Quà lưu niệm kể chuyện Kinh Bắc

Tuy nhiên, để biến những giá trị văn hóa thành những món quà có sức lan tỏa, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương cần những giải pháp đồng bộ từ khâu sáng tạo, thiết kế đến sản xuất và kết nối thị trường.

Du khách tham quan, tìm hiểu các sản phẩm quà lưu niệm du lịch tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ (phường Thuận Thành).

Tại nhiều điểm đến nổi tiếng như: Chùa Dâu, Bút Tháp, Phật Tích, Vĩnh Nghiêm, Bổ Đà hay đền Đô, không khó để bắt gặp những quầy hàng bày bán quà lưu niệm song chủ yếu là các sản phẩm được sản xuất đại trà như vòng cổ, vòng tay, móc khóa, áo phông, quạt giấy... Sản phẩm đơn điệu, mờ nhạt, không thể hiện được dấu ấn đặc trưng của điểm đến và cũng không phản ánh được sự giàu có về giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc.

Chia sẻ sau khi tham quan trải nghiệm tại một số di tích và chiêm ngưỡng nhiều mẫu quà lưu niệm của Bắc Ninh, du khách Nguyễn Thuận Đức đến từ Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ: “Mỗi điểm đến tham quan, khi trở về chúng tôi luôn mong muốn mang theo một vật làm kỷ niệm của chuyến đi. Song những sản phẩm bày bán tại các điểm di tích của Bắc Ninh cũng giống như nhiều điểm du lịch khác, chưa thực sự thu hút. Theo tôi, một món quà lưu niệm ý nghĩa không chỉ đẹp về hình thức, thuận tiện trong sử dụng mà còn phải khiến người cầm trên tay nhận ra ngay đó là sản phẩm của Bắc Ninh, mang theo câu chuyện về vùng đất Kinh Bắc và thôi thúc khách quay trở lại hoặc chia sẻ trải nghiệm với nhiều người khác”.

Thực tiễn cho thấy, việc xây dựng hệ sinh thái quà lưu niệm mang bản sắc riêng không chỉ là bài toán của ngành du lịch, mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược định vị thương hiệu văn hóa Bắc Ninh. Theo các chuyên gia, muốn có những sản phẩm quà tặng du lịch mang hàm lượng văn hóa cao, chạm vào cảm xúc du khách, lưu giữ kỷ niệm, ấn tượng sâu sắc về Bắc Ninh, cần có sự phối hợp công tư hiệu quả.

Ngay từ khâu sáng tạo ý tưởng, thiết kế mẫu mã, kể những câu chuyện về vùng đất, con người, đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển kênh phân phối, tiếp thị, giới thiệu, quảng bá... tất cả đều cần phối hợp chuyên nghiệp, bài bản với sự tham gia của nhiều ngành, lĩnh vực. Trong đó, nhất định phải có sự hỗ trợ thông thoáng về cơ chế chính sách từ phía nhà nước, sự liên kết giữa các nghệ nhân làng nghề với chuyên gia văn hóa, mỹ thuật và doanh nghiệp du lịch.

"Trong quá trình thiết kế, Bảo tàng ưu tiên sử dụng các chất liệu truyền thống như gốm, đồng, gỗ, đồng thời kết hợp những vật liệu phù hợp với công năng như sứ, pha lê, len sợi... vừa nâng cao giá trị thẩm mỹ sản phẩm, vừa mở rộng cơ hội cho làng nghề thủ công tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch" - Ông Nguyễn Văn Luyện, Phó Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh số 2.

Vừa qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai xây dựng nhiều sản phẩm mẫu quà lưu niệm du lịch, mô phỏng từ các bảo vật quốc gia, di tích lịch sử, di sản văn hóa tiêu biểu của vùng đất Kinh Bắc. Đó là: Tượng A Di Đà chùa Phật Tích; lá đề chạm nổi hình Phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay chùa Bút Tháp; phù điêu chùa Dâu; thủy đình đền Đô; biểu tượng liền anh, liền chị Quan họ; đĩa gốm in tranh dân gian Đông Hồ; bia Văn Miếu Bắc Ninh... Ngoài ra còn có các phiên bản thu nhỏ tượng Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, tượng các đồng chí Ngô Gia Tự, Hoàng Quốc Việt, Lê Quang Đạo.

Bảo tàng Bắc Ninh số 2 là đơn vị phụ trách trực tiếp triển khai thực hiện các sản phẩm mẫu quà lưu niệm du lịch. Ông Nguyễn Văn Luyện, Phó Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh số 2 cho biết: “Các sản phẩm quà lưu niệm được xây dựng như một “ngân hàng mẫu” nhằm định hướng doanh nghiệp, nghệ nhân và các làng nghề nghiên cứu, hoàn thiện để phát triển thành các dòng quà lưu niệm mang thương hiệu Bắc Ninh.

Quy trình xây dựng sản phẩm được thực hiện bài bản, từ khảo sát, nghiên cứu di sản, thiết kế, lấy ý kiến hội đồng nghệ thuật, sản xuất mẫu đến trưng bày xin ý kiến người dân và du khách trước khi lựa chọn những mẫu tiêu biểu để kết nối doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn. Trong quá trình thiết kế, Bảo tàng ưu tiên sử dụng các chất liệu truyền thống như gốm, đồng, gỗ, đồng thời kết hợp những vật liệu phù hợp với công năng như sứ, pha lê, len sợi... vừa nâng cao giá trị thẩm mỹ sản phẩm, vừa mở rộng cơ hội cho làng nghề thủ công tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch”.

Để quà lưu niệm thực sự trở thành “đại sứ” văn hóa của vùng đất Kinh Bắc, Bắc Ninh cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn trong khâu thiết kế, sản xuất và phân phối, đồng thời tăng cường sự liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các làng nghề truyền thống. Khi mỗi sản phẩm không chỉ là món đồ lưu niệm mà còn kể được câu chuyện về di sản, con người và bản sắc địa phương, du lịch Bắc Ninh sẽ có thêm động lực để phát triển bền vững, nâng cao sức hút và tạo dấu ấn sâu đậm trong lòng du khách.