Quân đội Mỹ tuyên bố 'chặn hoàn toàn' các chuyến hàng đi đến và rời khỏi Iran

Tàu chở dầu neo tại vùng Vịnh, gần eo biển Hormuz, khi xung đột diễn ra giữa lực lượng phối hợp Mỹ-Israel với Iran, ngày 11/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 15/4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các lực lượng của họ đã “hoàn toàn chặn đứng” hoạt động thương mại hàng hải liên quan đến Iran chỉ trong vòng 36 giờ kể từ khi triển khai phong tỏa hải quân đối với eo biển Hormuz.

Trong một tuyên bố đưa ra hôm 14/4, Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, nêu rõ: “Chưa đầy 36 giờ kể từ khi lệnh phong tỏa được thực thi, các lực lượng của Mỹ đã hoàn toàn chặn đứng hoạt động thương mại kinh tế đi vào và rời khỏi Iran bằng đường biển”.

Trước đó vào ngày 13/4, báo The Wall Street Journal dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết nước này đã triển khai hơn 15 tàu chiến tới Trung Đông nhằm hỗ trợ việc phong tỏa eo biển Hormuz.

Cụ thể, nguồn tin quan chức Hải quân và CENTCOM cho biết, Mỹ đã triển khai một tàu sân bay, một số tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, một tàu tấn công đổ bộ cùng nhiều tàu bổ trợ khác.

Một số phương tiện có khả năng triển khai trực thăng phục vụ hoạt động đổ bộ tàu hoặc điều phối tàu thương mại tới các khu vực tập kết được chỉ định.

Sau khi cuộc đàm phán trực tiếp với Iran tại Pakistan đổ vỡ, Tổng thống Trump đã ra lệnh triển khai phong tỏa eo biển Hormuz từ ngày 13/4.

CENTCOM - đơn vị chịu trách nhiệm về các lực lượng Mỹ tại Trung Đông - tuyên bố lực lượng của họ “bắt đầu thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran vào lúc 10h00 ngày 13/4 theo giờ miền Đông” (21h00 theo giờ Việt Nam) theo chỉ thị của Tổng thống Trump.

Theo CENTCOM, lệnh phong tỏa sẽ được thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran. Tuy nhiên, lực lượng này “sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu thuyền qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran”.

Trong 24 giờ đầu tiên của chiến dịch, không có tàu nào được báo cáo là đã phá vỡ lệnh phong tỏa, theo CENTCOM.

Sáu tàu thương mại đã tuân thủ chỉ thị của Mỹ và đổi hướng, quay trở lại các cảng Iran tại Vịnh Oman.

Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi cho thấy có một số tàu liên quan Iran đi qua Hormuz.

Theo nhà cung cấp dữ liệu vận tải biển Kpler, ít nhất ba tàu rời các cảng Iran đã đi qua eo biển Hormuz sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực, trong khi một số tàu khác sau đó đã đổi hướng và quay trở lại.

Tổng cộng, ít nhất bảy tàu liên quan đến Iran được ghi nhận đã đi qua eo biển này sau khi phong tỏa bắt đầu.

Cùng với các tàu đó, một số tàu bị Mỹ trừng phạt cũng đã đi qua eo biển, bao gồm tàu chở dầu Rich Starry, được xác định là tàu đầu tiên vượt qua sau thông báo.

Đây là một tàu chở dầu tầm trung chở khoảng 250.000 thùng methanol được bốc tại cảng Hamriyah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đã đi qua eo biển Hormuz và tiến vào vịnh Oman.

Con tàu này, trước đây có tên Full Star và từng hoạt động dưới cờ Malawi giả với chủ sở hữu và thủy thủ đoàn người Trung Quốc, đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách đen năm 2023 vì liên quan đến vận chuyển sản phẩm của Iran.

Do cảng ghé cuối cùng của tàu là UAE chứ không phải Iran, nên về mặt kỹ thuật nó không thuộc phạm vi phong tỏa.

Ngoài Rich Starry còn có Elpis, một tàu chở methanol bị Mỹ trừng phạt vì làm trung gian cho việc bán và vận chuyển các sản phẩm dầu mỏ của Iran, đã đi qua eo biển Hormuz theo hướng Đông sau khi rời cảng Bushehr của Iran.

Kpler cho biết con tàu trước đây từng mang tên Chamtang. Điểm đến của nó chưa được xác định.

Hiện chưa rõ liệu các tàu này rời cảng Iran có nằm trong thời gian ân hạn trước thời hạn áp dụng, đã được cho phép, hay đã né tránh việc thực thi.

Tuy nhiên, việc tàu Elpis - rời trực tiếp từ một cảng Iran - vẫn đi qua eo biển Hormuz mà không bị chặn rõ ràng đã làm dấy lên câu hỏi về việc thực thi lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Trump áp đặt, khi vẫn chưa rõ lực lượng Mỹ sẽ chặn các tàu vi phạm phong tỏa bằng cách nào.