'Quái vật' Sarmat: Tên lửa Nga có thể vươn tới mọi mục tiêu trên Trái Đất?

Theo ông Putin, Sarmat có thể bay không chỉ theo quỹ đạo đạn đạo thông thường mà còn theo quỹ đạo cận quỹ đạo. Điều này giúp tên lửa đạt tầm bắn rất xa, đồng thời tăng độ chính xác và khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện có cũng như trong tương lai.

Đồ họa mô phỏng tên lửa Sarmat phóng cùng phương tiện lượn Avangard

Ông chủ Điện Kremlin gọi Sarmat là “hệ thống tên lửa mạnh nhất thế giới”, có uy lực tương đương hệ thống Voyevoda thời Liên Xô trong kho vũ khí Nga.

Ông nói tổng sức công phá của các đầu đạn mà Sarmat mang theo “lớn hơn hơn bốn lần” so với những loại tương đương mạnh nhất của phương Tây.

Để so sánh, các tên lửa đạn đạo liên lục địa Topol và Yars trước đây của Nga được cho là có tầm bắn khoảng 11.000 km. Trong khi đó, LGM-30G Minuteman III của Mỹ, loại ICBM phóng từ mặt đất duy nhất đang phục vụ trong NATO, có tầm bắn ước tính khoảng 13.000 km.

Sarmat được cho là có tầm vươn vượt trội nhờ khả năng tích hợp phương tiện lượn siêu vượt âm Avangard. Khí tài này được thiết kế để có thể bay vòng quanh Trái Đất trước khi lao xuống mục tiêu, cho phép tên lửa tấn công từ nhiều hướng khác nhau, rút ngắn thời gian cảnh báo và gây khó khăn cho các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Lực lượng vũ trang Nga lần đầu đặt Sarmat trong trạng thái trực chiến vào tháng 8/2023, sau vụ phóng thử đầu tiên hồi tháng 4/2022. Tên lửa này được phát triển để thay thế R-36M2 Voyevoda, hệ thống tên lửa hạng nặng từ cuối thời Liên Xô, đi vào biên chế năm 1988.

Ông Putin từng khẳng định Sarmat “có khả năng vượt qua mọi phương tiện phòng thủ chống tên lửa hiện đại”, đồng thời mô tả đây là “vũ khí thực sự độc nhất”, giúp tăng cường năng lực chiến đấu của quân đội Nga.

Sarmat hiện là tên lửa nặng nhất thế giới, với khối lượng hơn 208 tấn. Khác với nhiều loại ICBM cơ động, Sarmat được triển khai từ các hầm phóng kiên cố. Trong khi đó, các tên lửa Yars nhẹ hơn chủ yếu được đặt trên bệ phóng cơ động, tạo thành lực lượng bổ trợ trong kho ICBM của Nga.

Giới quan sát cho rằng các phương tiện lượn siêu vượt âm tầm liên lục địa có thể làm thay đổi đáng kể năng lực của tên lửa đạn đạo liên lục địa.

Với tốc độ rất cao, quỹ đạo bay linh hoạt và khả năng tiếp cận mục tiêu từ nhiều hướng, loại khí tài này đặt ra thách thức lớn đối với các hệ thống cảnh báo sớm và phòng thủ tên lửa.

Chương trình Avangard được Liên Xô khởi động từ những năm 1980, sau đó bị đình trệ hơn một thập kỷ sau khi Liên Xô tan rã. Đến tháng 3/2018, Tổng thống Putin công bố Nga đang phát triển hệ thống này.

Năm 2024, ông Putin nói Avangard là câu trả lời “phi đối xứng” của Nga trước các khoản đầu tư lớn của phương Tây vào phòng thủ tên lửa chiến lược. Theo ông, tổ hợp này giúp Moskva vô hiệu hóa phần lớn lợi thế mà các hệ thống phòng thủ tên lửa phương Tây tìm cách tạo ra.

Đồ họa mô phỏng tên lửa đánh chặn đặt trên không gian

Trước sự xuất hiện của các tên lửa chiến lược mang phương tiện lượn siêu vượt âm, Bộ Quốc phòng Mỹ đã thúc đẩy sáng kiến phòng thủ tên lửa Golden Dome, hướng tới triển khai năng lực đánh chặn trong không gian.

Mục tiêu là phát hiện và tiêu diệt tên lửa như Sarmat ở giai đoạn đầu hành trình, trước khi chúng thả phương tiện lượn siêu vượt âm.

Tuy nhiên, tính khả thi của Golden Dome vẫn gây nhiều tranh luận, đặc biệt với các thành phần như tên lửa đánh chặn đặt trong không gian.

Giới chuyên gia cho rằng chương trình này đối mặt nhiều thách thức về chi phí, độ tin cậy và khả năng đối phó với thế hệ tên lửa đạn đạo mới có năng lực siêu vượt âm.