Phụ nữ-chủ thể quan trọng trong phát triển kinh tế số và kinh tế xanh

Khu vực kinh tế tư nhân có ưu thế trong huy động vốn chuyển đổi xanh, chủ động hơn trong sáng kiến về tái chế, sản xuất sạch hơn. Ảnh: DUY ĐÔNG.

Đây không chỉ là xu hướng tất yếu của thời đại mà còn là yêu cầu khách quan để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thực hiện các cam kết quốc tế về phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi năng lượng công bằng.

Trong tiến trình ấy, phát huy vai trò của phụ nữ-lực lượng chiếm hơn một nửa dân số và gần một nửa lực lượng lao động xã hội-có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu được tạo điều kiện tiếp cận tri thức, công nghệ, nguồn lực tài chính và môi trường đổi mới sáng tạo, phụ nữ không chỉ là lực lượng thích ứng với chuyển đổi mà còn trở thành chủ thể kiến tạo giá trị mới, thúc đẩy phát triển bao trùm, bền vững.

Nhận diện rõ yêu cầu đó, dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031 xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức Hội là hỗ trợ phụ nữ tham gia hiệu quả vào nền kinh tế số và kinh tế xanh thông qua các giải pháp mang tính chiến lược, đồng bộ và dài hạn.

Nâng cao năng lực số - điều kiện tiên quyết để phụ nữ tham gia nền kinh tế mới

Chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị, phân phối và tiêu dùng trên toàn cầu. Tuy nhiên, khoảng cách số giữa các nhóm dân cư, nhất là ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa vẫn là thách thức lớn. Đối với phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ yếu thế, thiếu kỹ năng số đồng nghĩa với nguy cơ bị hạn chế cơ hội tiếp cận việc làm, thị trường và các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Thực tiễn cho thấy, trong nhiệm kỳ vừa qua, tổ chức Hội đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước hình thành nền tảng số trong hệ thống Hội. Chủ đề năm “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động Hội” được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở; các chương trình như “Ngày hội Phụ nữ trên hành trình chuyển đổi số”, cuộc thi ứng dụng công nghệ thông tin trong sinh hoạt Hội hay các hội thảo chuyên đề về chuyển đổi số đã góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho cán bộ, hội viên, phụ nữ.

Đến nay, 100% cơ sở Hội đã ứng dụng phần mềm trong hoạt động, hơn 92% chi hội sử dụng mạng xã hội để kết nối hội viên và triển khai nhiệm vụ. Đây là tiền đề quan trọng để tổ chức Hội bước sang giai đoạn phát triển mới với mục tiêu chuyển đổi số toàn diện hơn.

Nhiệm kỳ tới, phong trào “Bình dân học vụ số” sẽ được triển khai sâu rộng nhằm phổ cập kỹ năng số cho phụ nữ. Mục tiêu đặt ra là đến cuối nhiệm kỳ, ít nhất 80% hội viên và 60% phụ nữ đáp ứng yêu cầu năng lực số công dân; mỗi phụ nữ được trang bị ít nhất một kỹ năng số cơ bản và có khả năng tự bảo vệ mình trên môi trường mạng.

Đây không chỉ là chỉ tiêu kỹ thuật mà còn là giải pháp căn cơ để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Khi người phụ nữ biết khai thác nền tảng số, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, thương mại điện tử hay các mô hình kinh doanh mới, cơ hội nâng cao thu nhập, phát triển sinh kế và tham gia quản trị xã hội cũng được mở rộng đáng kể.

Quan trọng hơn, chuyển đổi số không chỉ thay đổi công cụ lao động mà còn thay đổi tư duy phát triển. Từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi; từ kinh doanh truyền thống sang kinh doanh số; từ tiếp cận thụ động sang chủ động tìm kiếm thị trường-phụ nữ cần được trang bị đầy đủ năng lực để thích ứng và dẫn dắt sự thay đổi.

Chuyển đổi xanh - mở ra không gian phát triển mới cho phụ nữ

Cùng với chuyển đổi số, kinh tế xanh đang trở thành xu thế phát triển chủ đạo trên thế giới. Đối với Việt Nam, chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh không chỉ là yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn là giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Trong quá trình đó, phụ nữ có lợi thế đặc biệt bởi vai trò trực tiếp trong sản xuất nông nghiệp, tiêu dùng hộ gia đình và chăm lo đời sống cộng đồng. Với khả năng lan tỏa mạnh mẽ các giá trị xã hội, phụ nữ có thể trở thành lực lượng tiên phong thúc đẩy lối sống xanh, kinh tế tuần hoàn và tiêu dùng bền vững.

Ảnh: THÀNH ĐẠT.

Những năm qua, nhiều mô hình do phụ nữ triển khai đã cho thấy hiệu quả tích cực trong bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế bền vững. Các mô hình “Phụ nữ sống xanh”, “Ngôi nhà xanh”, “Phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn”, “Phụ nữ nói không với túi ni-lông và sản phẩm nhựa dùng một lần”, “Đường hoa phụ nữ” được triển khai rộng khắp, góp phần thay đổi nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

Theo số liệu của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, khoảng 10 nghìn mô hình bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu đã được xây dựng, tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng. Điều đáng chú ý là nhiều mô hình đã vượt ra khỏi phạm vi phong trào, từng bước chuyển thành mô hình sinh kế, tạo việc làm và thu nhập cho phụ nữ.

Nhiệm kỳ tới, tổ chức Hội sẽ tập trung hỗ trợ phụ nữ nông dân ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển sản phẩm OCOP, chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh, sạch, bền vững; thúc đẩy phụ nữ tham gia các chuỗi cung ứng xanh, kinh tế tuần hoàn và mô hình sản xuất phát thải thấp.

Đáng chú ý, mô hình “01 phụ nữ - 01 gia đình - 01 mô hình phát triển kinh tế” gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ được triển khai thí điểm. Đây là hướng tiếp cận có tính thực tiễn cao, lấy hộ gia đình làm hạt nhân phát triển kinh tế, đồng thời tạo động lực để phụ nữ chủ động tham gia vào quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng ở cấp cơ sở.

Song song với đó, việc khuyến khích phụ nữ và trẻ em gái tham gia lĩnh vực STEM sẽ góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực nữ chất lượng cao cho nền kinh tế số và kinh tế xanh trong tương lai. Trong kỷ nguyên khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, đầu tư cho tri thức của phụ nữ chính là đầu tư cho sự phát triển lâu dài của quốc gia.

Khơi dậy tinh thần khởi nghiệp và phát triển kinh tế tập thể

Một nền kinh tế số và kinh tế xanh không thể phát triển nếu thiếu tinh thần đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Thực tế thời gian qua cho thấy phụ nữ Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò năng động trong phát triển kinh tế, từ hộ kinh doanh nhỏ đến doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình kinh tế cộng đồng.

Nhiệm kỳ qua, hoạt động hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp được triển khai đồng bộ, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Đã có 118 nghìn phụ nữ được hỗ trợ khởi nghiệp, hơn 41 nghìn ý tưởng, dự án khởi nghiệp được hình thành và phát triển. Hệ sinh thái hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp bước đầu được thiết lập, tạo điều kiện để phụ nữ tiếp cận tri thức, kỹ năng quản trị, nguồn lực tài chính và thị trường.

Đặc biệt, Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035” được Chính phủ phê duyệt sẽ tiếp tục tạo cơ chế thúc đẩy phụ nữ từ phát triển sinh kế đến làm chủ doanh nghiệp, ưu tiên các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, công nghệ số, sản phẩm thân thiện môi trường và chuỗi giá trị xanh.

Song hành với khởi nghiệp cá nhân, kinh tế tập thể do phụ nữ quản lý cũng được xác định là hướng đi quan trọng nhằm tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho lao động nữ. Đến cuối năm 2025, các cấp Hội đã hỗ trợ thành lập 706 hợp tác xã mới, duy trì hơn 10 nghìn tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý.

Trong nhiệm kỳ mới, mỗi tỉnh, thành phố phấn đấu xây dựng ít nhất một cụm dự án sinh kế-hợp tác xã do phụ nữ quản lý theo hướng kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây không chỉ là giải pháp phát triển kinh tế mà còn góp phần nâng cao vai trò quản trị, năng lực tổ chức sản xuất của phụ nữ trong nền kinh tế hiện đại.

Vai trò của phụ nữ được nâng cao trong sản xuất. Ảnh: Nhandan.vn.

Mở rộng tiếp cận tài chính số và công nghệ

Để phụ nữ tham gia thực chất vào nền kinh tế số và kinh tế xanh, việc tiếp cận nguồn lực tài chính và công nghệ có ý nghĩa quyết định.

Những năm qua, các cấp Hội đã tích cực kết nối phụ nữ với các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, dịch vụ tài chính và giáo dục tài chính. Tính đến đầu năm 2026, tổng dư nợ ủy thác qua Hội đạt hơn 189 nghìn tỷ đồng, hỗ trợ gần 2,8 triệu khách hàng vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh.

Hoạt động tài chính vi mô cũng được mở rộng với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đa dạng hóa các sản phẩm tài chính và phi tài chính, góp phần hỗ trợ phụ nữ nghèo, phụ nữ yếu thế từng bước tham gia thị trường.

Nhiệm kỳ tới, việc hỗ trợ phụ nữ tiếp cận thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, nền tảng số và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ. “Ứng dụng Phụ nữ Việt Nam” cùng các nền tảng số của Hội sẽ trở thành kênh cung cấp kiến thức, thông tin thị trường và kỹ năng kinh tế thiết thực cho phụ nữ.

Đất nước đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá dựa trên khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh. Trong tiến trình đó, phát huy tiềm năng, trí tuệ và sức sáng tạo của phụ nữ không chỉ là yêu cầu của bình đẳng giới mà còn là động lực phát triển quốc gia.

Khi phụ nữ được trao cơ hội tiếp cận tri thức số, nguồn lực xanh và môi trường sáng tạo, họ sẽ không chỉ là người thụ hưởng thành quả phát triển mà còn trở thành lực lượng trực tiếp kiến tạo tăng trưởng mới, góp phần xây dựng nền kinh tế hiện đại, nhân văn và bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.