Quy định về thanh khoản sẽ phân hóa khả năng thích ứng của ngân hàng

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS)

Theo ông, đâu là điểm thay đổi đáng chú ý nhất đối với quản trị thanh khoản của các ngân hàng tại Thông tư 50?

Điểm đáng chú ý của Thông tư 50 là đưa LCR (tỷ lệ khả năng chi trả) và NSFR (tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng) vào khung quản lý với lộ trình cụ thể, qua đó bổ sung cách tiếp cận quản trị thanh khoản theo cả ngắn hạn và dài hạn. LCR yêu cầu ngân hàng duy trì tài sản có tính thanh khoản cao để đáp ứng dòng tiền ra ròng trong giai đoạn căng thẳng 30 ngày, trong khi NSFR hướng tới bảo đảm nguồn vốn ổn định phù hợp với đặc điểm và kỳ hạn của tài sản.

Theo lộ trình đưa ra tại Thông tư 50, từ ngày 1/10/2028, các ngân hàng phải áp dụng hai tỷ lệ này theo lộ trình. Ngưỡng LCR tăng từ 50% trong năm đầu lên 100% từ năm thứ sáu; NSFR tăng từ 90% lên 100% trong ba năm. Lộ trình này tạo thời gian để các ngân hàng điều chỉnh cơ cấu tài sản, nguồn vốn và hệ thống quản trị phù hợp với yêu cầu mới.

Một điểm quan trọng khác là Thông tư không chỉ quy định các tỷ lệ mà còn yêu cầu ngân hàng quản lý chênh lệch kỳ hạn, đa dạng hóa nguồn tài trợ, xây dựng kế hoạch tài trợ dự phòng, quản lý thanh khoản trong ngày và thực hiện kiểm tra sức chịu đựng. Qua đó, quản trị thanh khoản được đặt trên cơ sở chủ động hơn trong việc nhận diện và ứng phó với các tình huống căng thẳng.

Theo ông, những yếu tố nào sẽ tạo ra sự khác biệt giữa các ngân hàng khi áp dụng quy định mới về thanh khoản?

Sự khác biệt sẽ nằm trước hết ở bảng cân đối của từng ngân hàng. Theo tôi, hai yếu tố đáng chú ý là bộ đệm vốn và tỷ lệ CASA. Những ngân hàng có bộ đệm vốn tốt sẽ có nền tảng thuận lợi hơn khi các yêu cầu về an toàn và thanh khoản được nâng lên, bởi khả năng duy trì chất lượng tài sản và cân đối nguồn vốn sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

CASA cũng là một yếu tố đáng chú ý. Các ngân hàng có tỷ lệ CASA cao thường có lợi thế hơn về chi phí vốn và khả năng duy trì nguồn vốn ổn định. Khi các yêu cầu về cơ cấu huy động, kỳ hạn và thanh khoản được đặt ra rõ hơn, lợi thế này sẽ thể hiện rõ hơn giữa các ngân hàng.

Bên cạnh đó, khả năng huy động từ nhiều nguồn khác nhau cũng tạo ra sự khác biệt. Các ngân hàng tầm trung và nhỏ hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn huy động trong nước, trong khi một số ngân hàng lớn có khả năng tiếp cận thêm các nguồn vốn quốc tế. Vì vậy, bộ đệm vốn, CASA và khả năng mở rộng nguồn huy động sẽ là những yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến mức độ thích ứng của từng ngân hàng khi các yêu cầu mới được áp dụng.

Việc một số trái phiếu doanh nghiệp đáp ứng điều kiện được tính vào HQLA - tài sản có tính thanh khoản cao sẽ tác động thế nào đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp?

Đây là điểm đáng chú ý. Theo quy định, chứng khoán nợ doanh nghiệp được xếp hạng tín nhiệm độc lập từ AA- trở lên và đáp ứng các điều kiện liên quan có thể thuộc nhóm tài sản cấp 2A, với hệ số thanh khoản 85%. Nhóm từ BBB- trở lên có thể thuộc tài sản cấp 2B, với hệ số 50%. Như vậy, việc được tính vào HQLA đi kèm yêu cầu tương đối cao về chất lượng và tính thanh khoản.

Quy định này có thể tạo thêm động lực để doanh nghiệp quan tâm hơn đến xếp hạng tín nhiệm, minh bạch thông tin và khả năng giao dịch của trái phiếu. Khi các yếu tố này ảnh hưởng đến khả năng được tính vào HQLA, doanh nghiệp phát hành sẽ có thêm lý do để nâng chất lượng quản trị và công bố thông tin.

Đối với ngân hàng, xếp hạng tín nhiệm độc lập cũng là thêm một thước đo khi đánh giá tài sản. Tuy nhiên, quy định này không đồng nghĩa nhu cầu mua trái phiếu doanh nghiệp sẽ tự động tăng mạnh, bởi ngân hàng vẫn phải xem xét giới hạn tài sản cấp 2, hệ số thanh khoản, khả năng chuyển đổi thành tiền và các yêu cầu quản trị rủi ro.

Quy định này có thể góp phần tăng tính minh bạch của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm động lực để doanh nghiệp quan tâm hơn đến xếp hạng tín nhiệm. Qua đó, xếp hạng tín nhiệm có thể ngày càng trở thành một tiêu chí quan trọng đối với tổ chức phát hành, ngân hàng và nhà đầu tư.