Quản lý và sử dụng nguồn thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp hiệu quả
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 357/2026/NĐ-CP về quản lý, sử dụng nguồn thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Trào (tỉnh Tuyên Quang). Ảnh: Quang Cường/TTXVN
Nghị định quy định việc quản lý các nguồn thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần; các khoản chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển theo quy định.
Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan đại diện chủ sở hữu là các bộ, cơ quan ngang bộ; Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, gồm công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, công ty mẹ của tổng công ty nhà nước, công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con, bao gồm cả ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Nghị định cũng áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp công lập chuyển thành công ty cổ phần theo quy định của Chính phủ; doanh nghiệp được chuyển đổi sở hữu từ doanh nghiệp cấp 1, đơn vị sự nghiệp công lập, gồm doanh nghiệp có cổ phần, vốn góp của Nhà nước, doanh nghiệp đã thoái hết vốn nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần và doanh nghiệp đã chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), trong đó có cả các doanh nghiệp SCIC đã thoái hết vốn. Đối tượng áp dụng còn có người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp cấp 1, người đại diện phần vốn nhà nước tại công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập.
Về nguyên tắc quản lý, sử dụng nguồn thu, Nghị định quy định các khoản thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập phải được nộp đầy đủ, kịp thời vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập, pháp luật về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định của Nghị định.
Khoản thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Trung ương được nộp vào ngân sách Trung ương, trong đó có khoản thu từ xử lý các khoản nợ và tài sản loại trừ không tính vào giá trị doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập đã giao cho Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Mua bán nợ Việt Nam theo quy định. Đối với các khoản thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc địa phương, nguồn thu được nộp vào ngân sách địa phương. Cơ quan thuế thực hiện quản lý thu theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, pháp luật về quản lý thuế và quy định tại Nghị định.
Các khoản thu quy định tại khoản 1 Điều 6 Nghị định được tổng hợp đầy đủ vào ngân sách nhà nước để chi đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp và chi đầu tư cho các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, quan trọng của quốc gia, địa phương theo quy định. Đáng chú ý, toàn bộ các khoản thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp được phép sử dụng để chi đầu tư vốn nhà nước vào các doanh nghiệp mạnh, có quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong những ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.
Các khoản chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển quy định tại Nghị định do ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương bảo đảm đối với các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Trung ương và địa phương theo quy định về phân cấp ngân sách nhà nước hiện hành.
Theo Nghị định, các khoản thu nộp ngân sách nhà nước gồm thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 57/2026/NĐ-CP ngày 12/2/2026 của Chính phủ về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp và thu từ cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật về cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập.
Các khoản chi gồm chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. Trong đó, chi thường xuyên gồm chi phí cổ phần hóa doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập; chuyển đổi doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên. Căn cứ quyết toán chi phí cổ phần hóa, chi phí chuyển đổi doanh nghiệp, kinh phí hỗ trợ người lao động dôi dư, tinh giản biên chế, số tiền thu từ cổ phần hóa, chuyển đổi doanh nghiệp và các căn cứ liên quan, cơ quan đại diện chủ sở hữu Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xác định số tiền ngân sách nhà nước chi hỗ trợ, bù đắp, hoàn trả; tổng hợp vào dự toán chi ngân sách theo phân cấp, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội quyết định dự toán ngân sách nhà nước.
Chi thường xuyên còn bao gồm chi phí chuyển nhượng vốn nhà nước tại công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên. Căn cứ dự toán chi phí chuyển nhượng vốn nhà nước được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cơ quan đại diện chủ sở hữu Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổng hợp phần dự toán chi để triển khai chuyển nhượng vốn nhà nước, tối đa bằng 70% tổng dự toán chi phí đã được duyệt, vào dự toán chi ngân sách theo phân cấp và gửi Bộ Tài chính tổng hợp.
Căn cứ kết quả chuyển nhượng vốn nhà nước, cơ quan đại diện chủ sở hữu Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổng hợp dự toán chi bổ sung đối với phần còn thiếu của chi phí chuyển nhượng vốn nhà nước. Việc bổ sung cũng được thực hiện trong trường hợp không phát sinh tiền thu từ chuyển nhượng vốn nhà nước, như chuyển nhượng vốn không thành công hoặc đang triển khai chuyển nhượng nhưng phải dừng, tạm dừng theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Nghị định cũng quy định chi chế độ cho người lao động dôi dư, tinh giản biên chế khi thực hiện hợp nhất, sáp nhập, chia, tách doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; chi chế độ cho người lao động dôi dư, tinh giản biên chế khi giải thể doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; hỗ trợ giải thể công ty nông, lâm nghiệp trong trường hợp cơ quan đại diện chủ sở hữu chưa bố trí được kinh phí. Các khoản kinh phí còn thiếu được tổng hợp vào dự toán chi ngân sách theo phân cấp, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội quyết định.
Đối với chi đầu tư phát triển, Nghị định quy định gồm đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp theo các Điều 12, 13, 14 và 15 Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp; đồng thời chi đầu tư cho các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, quan trọng của quốc gia, địa phương theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về đầu tư công.
Bộ Tài chính có trách nhiệm hướng dẫn việc khai, nộp ngân sách nhà nước đối với các khoản thu và hướng dẫn chi ngân sách nhà nước đối với các khoản chi theo quy định. Nghị định số 357/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/11/2026.