Quan trắc hôm nay, bảo vệ ngày mai

Thành phố Đà Nẵng đã lắp đặt nhiều trạm đo mực nước, tháp báo lũ, tháp báo ngập nước trong đô thị. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Nâng cao năng lực dự báo thiên tai

Đà Nẵng là thành phố ở giữa khu vực miền Trung, vùng giao thoa của hai hệ thống thời tiết Bắc và Nam khiến các nhiễu động khí quyển thường xuyên bị đẩy lên cao, gây ra mưa lớn cực đoan, bão lũ dồn dập và các hiện tượng thời tiết trái quy luật.

Những năm gần đây, một số loại hình thiên tai như: bão, mưa lớn, lũ, ngập lụt có xu hướng xảy ra trên diện rộng, phức tạp..., đặt ra áp lực lớn đối với đội ngũ cán bộ chuyên môn dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai của Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ.

Trong bối cảnh đó, việc quan trắc và vận hành các trạm quan trắc về thời tiết, thiên tai được đơn vị quan tâm nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dự báo, cảnh báo.

Hiện trên địa bàn “tác nghiệp” của Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ (9 tỉnh, thành phố với tổng chiều dài hơn 1.000km dọc miền Trung) có hệ thống trạm quan trắc đa dạng và dày đặc với 217 trạm khí tượng, thủy văn, hải văn và 2 trạm radar biển. Trong đó có nhiều trạm quan trắc tự động, trạm thủ công và trạm kết hợp cả thủ công và tự động…

Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ nỗ lực chuyển hóa tối ưu dữ liệu quan trắc thành bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết, thiên tai tin cậy. Ảnh: PV

Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ Đinh Phùng Bảo cho biết, đơn vị đang tiếp tục đặt ra mục tiêu nâng cao năng lực dự báo. Đồng thời tăng cường mạnh mẽ công tác theo dõi sát tình hình thời tiết nguy hiểm như bão, mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất.

Công tác hiện đại hóa hệ thống quan trắc, dự báo, cảnh báo cũng đang được triển khai với việc xây dựng các mô hình toán thủy văn, thủy lực đồng bộ, thiết lập cơ sở dữ liệu dùng chung.

Cùng với đó, triển khai dự án phân vùng rủi ro thiên tai và lập bản đồ cảnh báo nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn. Những mục tiêu, giải pháp nói trên nhằm phủ dày mạng lưới quan trắc, không bỏ sót biến động nào của khí tượng, thủy văn…

Các tháp báo ngập đang phát huy hiệu quả trong công tác cảnh báo thiên tai. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng

Cùng với hệ thống quan trắc thuộc mạng lưới dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, những năm qua, thành phố Đà Nẵng cũng đã tăng cường lắp đặt, vận hành hệ thống quan trắc chuyên dùng phục vụ công tác cảnh báo thiên tai, nhất là đối với các loại hình thiên tai như: mưa lớn, ngập lụt, lũ, lũ quét, sạt lở đất, xâm nhập mặn…

Theo đó, thành phố đã phối hợp với các đơn vị liên quan lắp đặt, duy trì vận hành hệ thống 95 trạm đo mưa Vrain; 12 trạm đo mực nước; 24 tháp báo lũ; 56 tháp báo ngập lụt đô thị, 1 trạm cảnh báo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất từ lượng mưa vượt ngưỡng…

Đồng thời, xây dựng bản đồ số ngập lụt đô thị trong ứng dụng Danang Smart City trên điện thoại thông minh để người dân dễ dàng tra cứu, nắm bắt. Cùng với đó, tích hợp dữ liệu vào Trung tâm giám sát và điều hành thông minh thành phố Đà Nẵng (IOC) với các trang thiết bị theo dõi, kết nối và đội ngũ vận hành chuyên nghiệp để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành ứng phó thiên tai của thành phố.

Thành phố tiếp tục quan tâm, đảm bảo vận hành các hệ thống quan trắc chuyên dùng để ứng phó hiệu quả với thiên tai. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Theo Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tư vấn và phát triển kỹ thuật tài nguyên nước (Watec) Văn Phú Chính, trong những năm qua, Watec đã lắp đặt, vận hành, bảo trì… và trao tặng nhiều trạm đo mưa và quan trắc thủy văn phục vụ công tác phòng chống thiên tai trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Hệ thống quan trắc này góp phần giúp thành phố ứng phó hiệu quả nhiều đợt mưa, lũ lớn và sạt lở đất.

Tuy nhiên, để hệ thống quan trắc này được vận hành hiệu quả, thành phố cần quan tâm, bố trí kinh phí để vận hành, bảo trì, sửa chữa kịp thời nhằm duy trì truyền dữ liệu quan trắc tự động trong điều kiện bình thường cũng như những tình huống xảy ra bất ngờ, cực đoan, kéo dài…

TS. Lê Hùng, giảng viên Khoa Xây dựng công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng cho rằng, bên cạnh hệ thống quan trắc đã có, thành phố cần đầu tư, nâng cấp hệ thống webGIS hoặc app tích hợp dữ liệu khí tượng, thủy văn theo thời gian thực, mô hình dự báo lũ và bản đồ ngập lụt theo cấp độ rủi ro thiên tai.

Hệ thống này cho phép giám sát mưa, lũ theo thời gian thực và hỗ trợ cơ quan chức năng đưa ra quyết định vận hành hồ chứa kịp thời, hiệu quả hơn.

Bản đồ ngập lụt cần được quan tâm xây dựng theo các cấp độ rủi ro tương ứng với các trận mưa, lũ điển hình xảy ra trong những năm qua kết hợp cập nhật địa hình hiện nay và nâng cấp theo lộ trình quy hoạch để giúp thành phố nhận diện nhanh khu vực nguy cơ cao ngập nước nhằm ứng phó kịp thời.

HOÀNG HIỆP