Quỹ bình ổn giá xăng dầu sắp tách khỏi DN đầu mối, chuyển về một bộ quản lý

Bộ Công Thương vừa hoàn thành dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu. Điểm đáng chú ý trong dự thảo lần này là có nhiều đề xuất mới về Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Theo đó, ở phần quy định chuyển tiếp về Quỹ bình ổn giá xăng dầu (trừ nguồn chi tạm ứng cho Quỹ theo Nghị quyết số 69 ngày 27/3/2026), cơ quan soạn thảo của Bộ Công Thương đề xuất thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đang hoạt động có trách nhiệm chốt số dư Quỹ tại doanh nghiệp tính đến hết ngày liền kề trước ngày nghị định này có hiệu lực thi hành.

Sau đó, thương nhân chuyển nộp toàn bộ số dư dương Quỹ vào tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước, đồng thời báo cáo số liệu chuyển nộp về các bộ liên quan.

Với các thương nhân đã bị thu hồi giấy phép, không còn là đầu mối hoặc không tiếp tục kinh doanh xăng dầu, nếu còn số dư Quỹ chưa nộp đủ thì cũng phải chuyển toàn bộ phần còn thiếu vào tài khoản Quỹ do Bộ Tài chính mở.

Chậm nhất 12 tháng kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành, các thương nhân đang có số dư âm và số dư dương Quỹ bình ổn giá xăng dầu phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề về Quỹ.

Dự thảo đề xuất chuyển Quỹ bình ổn giá xăng dầu về Bộ Công Thương quản lý

Việc kiểm toán được thực hiện từ khi phát sinh đến hết ngày liền kề trước ngày Nghị định có hiệu lực thi hành. Báo cáo kiểm toán độc lập chuyên đề về Quỹ bình ổn giá xăng dầu phải được gửi về Bộ Tài chính và Bộ Công Thương.

Dự thảo cũng nêu rõ kết quả kiểm toán Quỹ sẽ được dùng để đối chiếu, xử lý chênh lệch giữa số liệu thực tế và số liệu đã báo cáo. Với thương nhân có số dư dương, phần chênh lệch sẽ được nộp bổ sung hoặc hoàn trả tùy trường hợp. 

Với thương nhân có số dư âm, số liệu kiểm toán hoặc số liệu đã báo cáo sẽ được xác định theo nguyên tắc quy định, sau đó Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công Thương thực hiện hoàn trả số dư âm cho thương nhân.

Sau khi hoàn tất việc bù trừ số dư Quỹ, Bộ Tài chính bàn giao tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã mở tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công Thương.

Như vậy, thay vì để Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại doanh nghiệp đầu mối, dự thảo đề xuất Quỹ này sẽ chuyển về Bộ Công Thương quản lý.

Đáng chú ý, dự thảo lần này cũng quy định rõ việc xác định biến động bất thường về giá xăng dầu. Theo đó, các dấu hiệu giá xăng dầu tăng, giảm bất thường gồm:

Một là, giá bán lẻ xăng dầu bình quân theo số liệu kê khai giá của các thương nhân tăng/giảm tần suất dày, liên tiếp (từ 1-4 tuần) vượt quá mức biến động bất thường của thị trường.

Hai là, mức giá tăng/giảm nhanh trong một tuần liên tiếp ở mức cao, biên độ lớn.

Ba là, mức tăng/giảm giá cộng dồn trong một khoảng thời gian ngắn (từ 1-4 tuần, với mức tỷ lệ cộng dồn vượt từ 15-20% trở lên) gây áp lực đáng kể đối với chỉ số giá tiêu dùng, chi phí, hiệu quả sản xuất, kinh doanh có nguy cơ tác động tiêu cực đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống nhân dân.

Bốn là, giá xăng dầu trong nước hình thành mặt bằng giá cao/thấp bất thường so với giai đoạn trước đó.

Trường hợp giá xăng dầu biến động theo diễn biến bình thường của thị trường thế giới, có tăng có giảm xen kẽ và không gây tác động tiêu cực đáng kể đến ổn định kinh tế vĩ mô thì không thuộc trường hợp biến động bất thường về giá xăng dầu quy định tại Nghị định này.

Việc thực hiện bình ổn giá xăng dầu trong trường hợp mặt bằng giá thị trường của các mặt hàng xăng dầu có biến động bất thường gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan đánh giá mức độ biến động mặt bằng giá xăng dầu, mức độ ảnh hưởng. 

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh và mặt bằng giá thị trường của các mặt hàng xăng dầu có biến động bất thường, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan đánh giá diễn biến thực tế và mặt bằng giá thị trường xăng dầu.

Ở các trường hợp sau khi đánh giá, Bộ Công Thương có văn bản gửi Bộ Tài chính tổng hợp để trình Chính phủ xem xét, quyết định chủ trương bình ổn giá, biện pháp, thời hạn bình ổn giá theo quy định tại Luật Giá.

Chính phủ xem xét, quyết định chủ trương, biện pháp, thời hạn bình ổn giá xăng dầu.