Qua bao mùa thương nhớ

Đường quê xanh bóng tre. (Ảnh chụp tại Khu bảo tồn Làng nhà sàn du lịch sinh thái Thái Hải, xã Tân Cương).

Ai cũng có một miền quê để thương, để nhớ, để mỗi khi đi xa lại thảng thốt tìm về trong miền ký ức. Đó là nơi ta từng nằm nôi nghe tiếng mẹ ru hời, từng chập chững bước đi trên con đường đất, từng lớn lên trong vòng tay chở che của gia đình và tình làng nghĩa xóm.

Lời mẹ ru như sợi dây vô hình níu giữ tâm hồn, để những đứa con như cánh diều bay giữa khoảng trời cao rộng, mang theo bao hoài bão, ước mơ và khát vọng cuộc đời. Dẫu sau này có đi đến đâu, thành danh hay thành nhân, có trải qua bao thăng trầm, được mất, mỗi người vẫn luôn có một miền quê để trở về.

Với những người sinh ra và lớn lên trên đất chè, quê hương còn có một màu xanh rất riêng. Đó là màu xanh diệp lục của những đồi chè trải dài theo triền núi, màu xanh căng mọng của những búp non đón sương, gánh nắng, dầm mưa đã thấm đẫm vào nếp nghĩ, nếp làm của bao thế hệ trong những dòng họ nhờ cây chè sinh kế.

Vì thế, cây chè như người bạn tâm giao gắng bó với bao cuộc đời. Chè cùng người lớn lên, cùng vui, buồn qua mùa vụ và cùng người tạo dựng mái ấm. Rồi cũng chính người vùng chè cứ theo nếp cha trước, con sau tâm huyết cả cuộc đời mình để chăm bẵm cho nương chè bốn mùa xanh lộc biếc.

Nhớ mỗi độ tháng Mười âm lịch về, khi những cơn gió heo may bắt đầu chạm ngõ, sương sớm buông hờ trên từng ngọn đồi, phủ một lớp mỏng như tấm voan khổng lồ choàng lên những nương chè e ấp như một thôn nữ dậy thì, căng mọng sức sống. Đường làng còn vương rơm vàng sau mùa gặt, ngoài ngõ nhà ai hương cốm thoảng thơm, tiếng người gọi nhau í ới hòa cùng tiếng lá chè xào xạc trong gió. Tất cả tạo nên một không gian thân thuộc, bình dị mà chỉ cần đi xa, người ta có thể nhớ đến nao lòng.

Trong khói lam chiều bảng lảng, chợt hiện lên dáng mẹ, dáng em tảo tần với những giọt mồ hôi, gò má ửng hồng mà đôi bàn tay đều đặn với vũ điệu thần tiên làm những búp chè trong chảo chuyển hóa, trở nên tinh khôi và chứa đựng tinh hoa văn hóa vùng chè.

Đôi bàn tay em xoay đều như đôi bàn tay mẹ, tay bà… đã làm nên điều kỳ diệu, bao những búp lá xanh non, mềm mại như làn da thiếu nữ, sau khi qua lửa lại mang dáng vẻ phong trần, những nếp gấp nhỏ như nếp nhăn trên vầng trán cha. Nhưng chính sự biến đổi ấy đã làm nên một thức quà đặc biệt của đất trời ban tặng cho con người.

Những nương chè trải dài trong nắng ấm là ký ức đẹp của bao người con Thái Nguyên xa nhà. (Ảnh chụp tại xã Phú Đình).

Đó là cả một hành trình khó nhọc như người phụ nữ vượt cạn, vỡ òa hạnh phúc khi từng búp chè non tơ hóa thân thành một sản phẩm trăm năm trước người người Thái Nguyên gọi là chè Cánh hạc, nay đã dạng hơn với các dòng chè đinh. Và từ chè đinh lại sáng tao ra những sản phẩm mới. Tên gọi của sản phẩm chè là sự thai nghén, ấp ủ, nuôi dưỡng của người nông dân với cây chè, giống như người mẹ mang nặng đẻ đau, trăn trở, nghĩ suy đặt cho con mình một cái tên thật ý nghĩa. Chính vì thế mà trong hương chè có mặn mòi vị mồ hôi.

Cũng bởi thế mà nhiều khi nhấp một ngụm trà cũng đủ gợi lên cả một miền quê. Ở đó có những triền đồi vàng nắng, có bàn tay mẹ, tay em mê mải với luống chè. Hình bóng quê nhà làm bao người vơi nguôi khao khát trên con đường tìm kiếm công danh, sự nghiệp, gác lại tháng năm bận rộn với chuyện áo cơm để được trở về, ùa vào nương chè và nhấm nháp từng cọng chè tươi vừa hái để lấp đầy nỗi nhớ quê trải dài qua các miền chè.

Hàng trăm năm nay, ở các tỉnh miền núi, trung du, cây chè với con người là bầu bạn. Tại các vùng chè, cây chè mang lại kế sinh nhai, là nguồn thu nhập nuôi con ăn học, dựng nhà, chăm sóc cha mẹ già và vun đắp tương lai cho thế hệ sau. Dưới đôi bàn tay người nông dân, cây chè lớn lên, và đền đáp công sức con người bằng cách hiến dâng lộc biếc chắt chiu tinh túy từ đất trời.

Cũng như trong đời sống xã hội, giai đoạn khó khăn đã vùi lấp vào kỷ niệm, người ta cầu ăn ngon chứ không quan trong việc no bụng. Người làm chè thời nay cũng thế, năng suất là việc nhỏ, chất lượng, thương hiệu mới là hàng đầu. Chính vì thế các quy trình sản xuất an toàn như chuẩn VietGAP, hữu cơ và các phương thức canh tác bền vững được quan tâm.

Những nông dân vùng chè đang mở ra cho mình cánh cửa mới có nhiều triển vọng hơn bằng việc ứng dụng máy móc trong chế biến, cải tiến bao bì, xây dựng chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm OCOP.

Cùng với đó, nhiều vùng chè đang từng bước gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm. Những đồi chè xanh ngút ngàn được đầu tư xây dựng, tạo cảnh quan trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Ở đó, những nông dân hóa thân thành đại xứ văn hóa trà, kể cho bạn bè bốn phương về sự gắn bó của một loại cây trồng gắn bó với đời sống con người hàng trăm năm nay. Và con người và cây chè tiếp tục là bạn đồng hành thân thiết trong dòng chảy đời sống xã hội. Để bao người đi xa, mỗi lần uống trà lại như thấy được bao mùa thương nhớ.