kim Thoa

Dinh dưỡng đầy đủ, vận động thể lực và lối sống lành mạnh là những yếu tố nền tảng để duy trì sức khỏe xương. Trong đó, canxi, vitamin D và protein có vai trò quan trọng đối với quá trình hình thành và duy trì cấu trúc xương.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng khẩu phần ăn của một bộ phận người dân chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu các dưỡng chất này. Việc sử dụng sữa và các chế phẩm từ sữa chưa được duy trì thường xuyên; một số người hạn chế nhóm thực phẩm này nhưng chưa có nguồn thay thế phù hợp.

Bác sĩ Lê Quang Thanh khuyến cáo, ở trẻ em và người trẻ, cần chú trọng xây dựng khối lượng xương đỉnh thông qua chế độ ăn cân đối, kết hợp hoạt động thể lực phù hợp, nhất là các bài tập chịu trọng lượng. Duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia cũng góp phần bảo vệ sức khỏe xương lâu dài.

Trong độ tuổi trưởng thành, mục tiêu là duy trì các thói quen có lợi, đồng thời nhận biết nguy cơ suy giảm mật độ xương dù chưa xuất hiện triệu chứng. Với người trên 50 tuổi, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh, cần quan tâm đánh giá nguy cơ loãng xương, nhất là ở những người có tiền sử gãy xương hoặc mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến chuyển hóa xương. Việc thăm khám và đánh giá định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ, tạo điều kiện can thiệp trước khi xảy ra biến chứng.

Chế độ ăn giàu rau xanh giúp bổ sung dưỡng chất, tăng cường sức khỏe xương. Ảnh: PV

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lý và vận động thường xuyên, mỗi người cần chú ý phòng ngừa té ngã, nhất là ở người cao tuổi. Đồng thời, những người có yếu tố nguy cơ nên chủ động thăm khám để được tư vấn và lựa chọn biện pháp can thiệp phù hợp.

Sự kết hợp giữa nâng cao nhận thức, dự phòng từ cộng đồng và chăm sóc y tế theo từng nhóm đối tượng sẽ góp phần giảm gánh nặng do loãng xương, hạn chế các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.