Quỹ Đổi mới của Liên minh châu Âu: Chưa phát huy được tiềm năng
Sở hữu quy mô ngân sách lớn, với mục tiêu thúc đẩy công nghệ sạch ra thị trường và hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế trung hòa khí hậu, song, Quỹ Đổi mới của Liên minh châu Âu (EU) đang bị đánh giá chưa phát huy được vai trò như kỳ vọng do chậm triển khai thực hiện.
Quỹ Đổi mới của EU là một trong những chương trình lớn nhất thế giới nhằm hỗ trợ năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ sạch. Ảnh: ST
Triển khai chậm, hiệu quả giảm phát thải khiêm tốn
Được thành lập vào năm 2020, Quỹ Đổi mới của EU là một trong những chương trình lớn nhất thế giới nhằm hỗ trợ năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ sạch thông qua việc mở rộng các công nghệ đổi mới hướng tới phát thải ròng bằng 0. Với ngân sách ước tính 40 tỷ Euro đến năm 2030, Quỹ tập trung tài trợ cho các dự án trong các ngành sử dụng nhiều năng lượng, năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng và hydro, cũng như thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon; hướng tới mục tiêu đưa các công nghệ sạch ra thị trường, qua đó hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế trung hòa khí hậu.
Tuy nhiên, theo báo cáo kiểm toán mới được công bố của Tòa Thẩm kế châu Âu (ECA), sau gần 5 năm triển khai, kết quả đạt được vẫn còn hạn chế. Tính đến cuối tháng 6/2025, tổng số tiền thực tế đã được giải ngân cho các dự án chỉ đạt 332 triệu Euro, tương đương chưa đến 1% tổng ngân sách của Quỹ. Mức giải ngân thấp phản ánh rõ tình trạng triển khai chậm kéo dài, đồng thời cho thấy nguồn lực tài chính lớn chưa được chuyển hóa thành tác động thực tế.
Một trong những nguyên nhân chính của tình trạng này là cơ chế tài trợ thông qua Hệ thống mua bán khí thải của EU (ETS). Do nguồn thu phụ thuộc vào biến động của thị trường carbon, mức tài trợ của Quỹ không ổn định và không có cơ chế đảm bảo nguồn lực tối thiểu. Sự bất định này đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai cũng như khả năng đạt được mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Bên cạnh đó, thời gian thực hiện các dự án kéo dài dẫn đến hệ quả là một lượng lớn vốn bị tồn đọng, chưa được sử dụng.
Không chỉ chậm về tiến độ giải ngân, hiệu quả giảm phát thải khí nhà kính của Quỹ cũng ở mức khiêm tốn. Đến cuối năm 2024, trong tổng số 208 dự án đã được phân bổ vốn, chỉ có 5 dự án báo cáo có giảm phát thải khí nhà kính. Danh mục dự án chỉ đạt dưới 5% mức giảm phát thải như kỳ vọng ban đầu.
Một trong những nguyên nhân được ECA chỉ ra là phương pháp tính toán mức giảm phát thải dự kiến còn dựa nhiều vào các giả định lý thuyết. Cách tiếp cận này có thể dẫn đến những dự báo lạc quan, từ đó ảnh hưởng đến việc lựa chọn dự án và làm suy giảm hiệu quả thực tế khi triển khai.
Thực tế cũng cho thấy, nhiều dự án được lựa chọn đã bị chậm tiến độ hoặc không thể triển khai. Khoảng 1 trong 5 dự án thất bại trước khi đi vào hoạt động, dù quy trình lựa chọn nhìn chung được đánh giá là kịp thời và được ghi chép đầy đủ. Điều này phản ánh những hạn chế trong việc đánh giá mức độ sẵn sàng của dự án, khi một số dự án ban đầu được coi là đủ điều kiện nhưng sau đó lại bị hủy hoặc trì hoãn.
Yêu cầu điều chỉnh chiến lược và hoàn thiện cơ chế
Theo ECA, Quỹ Đổi mới đã góp phần thúc đẩy các công nghệ đổi mới quy mô lớn, đặc biệt trong giai đoạn thử nghiệm trước khi thương mại hóa. Tuy nhiên, Quỹ chưa đạt được mức giảm phát thải khí nhà kính như kỳ vọng, đồng thời bộc lộ nhiều hạn chế trong cơ chế vận hành và định hướng chiến lược.
Phát triển bền vững luôn là mục tiêu quan trọng của EU. Ảnh: ST
Kết quả kiểm toán chỉ ra, một trong những vấn đề đáng chú ý là sự thiếu nhất quán trong phân bổ nguồn lực. Kể từ năm 2022, Quỹ có xu hướng chuyển dịch sang các ưu tiên chính sách mới nổi như hydro và pin. Tuy nhiên, sự chuyển hướng này không đi kèm với một phân tích chiến lược rõ ràng về tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính cũng như đóng góp của các công nghệ này đối với mục tiêu công nghiệp và chiến lược của EU.
Bên cạnh đó, mục tiêu Kế hoạch chiến lược của EU (RePowerEU) có phần chồng lấn với Quỹ Đổi mới, làm giảm tính bổ trợ giữa các công cụ tài chính và khiến cấu trúc nguồn lực trở nên kém rõ ràng hơn.
Cơ chế giải ngân của Quỹ cũng đặt ra những thách thức nhất định. Theo đó, các khoản vốn chỉ được giải ngân khi dự án đạt được các mốc quan trọng như hoàn tất tài chính, đưa vào vận hành và xác minh mức giảm phát thải khí nhà kính thực tế. Cách tiếp cận này giúp gắn tài trợ với kết quả đạt được, song đồng thời cũng làm hạn chế tính linh hoạt trong quản lý tài chính và kéo dài thời gian giải ngân.
Trên cơ sở đó, ECA đưa ra một loạt kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Quỹ. Trước hết, EU cần bảo đảm rằng các quyết định phân bổ nguồn lực được định hướng bởi một phân tích có hệ thống và mang tính dự báo về bối cảnh công nghệ. Phân tích này cần xem xét đồng thời sự phát triển của các công nghệ hiện có và các công nghệ đổi mới mang tính đột phá.
Với đặc thù là tài trợ các dự án dài hạn, EU cần xem xét các biện pháp bổ sung để cải thiện công tác lập kế hoạch ngân sách, đồng thời đẩy nhanh tiến độ triển khai nguồn vốn. Việc này nhằm giảm tình trạng tích lũy vốn chưa sử dụng và tạo điều kiện để các dự án sớm phát huy hiệu quả.
ECA khuyến cáo, các biện pháp nêu trên cần được áp dụng cho giai đoạn sau năm 2030, trên cơ sở phân tích rủi ro về mứcđộ ảnh hưởng của Quỹ trước biến động của thị trường carbon cũng như các dự báo hợp lý về khả năng chấm dứt dự án.
Ngoài ra, ECA cũng nhấn mạnh yêu cầu cải thiện phương pháp đánh giá dự án, nhằm đưa ra nhận định chính xác hơn về tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính cũng như mức độ sẵn sàng về tài chính và công nghệ. Đồng thời, cần xem xét việc tăng tính linh hoạt trong các yêu cầu và mốc thời gian, đặc biệt là đối với việc hoàn tất tài chính và xác minh kết quả giảm phát thải./.
Việc đánh giá hiệu quả của Quỹ Đổi mới không chỉ có ý nghĩa đối với việc cải thiện hoạt động Quỹ, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng thiết kế Quỹ Năng lực cạnh tranh châu Âu mới - với mức vốn đề xuất 451 tỷ Euro trong khuôn khổ ngân sách dài hạn của EU, giai đoạn 2028-2034.
(Theo eca.europa.eu và tổng hợp)
Tin nóng
Lượng càphê xuất khẩu của Brazil trong niên vụ mới có thể đạt khoảng 50 triệu bao loại 60 kg, tương đương khoảng 3 triệu tấn, vượt các mức kỷ lục trước đây.
Lũy kế từ đầu năm 2026 đến ngày 15/5, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 394 tỷ USD, tăng 25% so với mức 313 tỷ USD tại cùng kỳ.
Theo bà Dame Julia Hoggart, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán London (LSE), yếu tố quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam thành công trong việc niêm yết quốc tế và huy động vốn toàn cầu là phải có một câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, định hướng chiến lược vững vàng và phương án sử dụng nguồn vốn hợp lý.
Chứng khoán Mỹ bật tăng mạnh trong phiên 20-5 khi áp lực từ thị trường trái phiếu hạ nhiệt và giá dầu giảm sâu, qua đó hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư.
Lúa gạo nhập từ Campuchia hiện được hưởng thuế nhập khẩu 0%, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí sản xuất và xuất khẩu
Công đoàn Samsung Electronics quyết định hoãn đình công 18 ngày sau khi đạt thỏa thuận sơ bộ với ban lãnh đạo về chế độ thưởng cho bộ phận chip.
Tin mới
Từ ngày 20 đến 23-5, UBND phường Hòa Khánh phối hợp Công ty Cổ phần Bệnh viện Thiện Nhân Đà Nẵng tổ chức khám sức khỏe cho 253 người lao động tại bãi rác Khánh Sơn theo chính sách hỗ trợ của thành phố.
Theo các chuyên gia, với một doanh nghiệp vận hành hết tốc lực như Vingroup, việc giá cổ phiếu tăng 5 lần trong 8 năm không phải là điều quá vô lý.
Thị trường nông sản ngày 21/5 ghi nhận diễn biến tích cực khi giá cà phê nội địa và giá gạo xuất khẩu cùng tăng trở lại. Trong khi đó, hồ tiêu vẫn duy trì ổn định quanh ngưỡng 139.000 - 142.000 đồng/kg.
Trong bối cảnh kinh tế tư nhân được thúc đẩy phát triển, cộng đồng doanh nghiệp đang chờ đợi những chuyển động mạnh mẽ hơn từ phía ngân hàng để dòng vốn đến đúng nhu cầu, đúng thời điểm.
Giá tiêu trong nước sáng nay (21/5) tiếp tục duy trì trạng thái ổn định tại các vùng sản xuất trọng điểm, dao động trong khoảng 139.000 – 142.000 đồng/kg. Trên thị trường quốc tế, giá tiêu xuất khẩu của Việt Nam và nhiều quốc gia sản xuất lớn cũng chưa ghi nhận biến động đáng kể, cho thấy thị trường đang trong giai đoạn quan sát và chờ thêm động lực mới.
Phân bổ 100% kế hoạch vốn hơn 18.000 tỷ đồng ngay từ đầu năm 2025, giải ngân đạt 82,1%, tiết kiệm chi thường xuyên hơn 156 tỷ đồng, đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026..., thành phố Đà Nẵng quyết tâm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tạo động lực, nền tảng tăng trưởng và phát triển bền vững cho tương lai.
Phát triển nuôi thủy sản tập trung đã và đang tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh. Việc nuôi thủy sản quy mô lớn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và hình thành các tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác, chi hội nghề nghiệp, không chỉ nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế mà còn tạo điều kiện thuận lợi để nông dân tiếp cận thị trường và phát triển bền vững.
Năm 2026, chỉ tiêu pháp lệnh về thu thuế xuất nhập khẩu (XNK) được Cục Hải quan Việt Nam và UBND tỉnh giao cho Chi cục Hải quan khu vực VI là 9.600 tỷ đồng. Tính đến ngày 18/5, Chi cục Hải quan khu vực VI đã thu đạt hơn 93% dự toán được giao và phấn đấu đến ngày 24 - 25/5 sẽ 'về đích' nhiệm vụ thu thuế XNK.