Chính phủ trình Quốc hội đề xuất lập sàn giao dịch công nghiệp văn hóa

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ảnh: Quochoi.vn.

Sáng 24/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Đề xuất 6 nhóm chính sách trọng tâm

Trước Quốc hội, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là đạo luật mới được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng các kết luận, chỉ đạo có liên quan.

Việc xây dựng luật xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nhằm giải phóng sức sáng tạo, khơi thông nguồn lực và tạo đòn bẩy đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Dự thảo luật được xây dựng dựa trên 3 quan điểm chính. Trước hết, tiếp cận công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị, phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế chiến lược của quốc gia.

Đồng thời, không quy định lại những chính sách đã có trong luật chuyên ngành mà bổ sung quy định đối với những khoảng trống pháp lý, tập trung làm rõ điểm mờ trong tổ chức thực thi và tháo gỡ các điểm nghẽn đã được nhận diện trong pháp luật hiện hành.

Bên cạnh đó, dự thảo tập trung quy định những nguyên tắc, cơ chế, chính sách then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội, tạo khung pháp lý thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời hạn chế phát sinh thủ tục hành chính mới và tăng cường phân cấp, hậu kiểm.

Dự thảo luật tập trung vào 6 nhóm chính sách trọng tâm.

Một là quy định về phần mềm phục vụ sáng tạo và nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa.

Theo đó, lần đầu tiên phần mềm phục vụ sáng tạo và nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ được quy định là hạ tầng có chức năng hỗ trợ sáng tạo, đồng thời lưu vết quá trình sáng tạo để chứng minh, bảo hộ và khai thác thương mại.

Dự thảo cũng quy định căn cứ pháp lý rõ hơn đối với việc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa và hỗ trợ nâng cao năng lực xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ.

Hai là thiết lập quy định về thu hút, phát triển nhân lực trong các ngành công nghiệp văn hóa.

Nội dung trọng tâm là khung năng lực nhân lực theo vị trí việc làm, cơ chế chính sách đặc thù nhằm thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia trong phát triển nhân lực công nghiệp văn hóa.

Đồng thời, dự thảo quy định về học bổng, miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí, tín dụng và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo các ngành công nghiệp văn hóa.

Ba là thiết lập quy định mới về tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa nhằm tạo mô hình hạ tầng tập trung cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Bốn là quy định các hoạt động phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam.

Năm là, quy định về hình thành sàn giao dịch công nghiệp văn hóa để tạo lập thiết chế trung gian có vai trò kết nối chủ thể sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, sản phẩm, nhà đầu tư và người sử dụng.

Sáu là quy định các nội dung về tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Nhóm chính sách này nhằm khắc phục khoảng trống của pháp luật hiện hành, tạo động lực đủ mạnh để huy động nguồn lực xã hội, hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Làm rõ cơ chế ưu đãi, kiểm soát nền tảng xuyên biên giới

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành luật. Tuy nhiên, đây là dự án luật được xây dựng mới, xác lập nhiều nội dung, cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có các quy định về ưu đãi, hỗ trợ tài chính, đầu tư tác động trực tiếp đến ngân sách nhà nước, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trên nhiều lĩnh vực.

Do đó, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đánh giá cụ thể hơn tính khả thi của các chính sách mới. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung quy định về bình đẳng giới, chính sách dân tộc, bảo vệ lao động nữ và trẻ em.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật. Ảnh: Quochoi.vn.

Đối với 6 nhóm chính sách, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành và đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách ưu tiên đầu tư phát triển ngành công nghiệp văn hóa mà Việt Nam có thế mạnh, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, lấy chủ thể sáng tạo và doanh nghiệp làm trung tâm.

Về phát triển hệ sinh thái thử nghiệm có kiểm soát, Ủy ban đề nghị rà soát quy định thống nhất về chủ thể sáng tạo, bảo đảm tính mở, bao quát cộng đồng dân cư, hộ gia đình, làng nghề.

Cơ quan thẩm tra lưu ý không quy định nội dung ưu tiên đối với mô hình du lịch chữa bệnh do không thuộc các ngành công nghiệp văn hóa. Đồng thời, chỉ quy định các nội dung đặc thù về thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa để tránh trùng lặp với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với chính sách hỗ trợ sáng tạo, xác lập, xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ, Ủy ban tán thành quy định dẫn chiếu pháp luật về doanh nghiệp, tín dụng, giao dịch bảo đảm đối với góp vốn, dùng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát phương án tiếp tục khai thác quyền sở hữu trí tuệ thông qua chuyển nhượng, chuyển quyền sử dụng hoặc hình thức khai thác hợp pháp khác để thống nhất với Luật Phá sản.

Về nhân lực công nghiệp văn hóa, Ủy ban cơ bản tán thành nhưng cho rằng việc công nhận Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo là chưa hợp lý, bởi đây là danh hiệu vinh dự Nhà nước, khác với trình độ đào tạo theo pháp luật về giáo dục.

Về hạ tầng công nghiệp văn hóa, Ủy ban đề nghị rà soát các quy định về thành lập, điều chỉnh cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa để thống nhất với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Quy hoạch.

Đồng thời, cân nhắc kỹ lưỡng thẩm quyền cho phép chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu đối với các dự án có vai trò hình thành hoặc dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Đặc biệt, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về chủ quyền văn hóa trên không gian mạng, cơ chế phối hợp và phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý văn hóa với cơ quan quản lý an ninh mạng trong kiểm soát nền tảng xuyên biên giới, bảo vệ kho dữ liệu văn hóa số quốc gia.

Về thị trường công nghiệp văn hóa, Ủy ban cơ bản thống nhất và đề nghị tiếp tục rà soát, sử dụng thống nhất các khái niệm, thuật ngữ về tác phẩm, sản phẩm lõi, sản phẩm trọng điểm, sản phẩm có bản sắc văn hóa Việt Nam cùng các tiêu chí cụ thể.

Đồng thời, làm rõ nội hàm, điều kiện trong giao dịch tài sản, quyền tài sản đang sử dụng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.