Quảng Trị: Từ vùng đất 'gió dữ' vươn tầm thủ phủ năng lượng sạch

Dòng vốn xanh chảy về, cơ hội bừng nở

Chỉ trong một thập kỷ qua, Quảng Trị đã chứng kiến sự "mọc lên" của những "cánh đồng" tuabin gió khổng lồ. Từ một vùng đất tưởng chừng khó phát triển, giờ đây, công nghệ tiên tiến và quyết tâm chính trị đã biến những điều kiện tự nhiên tưởng chừng "bất lợi" thành lợi thế cạnh tranh.

Sự hợp nhất tỉnh Quảng Trị không lâu sau đó đã mở đường cho những dự án điện gió quy mô lớn, với tổng vốn đầu tư lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, dự án Nhà máy điện gió Halcom Hồng Đức với tổng vốn hơn 9.127 tỷ đồng và công suất 200MW đã được chấp thuận, cho thấy sức hút đầu tư mạnh mẽ vào khu vực này.

Nhiều dự án điện gió tại Lao Bảo, Khe Sanh tỉnh Quảng Trị đã đi vào hoạt động cho hiệu quả cao (Nhà máy điện gió Hải Anh tại Lao Bảo- Quảng Trị)

Hiện tại, toàn tỉnh Quảng Trị có tới 21 dự án điện gió đang vận hành thương mại, đóng góp gần 1.000 MW vào lưới điện quốc gia. Thêm vào đó, 11 dự án khác với công suất 424MW đang được triển khai, hứa hẹn nâng tầm năng lực sản xuất năng lượng sạch của tỉnh

Không chỉ dừng lại ở năng lượng gió, Quảng Trị còn là điểm nóng cho năng lượng nhiệt điện. Với 06 dự án nhiệt điện (bao gồm 03 dự án LNG, 02 dự án nhiệt điện than và 01 dự án điện khí tự nhiên) với tổng công suất 7.563 MW, và 05 dự án khác dự kiến vận hành giai đoạn 2025-2030. Một trong những công trình trọng điểm là Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I, với quy mô đầu tư hơn 42.000 tỷ đồng, công suất 1.403 MW, dự kiến phát điện đầu tiên vào năm 2026.

Sự kết hợp các yếu tố này – hơn 1.800 giờ nắng mỗi năm, dải bờ biển dài hơn 191 km, và vùng gió ổn định với vận tốc trung bình 6-8 m/s – đã biến các khu vực như Hướng Hóa, Đakrông, Gio Linh, Vĩnh Linh, Lệ Thủy, và đảo Cồn Cỏ thành những "cực hút" đầu tư cho điện gió trên bờ, ven biển và ngoài khơi.

Năng lượng được xác định là một trong 3 lĩnh vực chủ lực của Quảng Trị (Nhà máy điện gió Hải Anh tại Lao Bảo)

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu đến năm 2030, tổng công suất phát điện toàn tỉnh đạt khoảng 8.000 MW, đóng góp từ 2,5 - 3% vào tăng trưởng GRDP hàng năm.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương yêu cầu: các Sở, ngành khẩn trương cập nhật, hướng dẫn, giải quyết thủ tục cho nhà đầu tư; lựa chọn các dự án đảm bảo công nghệ tiên tiến, hiệu quả, phù hợp định hướng phát triển năng lượng xanh - sạch. Đối với điện gió khu vực phía Nam và điện gió ngoài khơi, cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát, đề xuất bổ sung quy hoạch; đồng thời đốc thúc các dự án đã được chấp thuận đầu tư cam kết tiến độ và năng lực triển khai.

"Bánh xe" năng lượng cần sự "ăn khớp"

Có thể thấy, đằng sau những con số ấn tượng và tiềm năng to lớn, một câu hỏi chiến lược hơn cần được đặt ra. Làm thế nào để đảm bảo rằng "cỗ xe" năng lượng sạch của Quảng Trị không bị "kẹt bánh"?

Quảng Trị đã rất thành công trong việc thu hút các nhà đầu tư rót hàng tỷ USD vào các dự án năng lượng sạch, khai thác tối đa lợi thế về gió và nắng. Đây là tín hiệu đáng mừng, cho thấy niềm tin vào tiềm năng của địa phương. Tuy nhiên, có thể thấy, hạ tầng kỹ thuật đi sau, không theo kịp tốc độ phát triển nguồn điện, các doanh nghiệp sẽ lâm vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan". Họ đã bỏ vốn đầu tư lớn, nhưng lại không thể phát huy hết công suất do lưới điện không đủ khả năng tải, hoặc thậm chí phải hoạt động cầm chừng. Điều này không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho doanh nghiệp mà còn làm giảm sức hút đầu tư dài hạn của địa phương.

Trung tâm năng lượng Quảng Trạch - Quảng Trị

Để tránh kịch bản đáng tiếc này, địa phương và các cơ quan chuyên trách cần có một chiến lược xa hơn. Sự khuyến khích phát triển công suất điện "sạch" phải đi kèm với việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Điều này có nghĩa là quy hoạch cho các dự án điện gió, điện mặt trời cần phải song hành với quy hoạch và đầu tư cho hệ thống truyền tải, trạm biến áp, và các công nghệ lưu trữ năng lượng.

Ông Hồ Xuân Hòe, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị nói: Hiếm có nơi nào ở miền Trung hội tụ đủ điều kiện phát triển năng lượng tái tạo như Quảng Trị. Tỉnh có hơn 1.800 giờ nắng mỗi năm, bờ biển dài hơn 191 km và vùng gió ổn định quanh năm với vận tốc trung bình 6-8 m/s, đây là những “mỏ vàng” của điện gió và điện mặt trời. Trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục sẽ hoàn thiện tốt hơn về cơ sở hạ tầng, tạo mọi điều kiện để các nhà đầu tư yên tâm hơn khi đến với Quảng Trị đầu tư trong lĩnh vực này.

Võ Linh