Quốc gia mua gạo lớn nhất của Việt Nam điều tra tự vệ gạo nhập khẩu

Philippines khởi xướng điều tra tự vệ gạo nhập khẩu. Ảnh: Trung Chánh

Thông tin nêu trên được Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương) đăng tải trên website vào hôm nay, 6-4.

Theo đó, sản phẩm bị điều tra, bao gồm gạo chưa xay xát, gạo lứt, gạo xay xát một phần hoặc hoàn toàn cũng như gạo tấm (các mã HS 1006.10; 1006.20; 1006.30 và 1006.40). Thời kỳ điều tra được xác định từ năm 2020 đến tháng 8-2025.

Cơ quan chức năng Philippines cho biết có đủ bằng chứng sơ bộ cho thấy lượng gạo nhập khẩu có gia tăng đáng kể và liên tục về khối lượng, cả về số tuyệt đối lẫn tương đối so với sản lượng và tiêu thụ nội địa.

Sự gia tăng nêu trên được cho là đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng đối với ngành sản xuất gạo trong nước, nhất là người trồng lúa (mất thị phần vào tay gạo nhập khẩu, tồn kho thương mại tăng, khả năng tự cung tự cấp suy giảm, giá lúa tại ruộng giảm và bị kìm hãm, diện tích thu hoạch thu hẹp, khoảng cách giữa giá lúa tại ruộng và giá bán lẻ ngày càng lớn…).

Bên cạnh đó, phía Philippines cũng nhận định tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa sự gia tăng nhập khẩu và những thiệt hại của ngành sản xuất nội địa, thể hiện qua việc giá gạo trong nước liên tục giảm do gạo nhập khẩu…

Trên cơ sở khuyến nghị của đơn vị chuyên môn, DA xác định hồ sơ và bằng chứng là đầy đủ để khởi xướng điều tra sơ bộ.

Đồng thời, theo quy định của Đạo luật Cộng hòa số 8800 về biện pháp tự vệ, DA sẽ xem xét yếu tố lợi ích công chúng trong quá trình điều tra, bao gồm việc không có khủng hoảng kinh tế hoặc chính trị và duy trì nguồn cung nội địa ổn định trong quá trình ra kết luận điều tra sơ bộ.

Theo thông báo khởi xướng điều tra, các bên liên quan, bao gồm nhà xuất khẩu, nhập khẩu, thương nhân, nhà xay xát… có thể gửi ý kiến, bằng chứng và quan điểm về đơn vị tiếp nhận.

Nếu trường hợp kết luận sơ là khẳng định, Ủy ban thuế quan của Philippines sẽ tiến hành điều tra chính thức.

Để giảm thiểu rủi ro trong trường hợp Philippines áp dụng biện pháp tự vệ (có thể kéo dài tối đa 8 năm), Cục Phòng vệ Thương mại, khuyến nghị các hiệp hội và doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam cần chủ động tham gia vụ việc. “Dù thời hạn gửi bình luận theo thông báo đã quá hạn (kết thúc vào ngày 31-3), tuy nhiên, hiệp hội, doanh nghiệp xuất khẩu có thể trình diện và nộp ý kiến, với lý do nhận được thông tin muộn”, thông tin từ Cục Phòng vệ Thương mại viết.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến, rà soát hoạt động xuất khẩu sang thị trường Philippines trong giai đoạn 2020- 2025, chuẩn bị đầy đủ dữ liệu để phục vụ lập luận và phản biện, đặc biệt liên quan đến yếu tố lợi ích công cộng, mức độ thiệt hại và mối quan hệ nhân quả.

Cục Phòng vệ Thương mại cũng đề nghị doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với cơ quan này và Bộ Công Thương để nhận hỗ trợ khi cần thiết, đồng thời, làm việc với các đối tác nhập khẩu tại Philippines nhằm cùng tham gia ý kiến, kiến nghị cơ quan điều tra xem xét chấm dứt vụ việc.

Đáng chú ý, đây là lần thứ hai sản phẩm gạo bị Philippines điều tra tự vệ. Trong đó, ở lần thứ nhất, nhờ sự phối hợp tích cực giữa doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan quản lý, vụ việc đã được chấm dứt. Điều này, cho thấy có khả năng bảo vệ thành công quyền lợi, nếu có sự tham gia đầy đủ và kịp thời của các bên liên quan.