Dinh dưỡng hợp lý giúp thai phụ kiểm soát đái tháo đường thai kỳ

KHÔNG NÊN CẮT HOÀN TOÀN TINH BỘT

Đái tháo đường thai kỳ thường được phát hiện qua xét nghiệm dung nạp glucose, phổ biến ở giai đoạn thai 24 - 28 tuần. Khi được chẩn đoán, nhiều thai phụ lo lắng, tự ý kiêng đường hoặc cắt hoàn toàn cơm và thực phẩm chứa tinh bột. 

Phụ nữ đang mang thai cần ăn uống với tỷ lệ hợp lý các chất để tránh tiểu đường thai kỳ. Ảnh minh họa có sử dụng AI

Tuy nhiên, mục tiêu dinh dưỡng không phải là ăn càng ít càng tốt, mà là ăn đủ, cân đối các nhóm chất và kiểm soát khẩu phần phù hợp.

Carbohydrate là nguồn năng lượng quan trọng đối với cơ thể, đồng thời glucose cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Vì vậy, thai phụ không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn cơm, khoai, ngũ cốc hoặc các thực phẩm chứa carbohydrate khác. 

Thay vào đó, nên lựa chọn nguồn tinh bột phù hợp như: Gạo nguyên cám, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, khoai và các loại đậu với khẩu phần hợp lý. Bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, nước ép có đường và các món tráng miệng nhiều đường cần được hạn chế. 

Chế độ ăn cũng phải bảo đảm cân đối giữa carbohydrate, protein và chất béo, tránh thay thế tinh bột bằng quá nhiều thịt hoặc chất béo.

Một nguyên tắc đơn giản là tăng rau xanh, lựa chọn nguồn đạm nạc và kiểm soát lượng tinh bột trong mỗi bữa. Khoảng một nửa đĩa ăn có thể dành cho rau ít tinh bột như: Rau cải, bông cải xanh, dưa leo, cà chua, bí xanh và nấm; một phần tư dành cho cá, thịt nạc, trứng, tôm hoặc đậu phụ; phần còn lại dành cho thực phẩm chứa tinh bột với lượng phù hợp. Thai phụ nên ưu tiên các món luộc, hấp, kho hoặc nướng; hạn chế thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn.

ĂN UỐNG KHOA HỌC, KẾT HỢP VẬN ĐỘNG

Thay vì tập trung thức ăn vào 2 hoặc 3 bữa lớn, thai phụ có thể chia khẩu phần thành 3 bữa chính kết hợp các bữa phụ theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Cách phân bố này giúp kiểm soát lượng carbohydrate trong từng bữa và hạn chế đường huyết tăng cao sau ăn.

Bữa sáng cần được chú ý, tránh ăn quá nhiều xôi, cháo, bún, phở hoặc bánh mì trắng mà thiếu protein và rau. Khẩu phần nên được điều chỉnh theo nhu cầu dinh dưỡng và kết quả theo dõi đường huyết. 

Trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ nên không cần kiêng hoàn toàn. Tuy nhiên, thai phụ cần kiểm soát lượng ăn, ưu tiên trái cây nguyên quả thay vì nước ép để hạn chế tiêu thụ quá nhiều đường trong thời gian ngắn.

Sữa và các sản phẩm từ sữa là nguồn cung cấp protein, canxi cần thiết. Thai phụ có thể chọn sữa không đường hoặc sản phẩm phù hợp theo tư vấn của nhân viên y tế, đồng thời tính lượng sữa vào khẩu phần hằng ngày. 

Nước lọc nên là đồ uống chính; nước ngọt, trà sữa và nước trái cây đóng chai có đường cần được hạn chế. Bên cạnh đó, nên ưu tiên chất béo không bão hòa từ cá, các loại hạt, quả bơ và dầu thực vật; hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa. Không nên áp dụng chế độ ăn quá ít tinh bột hoặc ăn kiêng nghiêm ngặt vì có thể khiến khẩu phần mất cân đối và làm tăng quá trình tạo thể ceton.

Đối với thai phụ không có chống chỉ định, đi bộ nhẹ nhàng sau bữa ăn có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Hình thức vận động cần phù hợp với tình trạng thai kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

THEO DÕI ĐƯỜNG HUYẾT, TÁI KHÁM ĐÚNG LỊCH

Theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế là cơ sở quan trọng để điều chỉnh chế độ ăn và phương pháp điều trị. Các mục tiêu thường được sử dụng trong quản lý đái tháo đường thai kỳ gồm đường huyết lúc đói không quá 5,3 mmol/L, sau ăn một giờ không quá 7,8 mmol/L và sau ăn hai giờ không quá 6,7 mmol/L. Mục tiêu cụ thể có thể được bác sĩ điều chỉnh tùy tình trạng của từng thai phụ.

Nếu đường huyết thường xuyên vượt mục tiêu dù đã tuân thủ chế độ ăn và vận động, thai phụ cần tái khám, không tự ý nhịn ăn hoặc cắt giảm khẩu phần. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định insulin hoặc phương pháp điều trị phù hợp khác.

Kiểm soát đái tháo đường thai kỳ cần sự phối hợp giữa dinh dưỡng, vận động, theo dõi đường huyết và điều trị khi cần thiết. Chế độ ăn phải được cá thể hóa theo cân nặng, tuổi thai, mức tăng cân và tình trạng sức khỏe của từng người. 

Phát hiện sớm, quản lý đúng và tái khám đầy đủ sẽ góp phần giúp thai phụ kiểm soát đường huyết, bảo vệ sức khỏe của mẹ và thai nhi.