Quy định mới chặn gian dối thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật quốc gia

Ngày 12-8, Bộ GD-ĐT công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kĩ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Điểm đáng chú ý trong dự thảo là yêu cầu tăng cường tính liêm chính, trung thực trong quá trình nghiên cứu. Học sinh phải chứng minh kết quả dự án phản ánh đúng phần việc và đóng góp thực tế của mình.

Dự thảo yêu cầu tính nguyên gốc. Theo đó, dự án bắt buộc phải bảo đảm trung thực, khách quan; không gian lận, giả mạo, sao chép trái phép hoặc chiếm đoạt kết quả nghiên cứu của người khác. Kết quả nghiên cứu phải phản ánh đúng mức độ đóng góp thực chất của từng thành viên.

Dự thảo Thông tư quy định trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học.

Theo dự thảo mới, học sinh bắt buộc phải lập nhật kí nghiên cứu liên tục (bằng bản viết hoặc điện tử), ghi nhận rõ thời gian, đầu việc, phương pháp và vai trò của từng người, có xác nhận định kì của giáo viên hướng dẫn. Đây là tài liệu bắt buộc dùng để đối chiếu mức độ trung thực, phân biệt sự tham gia thực chất của học sinh với vai trò hỗ trợ của người hướng dẫn.

Cùng với đó, dự thảo kiểm soát chặt chẽ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Học sinh được phép sử dụng AI để tra cứu hoặc mô phỏng, nhưng phải kê khai trung thực trong hồ sơ về mục đích, phạm vi sử dụng. Nghiêm cấm dùng AI để giả mạo quá trình nghiên cứu, tạo lập dữ liệu sai lệch hoặc thay thế hoạt động phân tích, sáng tạo của học sinh.

Dự thảo mới quy định trách nhiệm liên đới của người hướng dẫn và nhà trường. Người hướng dẫn không được thực hiện thay học sinh các nội dung cốt lõi và phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học. Cơ sở giáo dục nếu thiếu giám sát để xảy ra sai phạm sẽ bị phê bình và xem xét trách nhiệm người đứng đầu.