Quảng Trị: Hội thảo khoa học về Phó bảng Trần Viết Thọ đối với xã hội và Phật giáo cuối thế kỷ XIX

Chư tôn đức tham dự

Hội thảo được tổ chức nhân kỷ niệm 190 năm ngày sinh Phó bảng Trần Viết Thọ (1836-1898).

Tham dự có Trưởng lão Hòa thượng Thích Quang Nhuận, Thành viên Hội đồng Chứng minh GHPGVN, Cố vấn Ban Điều hành Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán; Hòa thượng Thích Hải Ấn, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Điều hành Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán; Giáo sư Lê Mạnh Thát; Tiến sĩ Phan Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP.Huế; Tiến sĩ Nguyễn Bình, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Quảng Trị; ông Đặng Quang Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Triệu Cơ cùng các nhà nghiên cứu.

Tiến sĩ Phan Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP.Huế phát biểu

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận 20 tham luận về cuộc đời và hành trạng của Phó bảng Trần Việt Thọ. Các nhà nghiên cứu tập trung luận giải 3 nội dung chính, gồm: Quê hương, gia tộc, hành trạng và nhân phẩm của Phó bảng Trần Viết Thọ; Những đóng góp của Trần Viết Thọ trên các lĩnh vực văn hóa - xã hội; Các giá trị học thuật, kinh sách và Đạo pháp gắn với cuộc đời, sự nghiệp của ông.

Theo đó, Phó bảng Trần Viết Thọ (1836-2026) người làng Thâm Triều, huyện Đăng Xương, phủ Triệu Phong (nay là thôn Đồng Tâm, xã Triệu Cơ, tỉnh Quảng Trị). Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học. Thuở nhỏ, ông đã tỏ ra là một nho sinh thông minh, xuất chúng. Ông đỗ Cử nhân năm Tự Đức (1867) lúc 31 tuổi và đỗ Phó bảng (tức Tiến sĩ) khoa thi Hội năm (1871) lúc 36 tuổi.

Năm Tự Đức thứ 26 (1873), ông được bổ chức Giáo thụ phủ Quảng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Năm sau ông được thăng Tri huyện Hưng Nhân, rồi Giáo thụ huyện Xuân Trường, sau đó về kinh làm Chủ sự Bộ lại kiêm Cơ mật Hành tẩu. Ông làm quan trong giai đoạn lịch sử đầy biến động; thực dân Pháp từng bước xác lập nền đô hộ lên nước ta. Buồn phiền về thế sự, ông xin cáo quan về quê năm Kiến Phúc thứ hai (1884).

Bà Trần Thị Minh Thúy, cháu gọi ngài Điềm Tịnh Trần Viết Thọ bằng cố nội phát biểu tại hội thảo

Đến thời Hàm Nghi (1884-1885), do mến mộ một trung thần có tài cao đức trọng, triều đình Huế đã phong cho ông hàm Hàn lâm viện thị giảng học sĩ và tái bổ nhiệm làm Án sát sứ tỉnh Quảng Nam, sau đó là Đốc học tỉnh Quảng Nam. Năm Thành Thái thứ nhất (1889), ông chuyển về làm Đốc học tỉnh Quảng Trị kiêm Giám khảo Trường thi Nghệ An.

Bốn năm sau (1893), ông “treo ấn từ quan” lần thứ hai, về quê rồi đi tu theo Tam giáo. Trong quá trình làm quan cũng như khi về ở ẩn, ông đã dành nhiều thời gian, công sức nghiên cứu kinh sách, đọc tụng kinh điển và trước tác. Năm 1899, ông mất tại quê nhà bằng hình thức phóng hỏa tự thiêu, thọ 64 tuổi.

Phó bảng Trần Viết Thọ là một hiện tượng đặc biệt về một nhà đại khoa có đời sống thanh cao, liêm khiết, trung trực và tiết tháo. Dù ở cương vị nào, ông cũng đem hết sức mình giúp cho nước, lo cho dân. Ông là người có nhân phẩm, thanh liêm và hết lòng thương dân. Với cách sống thanh cao đó, ông được các đồng liêu, các bậc thức giả và nhân dân yêu mến, cảm phục.

Chư tôn đức và các nhà nghiên cứu lưu niệm sau hội thảo

Hội thảo lần này đã góp phần làm sáng tỏ thêm thân thế, sự nghiệp và những đóng góp của Phó bảng Trần Viết Thọ trong bối cảnh lịch sử cuối thế kỷ XIX. Những tư liệu khoa học tại hội thảo sẽ là cơ sở để nhà nghiên cứu lịch sử tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và làm sâu sắc hơn những giá trị lịch sử về danh nhân Trần Viết Thọ; qua đó, góp phần giáo dục truyền thống, khơi dậy niềm tự hào quê hương, nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa, lịch sử cho mai sau.